Verbeteren van palliatieve zorg voor verpleeghuisbewoners: een doorontwikkeling van het PACE 'Steps to Success' Programma

Bewoners in de intramurale ouderenzorg hebben vaak complexe zorg- en palliatieve behoeften. Het Engelse ‘PACE Programme’ was ontworpen om zorgmedewerkers te scholen en te ondersteunen bij palliatieve zorg. In een Europese studie bleek het programma effectief voor het verbeteren van kennis en vaardigheden met betrekking tot palliatieve zorg. Echter, het programma werd ook ervaren als intensief en niet altijd aansluitend bij bestaande werkwijzen in Nederland. 

Doel

Het doel van dit project was te komen tot een doorontwikkeld en opschaalbaar programma dat aansluit bij de scholingsbehoeften en werkwijzen van zorgmedewerkers, en breed toepasbaar is in de intramurale ouderenzorg in Nederland. Om dit doel te bereiken moest dit project ook inzicht geven in praktisch-organisatorische randvoorwaarden, bevorderende en belemmerende factoren, ervaren meerwaarde en de effecten van dit doorontwikkelde programma, dat de naam PACE-NL kreeg. 

Aanpak/werkwijze

Voortbouwend op onder andere adviezen van een adviesgroep van professionals en experts, werd het PACE-NL programma ontwikkeld. Het aantal trainingssessies werd ten opzichte van het oorspronkelijke PACE Programma teruggebracht van 6 naar 4, met meer aandacht voor aansluiting bij bestaande werkwijzen, en een implementatietoolkit passend bij de Nederlandse intramurale ouderenzorg. Het evaluatieonderzoek (2024–2025) vond plaats op 16 locaties van zorgorganisatie Omring. 400 vragenlijsten van zorgmedewerkers zijn geanalyseerd, en 27 professionals en 11 nabestaanden werden geïnterviewd. Daarnaast werd informatie uit elektronische dossiers, Mentimeter-reacties en trainer documentatie bestudeerd. 

Samenwerkingspartners

De kernprojectgroep in dit project bestond uit vertegenwoordigers van het Nivel, Omring, Amsterdam UMC en Universitair Netwerk Ouderenzorg (UNO) Amsterdam. Deze partners vulden elkaar goed aan vanwege de diverse expertises in onderzoek, implementatie, scholing en de praktijk van palliatieve zorg en intramurale ouderenzorg.

Resultaten

Binnen Omring werd het programma positief beoordeeld. Zorgmedewerkers vonden de scholing relevant en direct toepasbaar. Na afloop voelden zij zich competenter in het signaleren van achteruitgang in de gezondheidssituatie, vaststellen en verlichten van symptomen, zorg in de stervensfase en nazorg. Praktische hulpmiddelen zoals het Zorgpad Stervensfase, werden vaker gebruikt. Medewerkers reageerden ook eerder op achteruitgang van een bewoner. Ook noteerden zij in het elektronische dossier van een bewoner vaker doelen en wensen met betrekking tot palliatieve zorg. Om blijvend gebruik te blijven maken van inzichten en hulpmiddelen uit het PACE-NL Programma, is het belangrijk dat in de gebruikelijke overleggen en besprekingen van zorgmedewerkers daaraan structureel aandacht wordt besteed. Ook actieve kartrekkers – vaak zijn dat kwaliteitsverpleegkundigen - zijn belangrijk in dit verband. Schaarste aan personeel, personeelsverloop en hoge werkdruk van zorgmedewerkers blijven echter een uitdaging voor blijvende toepassing van wat geleerd is in het PACE-NL Programma. Mede daarom is het belangrijk dat zorgmedewerkers goed ondersteund worden bij toepassing van het geleerde in de praktijk.

Andere intramurale ouderenzorgorganisaties kunnen aan de slag met het PACE-NL Programma, met de implementatietoolkit. Zij kunnen zich daarbij laten adviseren door een ‘adviesdesk’ die ingericht is door de eigenaren van het PACE-NL Programma. Voor verdere verspreiding van het PACE-NL programma is ook belangrijk dat het PACE-NL programma aangemeld is voor een erkenningstraject van Interventies in de langdurige zorg. Na de verwachte erkenning wordt PACE-NL opgenomen in de landelijke digitale Databank Erkende Interventies. Dit is van belang voor bredere bekendheid en toepassing van het PACE-NL Programma.