Mobiele menu

Slaapproblemen van adolescenten en effectiviteit van behandeling. Een onderzoek naar een effectieve en laagdrempelige behandeling van slaapproblemen van adolescenten.

Vraagstuk

Tussen de 5 en 10 procent van de adolescenten heeft last van ernstige slapeloosheid. Slaapproblemen kunnen leiden tot leer- en gedragsproblemen of psychische klachten. Cognitieve gedragstherapie blijkt goed te helpen. Is een cognitieve internetbehandeling even effectief is als een behandeling binnen een groep?

Onderzoek

Een groep van 116 adolescenten is willekeurig ingedeeld in drie groepen: een groep die individuele internettherapie volgde, een die groepstherapie kreeg en een wachtlijstgroep. Na twee en zes maanden volgde een follow-up.

Uitkomst

Bij beide behandelgroepen trad een significante verbetering op. Ze sliepen sneller in en lagen minder wakker. De symptomen van chronisch slaaptekort namen significant af. Tussen de internettherapie en groepstherapie zitten geen grote verschillen. Een toegankelijke en laagdrempelige internetbehandeling is dus een goed alternatief voor groepstherapie.

Producten

Titel: Differential effects of online insomnia treatment on executive functions in adolescents
Auteur: Eduard J. de Bruin, Julia F. Dewald-Kaufmann, Frans J. Oort, Susan M. Bögels, Anne Marie Meijer
Magazine: Sleep Medicine
Titel: Onbekend
Link: http://www.slimslapen.nl
Titel: Onbekend
Link: http://www.slimslapen.nl
Titel: Behavioral Sleep Medicine
Link: http://dx.doi.org/10.1080/15402002.2013.784703
Titel: Protocollaire behandelingen voor kinderen en adolescenten met psychische klachten 2
Auteur: E. de Bruin, D. Waterman & A.M. Meijer
Link: http://www.boompsychologie.nl/product/424/
Titel: SLEEP-WAKE Research In The Netherlands
Auteur: E.J. de Bruin, A.M. Meijer, S.M. Bögels, F.J. Oort
Titel: Better sleep with the Internet
Link: http://www.slimslapen.nl
Titel: Efficacy of internet and group cognitive behavioral therapy for insomnia in adolescents - a pilot study
Auteur: De Bruin, E., Oort, J., Bögels, S. & Meijer, A. M.
Link: http://www.esrii.eu/
Titel: Efficacy of internet and group cognitive behavioral therapy for insomnia in adolescents - a pilot study
Titel: Beter slapen met het internet
Link: http://www.slimslapen.nl

Verslagen


Eindverslag

Vraagstuk
Tussen de 5 en 10 procent van de adolescenten heeft last van ernstige slapeloosheid. Slaapproblemen kunnen leiden tot leer- en gedragsproblemen en psychische klachten. Onderzocht is of een cognitief gedragstherapeutische internettherapie even effectief is als behandeling binnen een groep voor de slaap, het leren en psychische problemen van adolescenten.

Onderzoek
Een groep van 116 adolescenten is willekeurig ingedeeld in drie groepen: individuele internet-therapie, groepstherapie en een wachtlijstgroep. Resultaten werden gemeten na behandeling, met twee en zes maanden en een jaar na afloop van de behandeling.

Uitkomst
Na de internet- of groepsbehandeling sliepen de adolescenten sneller in, lagen minder vaak wakker en hadden een betere slaapefficiëntie dan adolescenten in de wachtlijstgroep. Ook namen symptomen van insomnie, chronisch slaaptekort en gedragsproblemen significant af. Het leren verbeterde. Deze resultaten verbeterden verder of bleven stabiel over een jaar tijd. Tussen de internettherapie en groepstherapie zaten nauwelijks verschillen in effectiviteit. Een toegankelijke en laagdrempelige internet-therapie blijkt dus even goed te werken als een groepstherapie. Dit resultaat geeft steun voor de verdere ontwikkeling van ehealth toepassingen in de gezondheidszorg.

