Trialdata hergebruiken voor het effect van dementieremmers op behoefte en gebruik van Wlz-zorg

Steeds meer ouderen met dementie hebben langdurige zorg nodig. Deze groep groeit snel en brengt hoge zorgkosten met zich mee. Ongeveer 19.000 mensen in Nederland gebruiken medicijnen die de achteruitgang van het geheugen proberen te vertragen, zodat zij langer zelfstandig kunnen blijven. Het is echter onduidelijk of deze middelen echt goed werken bij de meest kwetsbare ouderen. Dat komt doordat juist deze groep vaak niet meedoet aan onderzoeken: ze worden uitgesloten of stoppen vroegtijdig door bijvoorbeeld bijwerkingen. Daardoor lijken de medicijnen in onderzoeken beter te werken dan ze in werkelijkheid doen, en worden bijwerkingen onderschat.

Dit project wil die vertekening rechtzetten. Door nieuwe onderzoeksmethoden te ontwikkelen, kan beter worden bepaald wat het werkelijke effect van deze medicijnen is op het behoud van zelfstandigheid en het gebruik van langdurige zorg (Wlz). De resultaten moeten patiënten, zorgverleners en beleidsmakers helpen om betere keuzes te maken over het gebruik van deze middelen.

Doel

Het doel van dit project is om te achterhalen hoe effectief dementieremmers echt zijn bij kwetsbare ouderen in Nederland, en wat hun invloed is op zelfstandigheid en het gebruik van langdurige zorg. Daarvoor worden bestaande onderzoeksgegevens opnieuw geanalyseerd, met focus op 4 vragen:

1. Hoe kan vertekening door uitval in klinische gerandomiseerde onderzoeken beter worden herkend en gecorrigeerd?
2. Wat is de daadwerkelijke effectiviteit van dementieremmers als deze vertekening wordt meegenomen?
3. Wat is het effect van deze medicijnen bij Nederlandse gebruikers?
4. Hoe beïnvloeden deze medicijnen de zorgbehoefte en het gebruik van langdurige zorg (Wlz)?

Aanpak/ werkwijze

Het onderzoek kijkt naar middelen die in Nederland worden gebruikt: donepezil, rivastigmine, galantamine en memantine. Belangrijke uitkomsten zijn geheugenfunctie, zelfstandigheid en gebruik van langdurige zorg. Het project bestaat uit 4 deelonderzoeken:

1. Het ontwikkelen van methoden om vertekening in klinische trials op te sporen.
2. Het heranalyseren van individuele patiëntgegevens uit bestaande trials met geavanceerde statistische technieken die rekening houden met uitval.
3. Het vergelijken van de resultaten met Nederlandse gebruikers (uit huisartsenpraktijken) en het corrigeren voor groepen die in onderzoeken ondervertegenwoordigd zijn.
4. Het inschatten van het effect van deze middelen op de behoefte aan langdurige zorg op basis van gegevens over indicaties en zorggebruik.

Samenwerkingspartners

Het onderzoek wordt geleid door onderzoekers van de afdeling Ouderengeneeskunde van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG), in samenwerking met een gezondheidseconoom van de Vrije Universiteit Amsterdam (VU). Daarnaast zijn twee specialisten ouderengeneeskunde betrokken, werkzaam bij instellingen voor langdurige zorg, evenals een cliëntenvertegenwoordiger. Deze samenwerking bundelt kennis over onderzoeksmethoden, ouderenzorg en beleid. Dit is noodzakelijk om de vraag te beantwoorden hoe dementieremmers in de praktijk uitpakken voor kwetsbare ouderen.

(Verwachte) resultaten

Het project levert zowel nieuwe onderzoeksmethoden als praktische kennis op. De nieuwe technieken helpen om vertekening in onderzoeksgegevens te herkennen en te corrigeren, zodat toekomstige studies betrouwbaarder worden. Dit geeft duidelijker inzicht in hoe goed dementieremmers echt werken bij kwetsbare ouderen, en kennis over het effect van deze medicijnen op de zorgbehoefte en het gebruik van langdurige zorg in Nederland. De resultaten helpen patiënten, mantelzorgers, zorgprofessionals en beleidsmakers bij het maken van onderbouwde keuzes over behandeling en zorg.