Toezien op goed bestuur in de gehandicaptenzorg

De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) houdt sinds 2015 toezicht op goed bestuur in de zorg. Goed bestuur wordt daarbij gezien als een voorwaarde om veilige en kwalitatief goede zorg te kunnen verlenen. 

Doel

In dit project onderzoeken Radboudumc/IQ healthcare en VU medisch centrum/APH-VU/VUmc de besturing van organisaties in de gehandicaptenzorg. Dit doen zij in samenwerking met het team Gehandicaptenzorg van de IGZ. De focus ligt op de cultuur in de organisaties en op het gedrag van bestuurders en interne toezichthouders. De IGZ wil onder meer inzichtelijk krijgen welke succes- en faalfactoren van cultuur en gedrag er zijn in de besturing van organisaties in de gehandicaptenzorg.

Wijziging

Ongeveer halverwege de looptijd is het project gewijzigd van een theoriegericht naar een praktijkgericht onderzoek. Aanleiding was het ontbreken van voldoende draagvlak voor de theoriegerichte aanpak en ontwikkelingen in het toezicht op goed bestuur zoals vormgegeven door de IGJ. 

Werkwijze

Uitgangspunt van het praktijkgerichte onderzoek is het Toezichtkader goed bestuur en de manier waarop inspecteurs van de afdeling Gehandicaptenzorg van de IGJ hier in hun toezicht uitvoering aan geven. 1 van de 3 elementen van goed bestuur is gedrag en cultuur, waarbij verondersteld en verwacht wordt dat bestuurders daarin een sturende en voorbeeldrol hebben. De vraag van de IGJ is of de wijze waarop het kader nu door inspecteurs van de afdeling Gehandicaptenzorg wordt uitgevoerd voldoende zicht geeft op de kwaliteit van de besturing ten aanzien van gedrag en cultuur. Zo ja, dan wil de IGJ graag weten wat de kwaliteiten of sterke punten in het toezicht zijn. Zo nee, dan wil ze graag weten waar de belemmeringen of zwakke punten liggen en hoe het toezicht verbeterd kan worden. Daarvoor zijn het perspectief van de IGJ en ook de ervaringen en meningen van zowel inspecteurs als bestuurders onderzocht.

Resultaten

Aan onderzoeksactiviteiten hebben tot nu toe (peildatum: 31-8-2018) plaatsgevonden: 

  • analyse van het relevante beleidskader voor inzicht in de achtergronden en doelstellingen van de huidige aandacht in het toezicht voor de besturing van organisaties (i.h.b. gedrag en cultuur) 
  • analyse van de (grijze) literatuur voor inzicht in de verhouding tussen gedrag aan de top en organisatiecultuur en de verhouding tussen gedrag en cultuur en goede zorg 
  • analyse van documenten over toezicht op goed bestuur bij de IGJ 
  • 12 semigestructureerde interviews met sleutelfiguren binnen de IGJ rondom toezicht op goed bestuur, senior inspecteurs van de afdeling Gehandicaptenzorg en bestuurders van organisaties voor gehandicaptenzorg 

De tussenresultaten bevatten aanwijzingen voor verbetering van de wijze waarop de afdeling Gehandicaptenzorg uitvoering geeft aan het Toezichtkader goed bestuur.

