Veiligheid, werkzaamheid, effectiviteit van orthopedisch schoeisel: systematisch literatuuronderzoek
Voor veel mensen met een gevoelsstoornis aan de voeten, bijvoorbeeld door diabetes, is orthopedisch schoeisel van groot belang voor behoud van de voet, goede mobiliteit en participatie in de maatschappij. In deze studie is een systematische analyse uitgevoerd van de onderzoeksliteratuur over de effectiviteit, werkzaamheid en gebruikers-gerelateerde uitkomsten van orthopedisch schoeisel voor mensen met gevoelsverlies aan de voeten.
Uit deze studie blijkt dat er goed bewijs is rond de effecten van orthopedisch schoeisel om voetwonden te voorkomen bij mensen met diabetes, maar dat er bewijs mist over de kosten, duurzaamheid en veiligheid van deze schoenen. Ook is er onvoldoende bewijs voor de effecten bij mensen die wel neuropathie (ziekten die de zenuwen aantasten) hebben, maar geen diabetes. De functionele uitkomsten zoals drukverdeling zijn wel goed onderzocht, maar belangrijke gebruikers-gerelateerde uitkomsten onvoldoende.
Richtlijn
Bekijk de bijbehorende richtlijn in de FMS Richtlijnendatabase.
Verslagen
Eindverslag
Voor veel mensen met een gevoelsstoornis aan de voeten, bijvoorbeeld door diabetes, is orthopedisch schoeisel van groot belang voor behoud van de voet, goede mobiliteit en participatie in de maatschappij.
Het doel van dit systematisch literatuuronderzoek was inzicht te geven in het beschikbare bewijs over effectiviteit, werkzaamheid en veiligheid van orthopedisch schoeisel bij mensen met (diabetes-gerelateerde) neuropathie. Door middel van 3 zoekopdrachten hebben onderzoekers alle beschikbare en relevante literatuur gerelateerd aan dit onderwerp, geïncludeerd en beoordeeld. Daarmee geven ze een overzicht van de huidige stand van de wetenschap via de medisch-wetenschappelijke literatuur en inzicht in het ontbrekend bewijs in dit onderzoeksgebied.
In dit systematisch literatuuronderzoek hebben ze via de zoekmachines Pubmed en Embase gezocht naar alle beschikbare literatuur rond de genoemde onderzoeksdoelstelling. Elk van de zoekopdrachten was gericht op een afgebakend onderdeel van de volledige analyse. Voor alle 3 de zoekopdrachten is er een volledige screening doorlopen, van titel en abstract screening, screening van volledige artikelen en kwaliteitschecks door middel van risk of bias assessments. Op alle stappen was er een tweede beoordelaar betrokken voor controle. De interventie die onderzocht is, bestond uit orthopedische schoenen en specifieke onderdelen van orthopedische schoenen, zoals de steunzool en afwikkelvoorziening
Uit het literatuuronderzoek blijkt dat er redelijk veel bewijs voorhanden is voor de klinische effectiviteit van orthopedisch schoeisel, met name druk-geoptimaliseerd schoeisel, in het voorkomen van voetulcera bij mensen met diabetes-gerelateerde neuropathie. Voor de uitkomstmaten kosten, duurzaamheid en veiligheid is zeer weinig tot geen wetenschappelijke literatuur gevonden en dus geen wetenschappelijk bewijs voorhanden.
Voor mensen met niet-diabetes-gerelateerde neuropathie is er zeer weinig tot geen wetenschappelijke onderbouwing beschikbaar voor de effecten van orthopedisch schoeisel op klinische uitkomsten, kosten, duurzaamheid en veiligheid. Orthopedisch schoeisel heeft een positief effect op biomechanische uitkomsten ten opzichte van niet-orthopedisch schoeisel, waarbij een orthopedische inlegzool, een buitenzool met een afwikkeling en zachtere midden-zolen van de schoen zorgen voor een lagere plantaire voetdruk. De effecten op de sta- en loopbalans zijn minder consistent. Voor gebruikers-gerelateerde uitkomsten is weinig wetenschappelijk bewijs.
Het literatuuronderzoek toont aan dat op basis van de klinische effectiviteit van druk-geoptimaliseerd orthopedisch schoeisel bij mensen met diabetische neuropathie doelmatigheidsonderzoek kan plaatsvinden. Echter, meer studies van hoge kwaliteit moeten plaatsvinden naar de effecten van orthopedisch schoeisel op verschillende andere belangrijke uitkomstmaten, zoals kosten, duurzaamheid en veiligheid. Datzelfde geldt voor de klinische effectiviteit bij niet-diabetes-gerelateerde neuropathie. Daarnaast dienen de biomechanische effecten van verschillende schoentechnische elementen nog uitgebreider onderzocht te worden. Dit geldt ook voor de sta- en loopbalans en schuifkrachten, die weinig onderzocht zijn. Gebruikers-gerelateerde uitkomsten zullen in vervolgonderzoek meer structureel meegenomen moeten worden om met name de perceptie van en het gebruik van orthopedisch schoeisel te kunnen verbeteren. Dit heeft betrekking op zowel pas- en loopcomfort als therapietrouw en kwaliteit van leven.
Dit systematische literatuuronderzoek geeft aanleiding tot vervolgonderzoek, waar kan worden ingegaan op de ontbrekende kennis en tot doelmatigheidsonderzoek zoals verwoord in het toekomstig onderzoek waar deze voorbereidende studie op voorsorteert.