Van valpreventie naar blijvend bewegen: doorstroom via farmacietechnologie

Aanleiding

Valincidenten komen veel voor bij ouderen en kunnen leiden tot ernstig letsel, ziekenhuisopnames en verlies van zelfstandigheid. De maatschappelijke impact en zorgkosten zijn hoog en nemen door de vergrijzing verder toe. Een deel van deze valincidenten hangt samen met medicatiegebruik, met name bij ouderen die valrisicoverhogende geneesmiddelen gebruiken, zoals benzodiazepinen.

Binnen de huidige ketenaanpak valpreventie blijkt het in de praktijk lastig om ouderen van 70 jaar en ouder met een verhoogd valrisico tijdig te signaleren, adequaat te screenen en vervolgens toe te leiden naar passende ondersteuning. Vooral kwetsbare ouderen hebben hierbij vaak extra begeleiding nodig.

Apotheken hebben frequent contact met ouderen en beschikken over actuele informatie over medicatiegebruik. Hierdoor kunnen zij een belangrijke rol vervullen bij het signaleren van valrisico en het ondersteunen van ouderen bij vervolgstappen binnen de ketenaanpak valpreventie. Vroegtijdige signalering, gecombineerd met gerichte begeleiding vanuit de apotheek, kan bijdragen aan betere opvolging, een grotere medicatieveiligheid en het voorkomen van verdere gezondheidsschade.

Doel

Het doel van dit project is om meer thuiswonende ouderen van 70 jaar en ouder die benzodiazepinen gebruiken tijdig een valrisicobeoordeling te laten krijgen en hen gericht toe te leiden naar passende valpreventieve interventies en beweegactiviteiten.

Hiermee worden stap 1 (signaleren) en stap 2 (beoordelen van het valrisico) van de ketenaanpak valpreventie versterkt. Daarnaast draagt het project bij aan een betere medicatieveiligheid, met als uiteindelijk doel het verminderen van valrisico en het ondersteunen van de zelfredzaamheid van ouderen.

Om dit te bereiken wordt valpreventie binnen de apotheek praktisch uitvoerbaar gemaakt met behulp van een uniforme werkwijze en passende digitale ondersteuning.

Aanpak

Binnen 4 tot 5 pilotapotheken worden ouderen die benzodiazepinen gebruiken geselecteerd met behulp van een zoekopdracht in het apotheekinformatiesysteem.

Apothekersassistenten benaderen deze ouderen tijdens reguliere contactmomenten en voeren een korte valrisicoscreening uit. Bij signalen van een verhoogd valrisico volgt gerichte begeleiding en verwijzing naar de regionale ketenaanpak valpreventie, zoals fysiotherapie, leefstijlpunten, leefstijlloketten of lokaal beweegaanbod.

Indien nodig vindt aanvullend een farmaceutisch consult plaats voor een medicatiebeoordeling, afbouwadvies en afstemming met de huisarts over valrisicoverhogende medicatie.

De werkwijze wordt ondersteund met uniforme patiëntinformatie, zoals folders en digitale communicatie, en een eenvoudige registratiesystematiek waarmee opvolging, doorverwijzing en deelname aan vervolginterventies inzichtelijk worden gemaakt.

Samenwerkingspartners

Zorggroep Eerste Lijn Apotheken (ZELA) coördineert het project samen met de deelnemende apotheken.

Daarnaast wordt samengewerkt met:

• Huisartsen voor afstemming over medicatiegebruik en terugkoppeling van bevindingen.
• Fysiotherapeuten voor valrisicobeoordelingen, valanalyses en interventies.
• Leefstijlpunten en leefstijlloketten voor begeleiding naar passende ondersteuning.
• Lokale beweegaanbieders voor duurzame deelname aan beweegactiviteiten.

Deze samenwerking zorgt ervoor dat ouderen na signalering in de apotheek adequaat kunnen worden doorgestuurd naar passende ondersteuning binnen de wijk en de zorgketen.

Verwachte resultaten

Het project leidt naar verwachting tot:

• Meer ouderen met een verhoogd valrisico die via de apotheek worden gesignaleerd.
• Meer uitgevoerde valrisicobeoordelingen.
• Een betere doorstroming naar valpreventieve interventies en beweegaanbod.
• Meer aandacht voor medicatie als beïnvloedbare risicofactor voor vallen, in het bijzonder het gebruik van benzodiazepinen.
• Duidelijke werkafspraken tussen apotheken en ketenpartners.

Daarnaast resulteert het project in:

• Een overdraagbaar werkprotocol.
• Patiënt- en communicatiematerialen.
• Scholingsmateriaal voor apotheekteams.
• Een plan voor borging en verdere opschaling binnen het ZELA-netwerk.

Hiermee ontstaat een praktisch toepasbare en overdraagbare werkwijze waarmee apotheken een structurele bijdrage kunnen leveren aan stap 1 en stap 2 van de ketenaanpak valpreventie.