Thuiscoaching voor familieleden van Marokkaanse cliënten met schizofrenie of verwante psychotische stoornissen
Verslagen
Eindverslag
Veel familieleden van Marokkaanse mensen met schizofrenie voelen zich overbelast, enerzijds door de dagelijkse zorg voor hun familielied, anderzijds door bijkomende problemen, zoals schulden, verslaving en contacten met politie. Deze familieleden werden tot nog toe door de GGZ niet of nauwelijks bereikt.
Indigo, Ypsilon en Altrecht hebben daarom de methode Thuiscoaching ontwikkeld om deze familieleden te ondersteunen. De familieleden worden actief opgezocht en benaderd. Een sociaal-psychiatrisch verpleegkundige en een familie-ervaringsdeskundige van Ypsilon bezoeken de familie thuis of elders. Veelal willen de familieleden eerst hulp bij de praktische problemen (bijvoorbeeld met huisvesting of uitkering). Door in te gaan op deze vragen wordt een band met de familie opgebouwd. De familie staat daarna meer open voor uitleg over schizofrenie, het omgaan daarmee, de behandeling en de medicatie.
In de aanpak wordt de eigen kracht van de familieleden versterkt.
In een kwalitatieve procesevaluatie is onderzocht waaraan de families behoefte hebben en hoe zij de Thuiscoaching ervaren hebben. 44 Familieleden uit 25 families en alle coaches zijn hiertoe geinterviewd.
Het merendeel van de families vond dat de Thuiscoaching goed tegemoet kwam aan hun behoeften. De thuiscoaching heeft volgens hen bijgedragen aan:
- vermindering van de overbelasting
- meer kennis over psychotische kwetsbaarheid
- bewustwording van het belang van medicatie
- beter contact met hun familielid
- een betere samenwerking met de behandelaren.
De betrokken coaches zijn van mening, dat de Thuiscoaching kan leiden tot meer therapietrouw en een gunstiger prognose voor de cliënt. Het was in dit onderzoek niet mogelijk om na te gaan of er daadwerkelijk sprake was van meer therapietrouw.
Aanbevolen wordt om de Thuiscoaching een vast onderdeel te laten zijn van het GGZ-aanbod. Binnen de ondersteuning op maat kan meer gestandaardiseerd gewerkt worden, bijv door het gebruik van gestandaardiseerde vragenlijsten. De Thuiscoaching zou voorts ook goed ingezet kunnen worden als een client nog niet in behandeling is, maar er wel een sterk vermoeden is van schizofrenie. Ondersteuning van de familie kan er in dit geval aan bijdragen, dat de client zich laat behandelen.
Het project Thuiscoaching heeft de volgende producten opgeleverd:
- Onderzoeksverslag Thuiscoaching voor Marokkaanse familieleden van cliënten met schizofrenie of een verwante psychische stoornis, B. Hallich, maart 2012.
- Handleiding voor coaches, mei 2010
- Folder Familiecoaching, februari 2012
- Artikel (in voorbereiding).
Uit de literatuur blijkt dat pyscho-educatie en begeleiding van familieleden van cliënten met schizofrenie gunstige effecten heeft op de prognose van de cliënt. Marokkaanse familieleden maken echter nauwelijks gebruik van de beschikbare begeleiding en psycho-educatie. Ypsilon, een familievereniging, en Indigo hebben om deze reden een interventie (Thuiscoaching) ontwikkeld om deze doelgroep te bereiken. Deze interventie wordt geëvalueerd door middel van een kwalitatief onderzoek en bestaat uit de evaluatie van twee opeenvolgende concept interventies (interventie 1 + interventie 2). Dit onderzoek betreft een evaluatie van concept interventie Thuiscoaching 1. In dit onderzoek staan de ervaringen van familieleden van cliënten met schizofrenie en de coaches centraal. Het doel van het onderzoek is om bouwstenen te leveren ten behoeve van de ontwikkeling van Thuiscoaching.
Het onderzoek richt zich op veranderingsprocessen binnen Marokkaanse families als gevolg van de interventie Thuiscoaching. Bij de ontwikkeling van Thuiscoaching is het belangrijk om te weten hoe de interventie in vorm en inhoud eruit dient te zien zodat gewenste doeleinden bereikt kunnen worden. De hoofdvraag van het onderzoek luidt dan ook: aan welke voorwaarden en kenmerken dient een adequate interventie (Thuiscoaching) voor Marokkaanse families met schizofrenie te voldoen?
Methoden
Bij de eerste interventie hebben 17 families deelgenomen aan Thuiscoaching. Er zijn diepte-interviews gehouden met coaches (n=6) en familieleden (n=7). Aan de hand van een logboek zijn data verzameld bij 17 Marokkaanse families. Daarnaast is literatuurstudie verricht naar de voorwaarden waar een adequate interventie aan dient te voldoen.