Uit de literatuur blijkt dat 15-30% van de adolescenten slaapproblemen ervaart. Adolescenten zijn kwetsbaar voor het ontwikkelen van een te korte nachtrust ten gevolge van hormonale en sociale veranderingen. Slaapproblemen kunnen leiden tot leer- en gedragsproblemen of kunnen reeds bestaande psychische klachten verergeren. Bovendien is er steeds meer evidentie dat slaapproblemen gedragsproblemen kunnen veroorzaken in plaats van andersom. De kosten van slaapproblemen voor de maatschappij blijken zeer omvangrijk te zijn. Het feit dat slaapproblemen kunnen persisteren en tijdens de kinderleeftijd makkelijker te behandelen zijn ondersteunt de visie om op jonge leeftijd in te grijpen. Ondanks de duidelijke relevantie voor het voorkomen en behandelen van slaapproblemen bij jongeren, blijkt dat veel jongeren slecht op de hoogte zijn van het nut van slaap en manieren om goede slaap te bevorderen en weinig geneigd zijn behandeling te zoeken voor hun slaapproblemen. Het doel van het voorgestelde onderzoek is om de effectiviteit te toetsen van een laagdrempelige en kosteneffectieve internetbehandeling voor slaapproblemen (insomnia) van adolescenten. Hiertoe wordt gebruik gemaakt van een in buitenlands onderzoek bewezen effectieve cognitieve gedragstherapie voor slaapproblemen van volwassenen. Een internetbehandeling voor slaapproblemen bestaat uit een cognitieve gedragstherapie onder individuele begeleiding van een erkende slaaptherapeut, waarbij de communicatie plaatsvindt via internet. Voor het bepalen van het effect van de internettherapie wordt deze in een randomised controlled design vergeleken met zogenaamde 'care as usual' en twee wachtlijstgroepen. De 'care as usual' bestaat uit een eveneens kosteneffectieve groepstherapie, waarin ook cognitieve gedragstherapie voor slaapproblemen wordt aangeboden. De behandelingen duren beiden zes weken met één boostersessie na twee maanden. Er zijn twee follow-up momenten: na twee maanden tijdens de boostersessie en na zes maanden. Er wordt gebruik gemaakt van zowel subjectieve (slaaplogboek en vragenlijsten) als objectieve (actometers) meetinstrumenten. Er is gekozen voor twee wachtlijstgroepen als controlegroep, omdat de registratie van het slaapgedrag door middel van het slaaplogboek (één van de instrumenten voor de effectmeting) reeds een effect in het slaapgedrag teweeg kan brengen. Om hiervoor te controleren wordt gebruik gemaakt van een tweede wachtlijstgroep, waarin gedurende de meting met actometers slechts twee, voor het ijken van de actometer noodzakelijke registraties, hoeven te worden verricht. Bovendien zal onderzocht worden of de theoretische aannames van cognitieve gedragstherapie voor slaapproblemen juist zijn door op de verschillende meetmomenten vragenlijsten af te nemen die specifieke theoretische concepten meten, zoals het bestaan van dysfunctionele cognities, slaaphygiëne en stress. Ook worden verbeteringen in de kwaliteit van leven en gedragsproblemen van de adolescenten in kaart gebracht. Tot slot zal ook de kosten-effectiviteit van de internetbehandeling en de groepstherapie worden onderzocht. De internetbehandelingen en de groepstherapie vinden plaats binnen een internet- en GGZ behandelcentrum. Adolescenten worden verwezen via jeugdgezondheidsartsen. Ook huisartsen zal gevraagd worden om jongeren met insomnia door te verwijzen. Tevens worden jongeren met insomnia via de media en via scholen uitgenodigd om zichzelf aan te melden. Het uiteindelijke doel van het onderzoek is opname van internetbehandeling en groepstherapie voor behandeling van slaapproblemen van adolescenten in de Databank Effectieve Jeugdinterventies (NJI). Bovendien zal als product van het onderzoek ook een internettherapie voor behandeling van insomnia van adolescenten ter beschikking komen.

Onderwerpen

Kenmerken

Projectnummer:
157003008
Looptijd: 100%
Looptijd: 100 %
2009
2015
Onderdeel van programma:
Gerelateerde subsidieronde:
Projectleider en penvoerder:
Dr. A.M. Meijer
Verantwoordelijke organisatie:
Universiteit van Amsterdam