Versterk de burger, verlicht de zorg “Hoe gemeenschapsintelligentie ons gaat helpen”

Samen Zoetermeer Gezond heeft Samen Goud opgezet om beter te begrijpen wat senioren nodig hebben om goed en gelukkig oud te worden in Zoetermeer. De bestaande Kamer van Inwoners, met een burgerbestuurder, is verder doorontwikkeld. Het project speelt in op de behoefte om senioren een gelijkwaardige positie te geven in beleid en besluitvorming, zodat hun ervaringen en ideeën daadwerkelijk invloed hebben op de keuzes die worden gemaakt.

Doel

Het project wilde collectieve inzichten ontwikkelen door co-creatie met senioren. De aanpak ging uit van het vertrouwen dat de samenleving zelf nieuwe vormen van gezond ouder worden kan ontwikkelen, omdat senioren beschikken over kwaliteit, ervaring en inventiviteit. Het project biedt ruimte voor initiatief en geeft inwoners de kans om via participatie invloed uit te oefenen op beleid en besluitvorming. Zo krijgen zij een betekenisvolle rol in de uitkomsten die hen direct raken.

Aanpak/werkwijze

De dialogen zijn ontwikkeld met de inwoner centraal. Zij zijn zowel het doel als het middel. De aanpak bestond uit denk- en doeprocessen in vijf stappen. Uit deze dialogen kwam naar voren dat Zoetermeer seniorvriendelijke wandelpaden nodig heeft, met drie belangrijke elementen: zingeving, ontmoeting en natuur. De eerste beleidsmatige opzet werd door inwoners losgelaten, omdat zij zelf aan het roer willen staan. Het projectteam heeft daarop ruimte gemaakt voor deze wens en een meer volgende rol ingenomen.

Samenwerkingspartners

Aan het project deden zestig senioren uit Zoetermeer mee, steeds in wisselende samenstellingen. Het ging om ervaringskundige senioren, belangenbehartigers en professionals uit zorg en welzijn. Zij maken deel uit van de Kamer van Inwoners, maar er is behoefte aan ambassadeurs per thema of project die zich kunnen verhouden tot de Kamer. Dit vraagt een andere rol dan inwoners die vooral komen luisteren. De samenwerking was bijzonder door de samenwerkende en interactieve bestuursstijl. De rol van inwoners verschoof van co‑creator naar co‑onderzoeker. Het projectteam stapte terug van een sturende naar een faciliterende rol. Ook binnen de Kamer bleek dat inwoners zelf het reglement willen ontwikkelen en vormgeven. Deze samenwerking is nodig om aan te sluiten bij de behoeften van senioren en gebruik te maken van gemeenschapsintelligentie, creativiteit en eigenaarschap. De Kamer brengt dit samen en kan uitgroeien tot een participatiehub. De toegevoegde waarde voor het project is een product dat aansluit bij de behoeften van senioren en eigenaarschap stimuleert. De gemeente kan hiermee verder werken aan bewegen en ontmoeten. Het project maakte duidelijk dat verschillende abstractieniveaus beter op elkaar moeten aansluiten en dat tijd en ruimte nodig zijn om inwoners daadwerkelijk aan het roer te laten staan.

Resultaten

Het project heeft geleid tot het certificaat Senior Green Tours, met voorwaarden voor toegankelijkheid, ontmoetingsmogelijkheden en zingeving. Deze voorwaarden helpen om bestaande en nieuwe wandelpaden geschikt te maken voor ouderen en anderen die zinvol willen bewegen. Er is een nieuwe methodiek ontwikkeld voor burgerparticipatie van senioren, gebaseerd op Positieve Gezondheid, leren door ervaring en principes van design thinking. Er is een werkgroep van actieve inwoners gevormd die werkt aan de rol van de Kamer. De dialogen worden nu breder ingezet binnen het programma Samen Zoetermeer Gezond. Inwoners worden gevraagd om mee te denken over de meerwaarde van een overkoepelende bijeenkomst. De burgerbestuurder legt actief verbindingen in de stad en kan steeds beter aangeven hoe haar rol ingevuld moet worden binnen het bestuur.