Switch: implementatie van een vroege overstap van antibiotica parenteraal naar oraal
Een vroege overstap van intraveneuze naar orale antibiotica heeft meerdere voordelen. De opnameduur wordt korter, patiënten hebben meer bewegingsvrijheid en ervaren minder ongemak. Ook komt er tijd vrij voor verpleegkundigen.
Uit onderzoek in het Radboudumc bleek dat 13% tot 21% van de patiënten eerder had kunnen overstappen naar orale antibiotica. Dit komt onder andere doordat een infuus als veiliger wordt gezien dan orale medicatie, of doordat de overstap niet tijdig wordt overwogen.
Project
Om dit te verbeteren zijn switchcriteria ingebouwd in het elektronisch patiëntendossier (EPD) Epic. Het algoritme selecteert automatisch patiënten die in aanmerking komen voor een vroege overstap. Voorbeelden van criteria zijn dat patiënten minimaal 24 uur koortsvrij zijn en dat de ontstekingswaarden stabiel of dalend zijn. Daarnaast kregen artsen en arts-assistenten scholing.
Het algoritme functioneert goed. Het identificeert 91% van de patiënten die in aanmerking komen voor de overstap. Het effect op de zorg in het Radboudumc wordt nog onderzocht.
Samenvatting bij aanvang project
'Het de-implementeren van zorg die geen toegevoegde waarde heeft voor de patiënt en het opschalen van succesvolle implementaties zijn belangrijk om de zorg toegankelijk en betaalbaar te houden. Ik heb met deze twee thema's al ervaring opgedaan en kan door doorontwikkeling op het gebied van implementatie nog meer betekenen voor de praktijk.
Het fellowship zal ik doorlopen aan de hand van de casus: implementatie van een vroege overstap van antibiotica via het infuus naar oraal. Een vroege overstap is in veel gevallen beter voor de patiënt en maakt ruimte vrij voor waardevolle zorg. Het vermindert de kans op infecties, verkort de opnameduur en geeft de patiënt meer bewegingsvrijheid. De vroege overstap zal onder andere gestimuleerd en ondersteund worden met een module in Epic, die automatisch potentiële kandidaten in het Radboudumc voor deze overstap identificeert.'
Verslagen
Eindverslag
Achtergrond
Een vroege overstap van intraveneuze naar orale antibiotica (IV/orale switch) is beter voor de patiënt en de zorg. Daarom adviseert de Nederlandse Internistenvereniging: ‘Stap indien mogelijk over van intraveneuze naar orale antibiotica en overweeg ontslag naar huis’.
In de praktijk blijkt deze overstap echter lastig. Uit analyse op twee afdelingen van het Radboudumc bleek dat 13% tot 21% van de patiënten eerder had kunnen overstappen naar orale antibiotica, meestal één dag eerder. Dit komt onder andere doordat een infuus als veiliger wordt gezien dan orale medicatie, of doordat de overstap niet tijdig wordt overwogen.
Doelstelling
Het doel van dit project was dat artsen in het Radboudumc eerder beoordelen of een patiënt kan overstappen van intraveneuze naar orale antibiotica. Daarbij gebruiken zij de switchcriteria. Dit moet leiden tot een hoger percentage tijdige overstappen en minder onnodige dagen met intraveneuze antibiotica.
Projectopzet
In dit implementatieproject zijn de stappen van het model van Grol en Wensing gevolgd. Eerst is de huidige situatie in kaart gebracht met een voormeting. Vervolgens is met een probleemanalyse onderzocht welke factoren de implementatie belemmeren en bevorderen. Op basis hiervan is een implementatiestrategie ontwikkeld, getest en uitgevoerd.
Objecten/eenheden
Voor de voormeting en voor het ontwikkelen en testen van de implementatiestrategie is dossieronderzoek uitgevoerd bij patiënten die waren opgenomen in het Radboudumc en intraveneuze antibiotica kregen.
Interventie
De implementatiestrategie bestond uit een algoritme in het elektronisch patiëntendossier (EPD) Epic, scholing voor artsen en arts-assistenten en de inzet van lokale ambassadeurs.
Het algoritme selecteert automatisch patiënten die in aanmerking komen voor een vroege overstap. Voorbeelden van criteria zijn dat patiënten minimaal 24 uur koortsvrij zijn en dat de ontstekingswaarden in het bloed de afgelopen drie dagen niet zijn gestegen.
Het algoritme functioneerde goed. Het identificeerde 91% van de patiënten die geschikt waren voor een vroege overstap. Van de patiënten die het algoritme selecteerde, kwam 70% daadwerkelijk in aanmerking voor de overstap.
Het effect van het algoritme op de zorg in het Radboudumc wordt op termijn onderzocht met dossieronderzoek en een online vragenlijst onder artsen en arts-assistenten.
Discussie
Door de sterke focus op implementatie sluit de strategie goed aan bij de werkvloer. De strategie is gericht op een blijvend effect: het algoritme blijft functioneren na afronding van het project. Daarnaast is het algoritme relatief eenvoudig over te nemen door andere ziekenhuizen die met Epic werken, zowel in Nederland als internationaal. Vijf Nederlandse ziekenhuizen hebben al interesse getoond.
Een beperking van het algoritme is dat de positief voorspellende waarde nog onvoldoende is om automatische meldingen te genereren. Daarom controleert een verpleegkundig specialist voorlopig de geselecteerde patiënten voordat een melding in het dossier wordt geplaatst. Op termijn wordt, in samenwerking met Epic, gewerkt aan het verbeteren van de voorspellende waarde en verdere automatisering van het algoritme.
Dit project laat zien dat:
- implementatietheorieën en -modellen helpen om beter aan te sluiten bij de wensen en mogelijkheden van de werkvloer. Tegelijkertijd kan dit leiden tot vertraging, bijvoorbeeld doordat de doorontwikkeling van het algoritme meer tijd kostte dan verwacht vanwege de vereiste nauwkeurigheid;
- een elektronisch patiëntendossier zoals Epic zorgprocessen kan ondersteunen, mits dit is ontwikkeld met oog voor de werkpraktijk.