Mobiele menu

Stepped Care gericht op werkhervatting van werknemers met psychische klachten. Een factorieel experimenteel design en proces realist evaluatie

Projectomschrijving

Vraagstuk

Ongeveer 20% van de mensen in de werkende leeftijd heeft te maken met een (lichte of matige) psychische aandoening, zoals angst of depressie. Ook zijn psychische aandoeningen vaak werkgerelateerd. Psychische klachten leiden tot individuele ziektelast, zoals verminderde kwaliteit van leven en gezondheidsverlies, maar gaan ook vaak gepaard met (langdurig) verzuim en arbeidsongeschiktheid. Voor werknemers met psychische klachten zijn vroegtijdige interventies gericht op werkhervatting nodig. In dit onderzoek wordt een stapsgewijze aanpak ontwikkeld, waarbij is voortgebouwd op eerdere onderzoeken waarin interventies gericht op werkhervatting voor werknemers die verzuimen met psychische klachten deels effectief zijn bevonden. Wat zijn relevante en effectieve onderdelen van deze aanpak? Hoe verloopt de implementatie ervan? En wat zijn belemmerende en bevorderende factoren voor een duurzame werkhervatting van werknemers met psychische klachten?

Onderzoek

In dit onderzoek wordt een stapsgewijze aanpak (Stepped Care) onderzocht bij werknemers die verzuimen vanwege psychische klachten. Hierbij wordt eerst vroegtijdig in het verzuimproces een laag intensieve E-health interventie aangeboden. Alleen bij aanhoudend verzuim volgt een hoog intensieve interventie in de vorm van een Participatieve Aanpak, waarbij knelpunten in het werk opgepakt worden. In een gerandomiseerd, gecontroleerd onderzoek (RCT) met een factorieel design wordt het effect van deze Stepped Care aanpak op duurzame werkhervatting onderzocht. Ook wordt een procesevaluatie uitgevoerd.

Uitkomst

De beoogde Stepped Care aanpak heeft tot doel spoedige werkhervatting te bevorderen en daarmee langdurig verzuim en instroom in de WIA en gepaard gaande kosten te voorkomen. Door snel en effectief in te grijpen kan het verzuim worden verkort, gaan werknemers sneller aan het werk en wordt arbeidsongeschiktheid voorkomen.

Verspreiding en implementatie

Overdracht van de kennis en tools die uit dit onderzoek voortkomen, vindt op verschillende manieren plaats om de betrokken stakeholders (werknemers, werkgevers, arboprofessionals, beleidsmakers en wetenschappers) te bereiken. Zo wordt geaccrediteerde nascholing voor arboprofessionals ontwikkeld, alsook een raodmap voor de toepassing van de Stepped Care aanpak. Verder worden de resultaten verspreid via nieuwsberichten, presentaties op (inter)nationale congressen, wetenschappelijke- en vaktijdschrift artikelen, infographics. Ook wordt aan de hand van dit onderzoek een proefschrift geschreven en vindt er een slotconferentie plaats.

Betrokken organisaties

RIVM, Amsterdam UMC – locatie VUmc, Arbeidsdeskundig Kennis Centrum (AKC), Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde (NVAB), MIND Landelijk Platform Psychische Gezondheid, Zorg van de Zaak, Ergotherapie Nederland, Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland

