Versterken van de samenwerking tussen professionals in het sociaal domein en het zorgdomein rondom stoppen met roken bij mensen met een lagere sociaaleconomische positie

Mensen met een lage opleiding hebben meer moeite om te stoppen met roken en ondervinden door het roken grotere gevolgen voor hun gezondheid. Een van de knelpunten was dat rokers met een lage sociale economische positie minder goed hun weg vonden naar de stoppen-met-rokenondersteuning. Om hen beter te helpen, zou deze ondersteuning laagdrempeliger, dichterbij en beter op hun dagelijkse leven afgestemd moeten zijn. De coalitie ‘Iedereen Rookvrij!’ pleit voor een integrale stoppen-met-rokeninfrastructuur waarbij het sociaal domein en de zorg samenwerken. Gemeenten zetten sociale wijkteams en wijkwelzijnsorganisaties in voor ondersteuning in de wijk. Deze organisaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het bespreekbaar maken van roken en het begeleiden naar stopondersteuning. Echter, professionals in het sociaal domein voerden op dat moment nog weinig gesprekken over roken en het was onduidelijk hoe hun rol hierin versterkt kon worden.

Doel

Het doel van dit project was om te onderzoeken hoe professionals in het sociaal domein konden bijdragen aan stoppen met roken en hoe de samenwerking met de zorg verbeterd kon worden.

Aanpak/werkwijze

Dit project bestond uit 3 deelonderzoeken: de proeftuinen, een landelijk onderzoek onder professionals en een landelijke implementatiestrategie. Twee wijken waarin al aandacht was voor roken, fungeerden gedurende de looptijd van het project als proeftuin, waarbij professionals, ervaringsdeskundigen, sleutelpersonen en bewoners samen een passende en effectieve aanpak ontwikkelden rondom het bespreekbaar maken van roken en het leiden naar stopondersteuning. Via een online vragenlijst onder 250 sociaal werkers werd onderzocht welke factoren belangrijk zijn voor het bespreekbaar maken van roken. In focusgroepen met professionals en een meeting met landelijke stakeholders werd gereflecteerd op de ervaringen in de proeftuinen, werden passende methodieken gepresenteerd en werd besproken in hoeverre deze in andere wijken toepasbaar zouden zijn.

Resultaten

De proeftuinen resulteerden in praktische aanpakken en 2 minidocumentaires. Belangrijke aanbevelingen uit de vragenlijst van het landelijk onderzoek waren: voer vaker een open gesprek over roken zonder oordeel, verbeter de vaardigheden in motiverende gespreksvoering, besteed als welzijnsorganisatie meer aandacht aan dit thema, en werk als sociaal domein beter samen met de zorg en lokale stopondersteuning. De focusgroepen leidden tot concrete aanbevelingen en handreiking voor professionals in het sociaal domein. Uit het project werd geconcludeerd dat veel professionals in het sociaal domein gesprekken over roken waardevol vonden, maar ze ervaarden deze nog niet altijd als positief. Cliënten voelden zich vaak op hun gemak bij deze professionals, waardoor het sociaal domein een geschikte plek was om over stoppen met roken te praten. Om dit te verbeteren, is het belangrijk dat gesprekken over roken open en zonder oordeel worden gevoerd. Professionals hebben daarbij de juiste kennis en hulpmiddelen nodig. Daarnaast moeten welzijnsorganisaties stoppen met roken structureel op de agenda zetten en professionals trainen in gespreksvoering. Samenwerking tussen het sociaal domein, de zorg en lokale stopondersteuning is essentieel. Zo weten professionals waar ze cliënten naar kunnen doorverwijzen en krijgen mensen de best mogelijke ondersteuning om succesvol te stoppen met roken.

Meer informatie

• De rol van het sociaal domein en zorgdomein bij stoppen met roken