Verslagen


Eindverslag

In de afgelopen jaren is de IGJ zich in haar toezicht meer gaan richten op de besturing van zorgorganisaties. Om dit vorm te geven, hebben de IGJ en de NZa samen het Kader Goed Bestuur ontwikkeld. Dat kader werd op 6 juli 2016 gepubliceerd. In het kader staat beschreven wat de IGJ en de NZa verstaan onder goed bestuur, wat hun taken op dat gebied zijn en wat zij doen om goed bestuur te bevorderen. Zij beogen hiermee duidelijk te maken wat zij verwachten van het bestuur en het interne toezicht van een zorgorganisatie. Daar waar er signalen zijn dat het niet goed gaat in een organisatie, vraagt de IGJ verantwoording aan de bestuurder. De bestuurder moet dan kunnen vertellen en desgevraagd laten zien op welke manier de onderdelen uit het Kader Goed Bestuur (gedrag en cultuur, systemen en resultaten) nageleefd worden. Hiervoor is binnen de afdeling Gehandicaptenzorg het ‘governancegesprek’ ontwikkeld, dat zich richt op de bestuurder en hoe deze de organisatie aanstuurt. Vanuit de wens van de afdeling om het toezicht op goed bestuur op basis van de ervaringen met het governancegesprek verder te ontwikkelen, met name op het onderdeel gedrag en cultuur, onderzochten de kennisinstituten IQ healthcare en APH de volgende drie vragen: 1. Op welke wijze en vanuit welke vooronderstellingen of verwachtingen is het toezicht op goed bestuur vormgegeven, in het bijzonder wat betreft het onderdeel gedrag en cultuur? 2. Hoe wordt het toezicht op goed bestuur, zoals vormgegeven bij de afdeling Gehandicaptenzorg, ervaren door bestuurders en inspecteurs? 3. Wat kunnen we hiervan leren ter verbetering van het toezicht op goed bestuur?
Ongeveer halverwege de looptijd is het project gewijzigd van een theoriegericht naar een praktijkgericht onderzoek. Aanleiding was het ontbreken van voldoende draagvlak voor de theoriegerichte aanpak en ontwikkelingen in het toezicht op goed bestuur zoals vormgegeven door de IGJ. Uitgangspunt van het praktijkgerichte onderzoek is het Toezichtkader goed bestuur en de manier waarop inspecteurs van de afdeling Gehandicaptenzorg van de IGJ hier in hun toezicht uitvoering aan geven. Een van de drie elementen van goed bestuur is gedrag en cultuur, waarbij verondersteld en verwacht wordt dat bestuurders daarin een sturende en voorbeeldrol hebben. De vraag van de IGJ is of de wijze waarop het kader nu door inspecteurs van de afdeling Gehandicaptenzorg wordt uitgevoerd voldoende zicht geeft op de kwaliteit van de besturing ten aanzien van gedrag en cultuur. Zo ja, dan wil de IGJ graag weten wat de kwaliteiten of sterke punten in het toezicht zijn. Zo nee, dan wil ze graag weten waar de belemmeringen of zwakke punten liggen en hoe het toezicht verbeterd kan worden. Daarvoor zijn het perspectief van de IGJ en ook de ervaringen en meningen van zowel inspecteurs als bestuurders onderzocht. Aan onderzoeksactiviteiten hebben tot nu toe (peildatum: 31-8-2018) plaatsgevonden: analyse van het relevante beleidskader voor inzicht in de achtergronden en doelstellingen van de huidige aandacht in het toezicht voor de besturing van organisaties (i.h.b. gedrag en cultuur); analyse van de (grijze) literatuur voor inzicht in de verhouding tussen gedrag aan de top en organisatiecultuur en de verhouding tussen gedrag en cultuur en goede zorg; analyse van documenten over toezicht op goed bestuur bij de IGJ; en 12 semigestructureerde interviews met sleutelfiguren binnen de IGJ rondom toezicht op goed bestuur, senior inspecteurs van de afdeling Gehandicaptenzorg en bestuurders van organisaties voor gehandicaptenzorg. De tussenresultaten bevatten aanwijzingen voor verbetering van de wijze waarop de afdeling Gehandicaptenzorg uitvoering geeft aan het Toezichtkader goed bestuur.

Snel naar

Kenmerken

Projectnummer:
516004612
Looptijd: 100%
2017
2018
Gerelateerde programma's:
  • Effectief Toezicht
Gerelateerde subsidieronde:
Effectief Toezicht, onderzoeksprogramma 2017
Projectleider en penvoerder:
Mr. dr. V.E.T. Dorenberg
Verantwoordelijke organisatie:
Radboudumc