Trainen van therapeuten in cognitieve gedragstherapie voor het chronisch vermoeidheidssyndroom: de ontwikkeling en implementatie van een handleiding voor trainers
Cognitieve gedragstherapie (CGT) is een effectieve therapie voor CVS. In Nederland zijn onvoldoende in CGT voor CVS getrainde gedragstherapeuten. Een groter aanbod aan trainingen in CGT voor CVS is nodig. In 1994 werd voor het eerst een behandelprotocol voor Cognitieve Gedragstherapie (CGT) voor CVS gepubliceerd. Dit protocol vormde de basis voor de training van cognitieve gedragstherapeuten gespecialiseerd in CVS. CGT voor CVS wordt door veel therapeuten als lastig ervaren. Gebleken is dat het uitsluitend volgen van een uitgeschreven protocol ontoereikend is om de behandeling adequaat uit te kunnen voeren. Training en supervisie blijken noodzakelijk. Er is behoefte aan een up-to-date behandelprotocol, simulatiepatiënten, audiovisueel materiaal, een werkboek voor cursisten en e-learning.
Doel
Het Kenniscentrum Chronische Vermoeidheid (NKCV) wil komen tot een overdraagbare training CGT voor CVS, die door therapeuten met ervaring met CGT voor CVS kan worden gebruikt om collega’s te onderwijzen.
Producten
Auteur: Heins MJ, Knoop H, Prins JB, Stulemeijer M, van der Meer JW, Bleijenberg G.
Magazine: Psychotherapy and Psychosomatics
Auteur: Bleijenberg G, Knoop H.
Magazine: Lancet
Auteur: Knoop H, Bleijenberg G, Van der Gulden J.
Magazine: Tijdschrift voor Bedrijfs- en verzekeringsgeneeskunde
Auteur: Tummers M, Knoop H, Bleijenberg G.
Magazine: Tijdschrift voor gedragstherapie en cognitieve therapie
Auteur: Bleijenberg G, Van der Gulden J, Knoop H.
Magazine: Tijdschrift voor Bedrijfs- en verzekeringsgeneeskunde
Auteur: Tummers M, Knoop H, van Dam A, Wiborg J, Wensing M, Bleijenberg G.
Magazine: Tijdschrift voor gedragstherapie en cognitieve therapie
Auteur: Van Dam A, Tummers M, Knoop H, Bleijenberg G
Magazine: Gedragstherapie
Auteur: Scheeres K, Knoop H, Meer J, Bleijenberg G. Health Qual Life Outcomes. 2009 Apr 1;7:29.
Magazine: Health and Quality of Life Outcomes
Auteur: Heins MJ, Knoop H, Lobbestael J, Bleijenberg G
Magazine: Journal of Psychosomatic Research
Auteur: Knoop H, Prins JB, Moss-Morris R, Bleijenberg G.
Magazine: Journal of Psychosomatic Research
Auteur: Wiborg JF, Knoop H, Stulemeijer M, Prins JB, Bleijenberg G.
Magazine: Psychological Medicine
Auteur: Wiborg JF, Knoop H, Prins JB, Bleijenberg G.
Magazine: Journal of Psychosomatic Research
Auteur: Tummers M, Knoop H, Bleijenberg G.
Magazine: Journal of Consulting and Clinical Psychology
Auteur: Knoop H, Bleijenberg G.
Auteur: Knoop h, Bleijenberg, G.
Verslagen
Eindverslag
In Nederland werd in 1994 voor het eerst een behandelprotocol voor Cognitieve Gedragstherapie (CGT) voor het Chronische Vermoeidheidssyndroom (CVS) gepubliceerd. Dit protocol werd getoetst op zijn effectiviteit in diverse studies en verder verbeterd op basis van de uitkomsten van dit onderzoek. Het protocol is op diverse wijzen verspreid. In de praktijk bleek echter dat het uitsluitend volgen van het uitgeschreven protocol ontoereikend is om de behandeling adequaat uit te kunnen voeren. Aanvullende training en supervisie bleek noodzakelijk. Er zijn in Nederland nog steeds onvoldoende in CGT voor CVS getrainde gedragstherapeuten, waardoor de behandelcapaciteit voor CVS patiënten ontoereikend is. Om implementatie van CGT voor CVS in Nederland te bevorderen moest er een groter aanbod aan trainingen in CGT voor CVS komen. Om meer trainingen van goede kwaliteit te geven was er een up-to-date behandelprotocol nodig en een hierop gebaseerde leergang. Ook was behoefte aan een overdraagbare handleiding voor trainers, waarmee therapeuten die ervaring hebben met de behandeling vervolgens andere therapeuten konden opleiden.
