Stay tuned: Het versterken van de werkalliantie tussen vaktherapeuten en jongeren in het gedwongen kader om de behandeleffecten te vergroten

Projectomschrijving

Ongeveer 4000 jongeren worden jaarlijks gedwongen behandeld in de gesloten jeugdzorg en/ of justitiële jeugdinrichting. Behandeling is gericht op het beïnvloeden van gedrag en verkleinen van de kans op herhaling. Door gebrek aan probleembeleving en behandelmotivatie bij jongeren is succesvol behandelen een uitdaging. Een belangrijke schakel in het vergroten van probleembesef en motivatie is vaktherapie, een non-verbale vorm van therapie. Het opbouwen van een goede werkrelatie tussen de jongere en de therapeut wordt door therapeuten als een belangrijk onderdeel binnen de behandeling gezien. Vanuit de praktijk bestaat grote behoefte aan een instrument om zodoende optimaal af te stemmen op de jongere.

Alliantiemonitor

In dit project werd een alliantiemonitor ontwikkeld en gevalideerd in co-creatie met vaktherapeuten en jongeren in het gedwongen kader. Dit heeft een valide versie opgeleverd voor jongeren om de werkalliantie inzichtelijk te maken, waarmee de werkalliantie bij vaktherapie in het gedwongen kader kan worden versterkt.

Verslagen

Eindverslag

Ongeveer 4000 jongeren worden jaarlijks gedwongen behandeld in de gesloten jeugdzorg en/of justitiële jeugdinrichting. Behandeling is gericht op het beïnvloeden van gedrag en verkleinen van de kans op herhaling. Door gebrek aan probleembeleving en behandelmotivatie bij jongeren is succesvol behandelen een uitdaging. Een belangrijke schakel in het vergroten van probleembesef en motivatie is vaktherapie, een non-verbale vorm van therapie. Het opbouwen van een goede werkrelatie tussen de jongere en de therapeut wordt door therapeuten als een belangrijk onderdeel binnen de behandeling gezien. Vanuit de praktijk bestaat grote behoefte aan een instrument om zodoende optimaal af te stemmen op de jongere. In dit project werd een alliantiemonitor ontwikkeld en gevalideerd in co-creatie met vaktherapeuten en jongeren in het gedwongen kader. Dit heeft een valide versie opgeleverd voor Jongeren om de werkalliantie inzichtelijk te maken, waarmee de werkalliantie bij vaktherapie in het gedwongen kader kan worden versterkt.

Ongeveer 4000 jongeren worden jaarlijks gedwongen opgenomen en behandeld in de gesloten jeugdzorg en/ of justitiële jeugdinrichting. Behandeling is gericht op het beïnvloeden van gedrag en verkleinen van de kans op herhaling. Door gebrek aan probleembeleving en behandelmotivatie bij jongeren is succesvol behandelen een uitdaging. Een belangrijke schakel in het vergroten van probleembesef en motivatie is vaktherapie, een non-verbale vorm van therapie. Het opbouwen van een goede werkrelatie tussen de jongere en de therapeut is cruciaal. Op dit moment zijn er geen instrumenten beschikbaar om deze werkalliantie te monitoren, terwijl hier grote behoefte aan is om zodoende optimaal af te stemmen op de jongere. In dit project wordt de alliantiemonitor van Menger & Donker (2013) toepasbaar gemaakt en getest bij vaktherapeuten en jongeren in het gedwongen kader. Hiermee wordt een handvat ontwikkeld, die naar verwachting een positieve bijdrage levert aan het behandeleffect.

Samenvatting van de aanvraag

Ongeveer 4000 jongeren worden jaarlijks gedwongen opgenomen in de gesloten jeugdzorg en/ of justitiële jeugdinrichting. Behandeling in het gedwongen kader is gericht het beïnvloeden van gedrag en verkleinen van de kans op herhaling (recidive). Succesvol behandelen in het gedwongen kader is een belangrijke schakel in het bieden van gunstige ontwikkelingskansen voor deze jongeren. Hier zit tegelijkertijd ook een uitdaging. Het gedwongen karakter maakt dat er andere factoren in de behandeling een rol gaan spelen dan in het vrijwillige kader (Inspectie jeugdzorg, 2008; Smeijsters, 2012). Belangrijk verschil is dat jongeren over het algemeen gebrek aan probleembeleving en motivatie hebben. Wel of niet gemotiveerd zijn is echter geen statisch gegeven. Motivatie kan tot ontwikkeling worden gebracht, óók bij jeugdigen met ernstige gedragsproblemen en bij multiprobleemgezinnen (Bartelink, 2010). Aandacht voor het vergroten van motivatie is een belangrijke schakel in het verminderen van gedragproblemen en voorkomen van recidive.Vaktherapie is een belangrijke schakel in het vergroten van probleembesef en motivatie, en daarmee dus het vergroten van het behandelresultaat, bij jongeren in het gedwongen kader.Deze vorm van non-verbale therapie wordt ingezet met als doel een ingang te krijgen bij de jongeren, weerstand te doorbreken en gebrek aan motivatie weg te nemen (Smeijster, 2012). Vaktherapie is een overkoepelend begrip voor vijf interventies: beeldende therapie, dans- en bewegingstherapie, dramatherapie, muziektherapie en psychomotorische therapie (Rentenaar & Visser, 2012; Smeijsters, 2012). Net zoals in andere vormen van therapie en behandeling spelen bij vaktherapie een aantal algemeen werkende factoren een rol bij het behalen van een goed behandelresultaat Het opbouwen van een werkrelatie tussen de jongere en de therapeut een belangrijk onderdeel is van de therapie. Een werkrelatie is volgens de therapeuten nodig om de doelen te behalen. Investeert de therapeut niet in de werkalliantie met de jongeren dan wordt een therapeutisch proces en succesvolle behandeling vrijwel onmogelijk (Smeijsters, 2012). Ze geven daarbij aan dat juist in het gedwongen kader het tot stand brengen van een werkalliantie een grote uitdaging. Er is weinig voorhanden om werkalliantie te monitoren gedurende een therapie. Er zijn wel enkele meetinstrumenten, maar waar behoefte aan is is een monitorinstrument als feedbackinstrument. Dat is er niet. In een hele andere context, de reclassering, is dit wel ontwikkeld en die monitor, de alliantiemonitor (Menger & Donker, 2013), zou als uitgangspunt gebruikt kunnen worden. De alliantiemonitor is gericht op het periodiek en systematisch evalueren van de werkalliantie in de reclasseringscontext. In dit project ‘stay tuned’ wordt de alliantiemonitor van Menger & Donker (2013) toepasbaar gemaakt voor en getest bij vaktherapeuten en jongeren in het gedwongen kader. Hiermee wordt een handvat – gericht op de algemene werkzame factor ‘de werkalliantie’ -ontwikkeld voor vaktherapeuten werkzaam met jongeren in het gedwongen kader.De ontwikkeling van dit handvat levert naar verwachting een aanzienlijke bijdrage aan het behandeleffect en draagt bij aan de verdere professionalisering van vaktherapeutische beroepen. Het project ‘Stay Tuned’ heeft een looptijd van 2 jaar (1-12-2014 tot 1-12-2016) en wordt uitgevoerd door een consortium van twee hogescholen (Hogeschool Utrecht en Zuyd Hogeschool) en twee instellingen in de gedwongen jeugdzorg (Mondriaan en stichting jeugdzorg St. Joseph). Daarnaast zullen voor de inclusie van jongeren en vaktherapeuten nog andere praktijkinstellingen worden benaderd. Het project bestaat uit een aantal activiteiten: • Voorbereidende activiteiten • Fase 1: Toetsend onderzoek • Fase 2: Alliantiemonitor aanpassen • Fase 3: Testfase binnen enkele settings • Verspreiden van resultaten • Implementatie plan en vervolg voorbereiden Het project mondt uit in volgende resultaten: A. nieuwe kennis: • Inzicht in de bruikbaarheid van het concept werkalliantie voor non-verbale therapieën bij jongeren in het gedwongen kader • Eerste inzichten in de bruikbaarheid van de alliantiemonitor voor vaktherapeuten werkzaam met jongeren in het gedwongen kader • Eerste inzichten in de effecten van de toepassing van de alliantiemonitor op de kwaliteit van de werkalliantie • Eerste inzichten in de effecten van de toepassing van de alliantiemonitor op behandelresultaten B. producten: • De alliantiemonitor voor vaktherapeuten. Een handvat dat vaktherapeuten ondersteunt in de periodieke en systematische evaluatie van de werkalliantie tussen vaktherapeuten en jongeren in het gedwongen kader • Implementatieplan voor de alliantiemonitor

Onderwerpen
Kenmerken
Projectnummer:
729102001
Looptijd:
2014
2016
Onderdeel van programma:
Gerelateerde subsidieronde:
Projectleider en penvoerder:
Dr. S.A.H. van Hooren
Verantwoordelijke organisatie:
Zuyd Hogeschool