Verslagen


Samenvatting van de aanvraag

PROBLEEM Psychische klachten komen veel voor, gaan gepaard met verzuim en zijn de meest voorkomende reden voor arbeidsongeschiktheid. Vroegtijdige interventies gericht op werkhervatting van werknemers met psychische klachten zijn nodig. INTERVENTIE We bouwen voort op eerdere onderzoeken, waarin interventies gericht op werkhervatting voor werknemers die verzuimen met psychische klachten deels effectief zijn bevonden. We stellen een stapsgewijze aanpak (Stepped Care) voor waarbij we VROEGTIJDIG in het verzuimproces EERST LAAG INTENSIEF een E-health interventie aanbieden, en dan bij AANHOUDEND VERZUIM een HOOG INTENSIEVE interventie aanbieden in de vorm van een Participatieve Aanpak, waarbij knelpunten in het werk opgepakt worden. DOELSTELLINGEN 1. Het ontwikkelen van een innovatieve Stepped Care aanpak voor het bevorderen van duurzame werkhervatting bij werknemers met psychische klachten. 2. Het evalueren van Stepped Care op het proces en het effect. 3. Het dissemineren van de resultaten naar praktijk, beleid en wetenschap. VRAAGSTELLINGEN 1. Wat zijn relevante onderdelen voor de Stepped Care aanpak en wat zijn bevorderende en belemmerende factoren voor een succesvolle implementatie om duurzame werkhervatting van werknemers met psychische klachten te bevorderen? 2. Hoe verloopt de implementatie van de Stepped Care aanpak bij werknemers die verzuimen met psychische klachten, en welke elementen werken, voor wie, en onder welke omstandigheden? 3. Wat is het effect van de Stepped Care aanpak en het effect van de afzonderlijke componenten op tijd tot duurzame werkhervatting bij werknemers met psychische klachten? 4. Wat is het effect van de Stepped Care aanpak en het effect van de afzonderlijke componenten op de (ernst van) psychische klachten, totaal dagen ziekteverzuim en de eigen-effectiviteit voor werkhervatting, bij werknemers met psychische klachten? PLAN VAN AANPAK Het project bestaat uit 3 fasen. FASE 1. ONTWIKKELING STEPPED CARE AANPAK Er worden (focusgroep) interviews gehouden onder de doelgroepen werknemers met psychische klachten met (recent) verzuim, werkgevers en arboprofessionals om inzicht te krijgen in de belemmerende en bevorderende factoren voor een succesvolle uitvoer van de Stepped Care aanpak. De concept Stepped Care aanpak wordt getoetst in een workshop met de adviesgroep. FASE 2. EVALUATIE STEPPED CARE AANPAK OP EFFECT EN OP PROCES Het effect van de Stepped Care aanpak wordt onderzocht in de in een gerandomiseerd, gecontroleerd onderzoek (RCT) met een FACTORIEEL DESIGN met 2 randomisaties op werknemersniveau voor de beide interventies afzonderlijk: E-health (wel of niet) en PA (wel of niet). Deelnemende arbeidsorganisatie is Zorg van de Zaak Netwerk (n˜5.300 werknemers). Op basis van een powerberekening zijn in totaal 144 werknemers met verzuim vanwege psychische klachten nodig. De uitkomstmaten worden gemeten op baseline, na de E-health (6 weken), na de PA (6 maanden) en na 12 maanden. De primaire uitkomstmaat is tijd tot duurzame werkhervatting. Secundaire uitkomstmaten zijn (ernst van) psychische klachten, totaal dagen ziekteverzuim en eigen-effectiviteit voor werkhervatting. Het proces van de Stepped Care aanpak volgt een REALIST EVALUATIE om inzicht te krijgen in: “wat werkt, voor wie en onder welke omstandigheden?”. Daarnaast worden procesindicatoren gemeten volgens het Steckler en Linnan framework. Zowel vragenlijsten en semi-gestructureerde interviews worden gebruikt om inzicht te krijgen in het implementatieproces en de succes- en faalfactoren voor de implementatie. FASE 3. DISSEMINATIE VAN DE OPBRENGSTEN Overdracht van de kennis en tools die uit dit onderzoek voortkomen, vindt op verschillende manieren plaats om de betrokken stakeholders (werknemers, werkgevers, arboprofessionals, beleidsmakers en wetenschappers) te bereiken, zoals via: - Geaccrediteerde nascholingen voor arboprofessionals - Roadmap voor de toepassing van de Stepped Care aanpak - Nieuwsberichten op websites - Presentaties op (inter)nationale congressen - Toegankelijke samenvatting (infographic) - Artikel in vaktijdschrift - 5 wetenschappelijke artikelen in peer-reviewed tijdschriften - Proefschrift - Slotconferentie VERNIEUWING De voorgestelde Stepped Care aanpak betreft een innovatieve stapsgewijze aanpak, met eerst het aanbieden van een modulaire E-health bestaande uit cognitieve gedragstherapie (CGT) en probleem oplossende therapie (PST) gericht op werkhervatting. Als er daarna nog steeds sprake is van verzuim, volgt een Participatieve Aanpak (PA), gericht op het samen met de leidinggevende identificeren van knelpunten en oplossingen. Deze aanpak - met eerst een laag intensieve interventie, gevolgd door een hoger intensieve begeleiding voor de groep met aanhoudend verzuim - is nieuw en nog niet eerder onderzocht. Daarnaast is de wijze van evaluatie vernieuwend: een factorieel experimenteel design èn een realist proces evaluatie, met Mixed Methods.

Kenmerken

Projectnummer:
10320052010005
Looptijd: 58%
Looptijd: 58 %
2022
2026
Gerelateerde subsidieronde:
Projectleider en penvoerder:
prof. dr. K Proper PhD
Verantwoordelijke organisatie:
Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu