Versterking ketenaanpak valpreventie GGD dmv inwonerparticipatie

De urgentie van valpreventie neemt sterk toe door de dubbele vergrijzing, de toenemende druk op de ouderenzorg en de stijgende zorgkosten. Valincidenten hebben ingrijpende medische, sociale en maatschappelijke gevolgen. In 2024 bedroegen de zorgkosten als gevolg van vallen meer dan 1,5 miljard euro; zonder aanvullende maatregelen kunnen deze oplopen tot circa 1,9 miljard euro in 2030. Ook in de regio Haaglanden is het probleem groot: 28% van de 65‑plussers is het afgelopen jaar ten minste 1 keer gevallen. Beweging is een belangrijke beschermende factor tegen vallen, maar slechts 39% van de oudere volwassenen in Haaglanden voldoet aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen.  Binnen het Integraal Zorgakkoord en het Gezond en Actief Leven Akkoord is vastgelegd dat gemeenten een Ketenaanpak Valpreventie moeten inrichten. Een belangrijk knelpunt binnen deze aanpak is de overgang van een valpreventieve beweeginterventie naar structureel beweegaanbod. 

Doel

Het doel van dit onderzoek was het in kaart brengen van de bevorderende en belemmerende factoren bij de overgang naar structurele beweegmogelijkheden, en het verkrijgen van inzicht in de behoeften van ouderen met een verhoogd valrisico die na een valpreventieve beweeginterventie doorstromen naar vervolgaanbod. 

Aanpak/Werkwijze

Het onderzoek bestond uit interviews met professionals en focusgroepen met (oud‑)deelnemers van valpreventieve beweeginterventies in de regio Haaglanden. Door meerdere perspectieven te combineren is inzicht verkregen in zowel uitvoeringspraktijk als ervaringen van ouderen. Aan het onderzoek namen deel: 9 professionals uit de 9 gemeenten binnen Haaglanden, betrokken bij de uitvoering van valpreventieve interventies en/of het lokale sport‑ en beweegaanbod, en 36 thuiswonende ouderen van 65 jaar en ouder met een verhoogd valrisico, die deelnemen of hebben deelgenomen aan een valpreventieve beweeginterventie. De focusgroepen vonden plaats in Pijnacker‑Nootdorp, Westland en Den Haag. Inclusie vond plaats via professionals binnen de ketenaanpak. De focusgroepen werden ingebed in de bestaande valpreventieve beweeginterventie. Onderzoekers namen eerst samen met de deelnemers deel aan de interventie om vertrouwen op te bouwen. Aansluitend werden groepsgesprekken gevoerd over ervaringen, motivatie, belemmeringen. Elke bijeenkomst duurde ongeveer 1 uur en werd begeleid door 2 onderzoekers. 

Samenwerkingspartners

De samenwerkingspartners binnen dit project waren lokale partijen, zoals gemeenten, welzijnsorganisaties, huisartspraktijken, fysiotherapeuten, lokale projectleiders valpreventie en uitvoerders van valpreventieve beweeginterventies. Daarnaast is gebruik gemaakt van bestaande netwerken en contacten om sleutelfiguren en ambassadeurs te identificeren en aan te sluiten bij het project. De vertrouwensband die lokaal al is opgebouwd tussen projectleiders, uitvoerders en de doelgroep vormde een belangrijke ingang voor de onderzoekers van epidemiologie om effectief in contact te komen met de beoogde groep. Voor kennisdeling werkten we nauw samen met AWPG Lumens, waardoor we de aanpak verder konden versterken.

Resultaten

Professionals stimuleren doorstroom onder meer via tussentijdse evaluaties, begin‑ en eindmetingen, huisoefeningen, informatievoorziening en inzet van buurtsportcoaches. Bevorderende factoren zijn bewustwording van vooruitgang, herhaald gesprek over vervolgaanbod, sociale interactie en vertrouwdheid met locatie en trainer. Belangrijke belemmeringen zijn een gebrek aan actueel overzicht van beweegaanbod, complexe (digitale) aanmeldprocedures, beperkte capaciteit, kosten en de wens van deelnemers om in dezelfde groep te blijven. 

De overgang naar structurele beweegmogelijkheden blijkt niet vanzelfsprekend. Ouderen ervaren de interventies als positief en voelen zich sterker en zekerder, maar hebben vaak geen concreet plan voor vervolgactiviteiten en ervaren onvoldoende zelfregie. Sociale binding, continuïteit en vertrouwdheid werken stimulerend, terwijl onbekendheid met het aanbod, angst om niet mee te kunnen komen, bereikbaarheid, financiële drempels en terugkerende valangst doorstroom belemmeren.