Doel van de het project was om te komen tot een overdraagbare training CGT voor CVS, die door therapeuten met ervaring met CGT voor CVS kon worden gebruikt om collega’s te onderwijzen.
Vanaf 1 juli 2008 tot 1 april 2011 zijn de volgende doelstellingen gerealiseerd:
1. Er is een nieuw behandelprotocol geschreven en dit is gepubliceerd in boekvorm.
2. Er is een leergang CGT voor CVS ontwikkeld, bestaande uit:
- een vijfdaagse cursus, inclusief programma voor trainers, cursusmateriaal en rollenspelen voor simulatiepatienten.
- een digitale leeromgeving voor cursisten met audiovisueel materiaal en vormen van e-learning waarin bijeenkomsten kunnen worden voorbereid.
- toetsen.
3. Er is een train de trainers leergang ontwikkeld, bestaande uit:
- een programma voor een cursus voor evaren CGT therapeuten die collega's willen trainen.
- een digitale leeromgeving voor de trainers waarin bijeenkomsten kunnen worden voorbereid.
4. Er zijn vier trainers opgeleid.
5. Er is een try-out geweest waarna de cursus is aangepast. In totaal werden 3 cursussen in het nieuwe format gegeven. Deze werden uitgebreid geevalueerd. Deze evaluatie was positief en alleen op details is de leergang en het materiaal aangepast.
Het project heeft geresulteerd in een overdraagbare training CGT voor CVS waarmee de behandelcapaciteit snel vergroot kan worden.
In Nederland werd in 1994 voor het eerst een behandelprotocol voor Cognitieve Gedragstherapie (CGT) voor het Chronische Vermoeidheidssyndroom (CVS) gepubliceerd. Bij de start van de multicenter trial in 1996 werd een nieuw protocol geschreven Aan de hand van dit protocol zijn de behandelaars van deze trial getraind. Na de trial werd het behandelprotocol uitgebreid, met aanpassingen speciaal bedoeld voor laag actieve CVS patiënten. Dit protocol is op diverse wijzen verspreid (Bleijenberg et al, 2001; 2003). In de praktijk blijkt echter dat het uitsluitend volgen van het uitgeschreven protocol ontoereikend is om de behandeling adequaat uit te kunnen voeren. Aanvullende training blijkt noodzakelijk. Uit eigen onderzoek weten we dat training en supervisie nodig zijn om CGT voor CVS effectief uit te voeren. CGT voor CVS wordt door veel therapeuten als lastig ervaren. Er zijn in Nederland nog steeds onvoldoende in CGT voor CVS getrainde gedragstherapeuten, waardoor de behandelcapaciteit voor CVS patiënten ontoereikend is. Om implementatie van CGT voor CVS in Nederland te bevorderen is daarom een groter aanbod aan trainingen in CGT voor CVS nodig. Om meer trainingen van goede kwaliteit te geven is een up-to-date behandelprotocol nodig en een hierop gebaseerde training waarbij gebruikgemaakt wordt van simulatiepatiënten, audiovisueel materiaal, een werkboek voor cursisten en e-learning. Er is behoefte aan een overdraagbare handleiding voor trainers, waarmee therapeuten die ervaring hebben met de behandeling vervolgens andere therapeuten kunnen opleiden. Hierdoor komen meer therapeuten beschikbaar die een effectieve CGT voor CVS kunnen uitvoeren. Doel van het project is dus te komen tot een overdraagbare training CGT voor CVS, die door therapeuten met ervaring met CGT voor CVS kan worden gebruikt om collega’s te onderwijzen. Om dit doel te bereiken is het volgende nodig: 1. Een handleiding voor trainers om de training CGT voor CVS te kunnen geven. Bij de training worden verder een werkboek voor cursisten, audiovisueel materiaal en e-learning opdrachten ontwikkeld. 2. Er worden toetsen ontwikkeld om zowel de kennis als de vaardigheden van de cursisten te beoordelen. 3. De ontwikkelde training CGT voor CVS met de bijbehorende materialen en toetsen worden in de praktijk getest, waarna de training, materialen en toetsen worden bijgesteld Het project is 1 juli 2008 gestart en loopt volgens plan (zie resultaten). Binnenkort zal het project afgerond worden waarbij de verwachting is dat het merendeel van gestelde doelen bereikt zal zijn.