Versterken van ketenaanpakken door co-creatie en inwonerparticipatie

Een succesvolle inrichting en implementatie van ketenaanpakken vereist niet alleen integrale samenwerking en kennisdeling met ketenpartners, maar ook de betrokkenheid van inwoners en lokale gemeenschappen.

Doel

Het doel van dit project was om ketenaanpakken Volwassene naar Gezonder Gewicht (VnGG) en Kind naar Gezonder Gewicht (KnGG) te verbeteren door te onderzoeken waar inwoners behoefte aan hebben bij ondersteuning richting een gezonde leefstijl. 

Aanpak/werkwijze

Voorafgaand aan de interviews zijn landelijke data en de stand van zaken binnen de regionale en lokale coördinatie van de ketenaanpakken doorgenomen. Ook zijn per gemeente minstens vijf betrokken professionals gesproken. Hun input vormde de basis voor de vragenlijsten voor inwoners. Voor VnGG spraken we 16 inwoners met overgewicht/obesitas op openbare locaties, zoals bij de lokale supermarkt, in de regio Apeldoorn/Zutphen (Apeldoorn en Lochem). Aanvullend zijn 8 GLI-deelnemers geïnterviewd. Voor KnGG richtten we ons op ouders van kinderen met overgewicht in de Achterhoek.

Samenwerkingspartners

Dit project is uitgevoerd in samenwerking met gemeenten, leden van de lokale ketenwerkgroepen, experts op het gebied van inwonersparticipatie, communicatie en onderzoek. Door de samenwerking met diverse partners en inwoners ontstaan oplossingen die duurzaam, effectief en goed afgestemd zijn op de behoeften van de gemeenschap.

Resultaten

Volwassene naar Gezonder Gewicht (VnGG): De interviews op straat suggereren dat inwoners met overgewicht uit Apeldoorn en Lochem relatief onbekend zijn met het lokale leefstijlaanbod, inclusief de GLI’s. Veel inwoners met overgewicht zijn niet gemotiveerd (genoeg) om gezonder te leven. In beide gemeenten gaven deelnemers aan eerder aan een online GLI deel te nemen dan een fysieke. Jongere inwoners willen duidelijke en makkelijk vindbare online informatie; oudere inwoners vertrouwen vooral op hun huisarts. De geïnterviewde GLI-deelnemers waren over het algemeen tevreden over hun programma, maar hun voorkeur verschilt; sommige deelnemers focussen liever op bewegen, anderen op bredere (ook mentale) gezondheid. Ook uit de focusgroepen bleek dat GLI-programma’s inhoudelijk verschillen. Mismatch leidt soms tot ontevredenheid of uitval. Bewegen in een sociale context is het meest aantrekkelijk: in Apeldoorn is het GLI-zwemmen populair, terwijl in Lochem de wandelgroepen in trek zijn. Drempels voor deelname zijn reistijd, wachttijd, beperkte keuzevrijheid en een gebrek aan motivatie. De onbekendheid met het leefstijlaanbod wijst op een communicatiekloof. Daarom is een regionale communicatiestrategie opgesteld en gedeeld met de 7 gemeenten in regio Apeldoorn/Zutphen om de instroom te verbeteren. In beide gemeenten waren duidelijke ‘good practices’ waar andere gemeenten ook van kunnen leren. Daarom stimuleren we het uitwisselen van ‘good practices’ op regionaal niveau. Een belangrijke uitdaging blijft het gebrek aan intrinsieke motivatie bij veel inwoners.

Kind naar Gezonder Gewicht (KnGG): In totaal zijn 11 interviews afgenomen, waarvan zes binnen de doelgroep vallen. Door de beperkte respons zijn geen focusgroepen georganiseerd. De interviews met ouders en professionals suggereren dat professionals handelingsverlegenheid ervaren in het gesprek over overgewicht. Trainingen kunnen helpen om dit gesprek opener en comfortabeler te voeren. Ouders hebben vaak andere prioriteiten of praktische drempels, waardoor een open, niet-oordelende houding van professionals essentieel is. Een vertrouwde relatie, heldere communicatie en kleine haalbare stappen ondersteunen gezinnen effectief. Overgewicht staat zelden op zichzelf en vraagt om een brede gezinsgerichte aanpak, met aandacht voor routines en opvoeding. Praktische strategieën en visuele hulpmiddelen kunnen helpen bij het ontwikkelen van gezonde gewoontes voor het hele gezin. Daarnaast is meer cultuursensitiviteit gewenst in leefstijladviezen. Deze inzichten zijn gedeeld via gemeentelijke gesprekken, regionale presentaties en een adviesrapport.