Screening the neighbourhoods (STN): action research to promote informed decision making about breast and cervical cancer screening in women with low socio-economic status and migration background
Vrouwen met een lage sociaaleconomische status en/of migratieachtergrond nemen minder vaak deel aan bevolkingsonderzoeken voor kanker. Het project richt zich op het beter bereiken en ondersteunen van deze vrouwen, zodat zij een geïnformeerde keuze kunnen maken over deelname. Hierbij wordt ingezet op een community-aanpak, waarbij vrouwen uit de doelgroep zelf een centrale rol spelen.
Doel
Het doel van het project is om vrouwen met een lage sociaaleconomische status en migratieachtergrond in Den Haag te ondersteunen. Ze krijgen hulp bij het maken van een weloverwogen beslissing over deelname aan de bevolkingsonderzoeken voor borst- en baarmoederhalskanker.
Aanpak/werkwijze
De vrouwen zelf vormen de sleutel in de uitvoering van het project. Vrijwilligers nemen veel activiteiten op zich, wat waardevolle inzichten oplevert in effectieve ondersteuning. Binnen Mammarosa wordt een Academy opgezet om vrijwilligers op te leiden tot trainers die voorlichting geven. De resultaten worden verwerkt in een implementatieplan, zodat de aanpak kan worden opgeschaald naar andere regio's. De procesevaluatie wordt aangevuld met Ripple Effect Mapping (REM), een methodiek die de bredere impact van de community-aanpak vastlegt. Het project biedt ook aanbevelingen voor succesvolle implementatie in Den Haag en daarbuiten.
Samenwerkingspartners
Voor dit project werkt TNO nauw samen met Mammarosa, De Haagse Hogeschool en het RIVM. De samenwerking richt zich op het identificeren van concrete resultaten die het RIVM kan overnemen en implementeren.
Resultaten
Dit project biedt inzicht in de sleutelfiguren, belangrijke personen, locaties en activiteiten binnen de wijk die cruciaal zijn voor het bereiken van vrouwen met informatie over de bevolkingsonderzoeken. Daarnaast worden behoeften, ervaringen, uitdagingen en mogelijke oplossingen verzameld om de geïnformeerde besluitvorming te bevorderen.
Lees hier alvast over de ervaringen van vrouwen in de verhalenbundel.
Inzichten en aanbevelingen
-
- Investeer in deze aanpak om meer vrouwen te bereiken, hen te ondersteunen bij het maken van een geïnformeerde keuze over deelname aan de bevolkingsonderzoeken naar borstkanker- en baarmoederhalskanker, en hun doenvermogen te versterken.
- Zorg voor structurele financiering om initiatieven zoals Screening the Neighbourhoods en de Mammarosa Academy duurzaam te borgen.
- Versterk intersectorale samenwerking tussen organisaties zoals lokale partners, welzijnsorganisaties, Mammarosa, GGD, gemeente, het RIVM en kennisinstellingen.
- Maak rollen, verantwoordelijkheden en verwachtingen bij projectstart tussen betrokken organisatie en professionals duidelijk.
- Stimuleer inclusie van vrouwen in kwetsbare omstandigheden, met aandacht voor taal, cultuur en praktische barrières, en zorg voor laagdrempelige toegang tot gezondheidsinformatie en screening.
- Integreer storytelling en participatieve methoden in beleid en voorlichtingscampagnes rondom screening, om begrip, betrokkenheid en gedragsverandering te vergroten, voor vrouwen in kwetsbare omstandigheden.
- Ondersteun opleidingsprogramma’s zoals de Mammarosa Academy voor blijvende kennis en vaardigheden in de gemeenschap.
-
- Integreer projecten zoals Screening the Neighbourhoods structureel in opleidingen (bijvoorbeeld in de minor Oncologie van De Haagse Hogeschool) zodat studenten continu betrokken zijn bij praktijkgericht onderzoek en interventieontwikkeling.
- Laat studenten samenwerken met vrouwen uit de doelgroep, vrijwilligers, professionals en beleidsmakers om barrières te onderzoeken en interventies te co-creëren. Zo leren studenten onderzoek koppelen aan maatschappelijke impact.
- Organiseer trainingen voor studenten zodat zij hun rol in onderzoek en interventies effectief kunnen vervullen, inclusief begeleiding in communicatie met kwetsbare doelgroepen en interculturele sensitiviteit.
- Zorg dat docenten actief betrokken zijn bij projecten, zodat opgedane kennis, ervaringen en interventiemethodieken structureel worden ingebed en duurzaam doorwerken in onderwijs en toekomstige projecten.
-
- Onderzoek de effectiviteit van de aanpak verder en verken hoe deze in andere wijken en steden opgeschaald kan worden.
- Werk samen met studenten, vrijwilligers en vrouwen uit de doelgroep bij onderzoek en interventieontwikkeling, zodat onderzoeks- en praktijkkennis samenkomen.
- Werk nauw samen met praktijkpartners (zoals wijkorganisaties, Mammarosa en de GGD) om interventies beter af te stemmen op de leefwereld en behoeften van de doelgroep.
- Voer een procesevaluatie uit om te begrijpen welke factoren succesvolle implementatie ondersteunen of belemmeren en om hiervan te leren voor toekomstige projecten.
- Gebruik kwalitatieve evaluatiemethoden zoals Ripple Effect Mapping om directe en indirecte effecten zichtbaar te maken.
- Integreer feedbackloops van vrijwilligers, gastvrouwen en deelnemers in onderzoeks- en verbetercycli.
- Pas creatieve- en kunstvormen toe bij de ontwikkeling van materialen en verspreiding van de resultaten om zo op verschillende manieren de informatie en boodschap te communiceren.
-
- Investeer in herhaald contact en fysieke aanwezigheid van vertrouwde gezichten in de wijk.
- Gebruik ervaringsdeskundigen en sleutelfiguren om barrières te verlagen en persoonlijke verhalen in te zetten.
- Stem informatie en interventies af op taal, cultuur en persoonlijke omstandigheden van de vrouwen, alsmede op sociale barrières.
- Ontwikkel materialen en activiteiten samen met vrouwen en vrijwilligers (working with, not for).
- Bied praktische ondersteuning bij DigiD, kinderopvang, taalproblemen en toegang tot screeningslocaties.
- Combineer face-to-face voorlichting met digitale middelen zoals video’s, WhatsApp en sociale media.
- Integreer een mix van interventies die elkaar versterken.
- Zorg voor de opleiding van gastvrouwen die structureel verbonden zijn aan lokale organisaties en een train-de-trainer programma.
- Borg kwaliteit en continuïteit via terugkomdagen en intervisie.
Vervolg
In de volgende fase wilt het projectteam onderzoeken hoe de resultaten opgeschaald kunnen worden naar andere regio's zoals Rotterdam, Amsterdam en Utrecht. Het is essentieel dat de sleutelfiguren in deze regio’s al bekend zijn, zodat zij verbindingen kunnen leggen met welzijnsorganisaties. De Mammarosa Academy zal ingezet worden om vrijwilligers uit andere regio’s op te leiden en zal verder ontwikkeld worden in samenwerking met het RIVM.
Publicaties
Naar aanleiding van dit project zijn diverse video's opgenomen en op YouTube geplaatst. Ook zijn er een peer-reviewed artikelen gepubliceerd.
- Enhancing Participation in Population Based Cancer Screening: Culturally Sensitive Approaches for Underserved Women (16-04-2026)
- Cultuursensitieve zorg in de praktijk: lessen van Mammarosa - DOQ (18-04-2025)
- Symposium Sociaaleconomische status en Kanker | Mammarosa
In gesprek over borstkanker in kwetsbare wijken. - Het belang van het bevolkingsonderzoek borstkanker
In deze video vertelt Saida over haar ervaring met borstkanker. Ze legt uit waarom het belangrijk is dat vrouwen meedoen aan het bevolkingsonderzoek.
Community-aanpak bij bevolkingsonderzoek
Kern van het project is de inzet van vrouwen uit de gemeenschap zelf om met voorlichting de vrouwen te bereiken en zo te werken aan duurzame relaties. Deze community-aanpak krijgt samen met de gemeenschap vorm. Dat is de sleutel tot succes. Lees de interviews met 4 vrijwilligers en met de projectleider.
Producten
Link: https://www.facebook.com/photo.php?fbid=1121798686817165&id=100069611315039&set=a.527058232957883
Link: https://www.zonmw.nl/nl/artikel/vrouwen-informeren-elkaar-over-borst-en-baarmoederhalskankerscreening
Link: https://www.doq.nl/cultuursensitieve-zorg-in-de-praktijk-lessen-van-mammarosa/?hash=de93b49f398df4d9376442f09c8786aa
Link: https://www.ad.nl/den-haag/canan-en-fartun-leren-om-vrouwen-in-eigen-cultuur-te-informeren-over-borstkanker-het-gaat-niet-zomaar-weg~ab0f5b30/
Link: https://www.ad.nl/den-haag/patiente-waarschuwt-marokkaanse-vrouwen-in-eigen-taal-in-deze-cultuur-praat-men-niet-over-kanker~abf470388/
Link: https://www.zonmw.nl/nl/artikel/praten-over-borst-en-baarmoederhalskankerscreening
Auteur: https://youtu.be/D5pnFXYZoQ8?si=AxLT-HmvP6ONw-re
Link: https://www.zonmw.nl/sites/zonmw/files/2025-06/Mammarosa---Verhalen-als-brug....pdf
Link: https://www.dehaagsehogeschool.nl/media/screening-neighbourhoods