Vitaal en in balans op het platteland; ontwikkelen en implementeren van valpreventie in Fryslân
Het onderhavige project was een belangrijke impuls voor GGD Fryslân om speerpunten uit het nieuwe meerjarenbeleid (Agenda Publieke Gezondheid 2023-2026 ‘Een gezonde basis foar elkenien’) te ontwikkelen. De Friese gemeenten en GGD Fryslân beschouwden het bevorderen van vitaliteit van de inwoners van Friesland en valpreventie als urgente opgaves voor de publieke gezondheid en wilden hierin gedurende deze beleidsperiode stappen zetten samen met het netwerk. De preferente zorgverzekeraar De Friesland had medewerking toegezegd aan dit project.
Doel
Het doel van dit project was om in minimaal 2 gemeenten een ketenaanpak voor valpreventie te realiseren. Daarnaast bouwden zij gedurende dit project een Fries netwerk valpreventie op, ontwikkelden een blauwdruk en verkenden de plek van valpreventie in de hele preventieketen rond vitaal ouder worden. Via het netwerk van de Friese Preventieaanpak deelde het project de ervaringen en kennis en werkten zij samen met kennis- en onderwijsinstellingen.
Aanpak/werkwijze
Waar het doel was om in minimaal 2 gemeenten een ketenaanpak voor valpreventie te realiseren, was dit inmiddels bij vrijwel alle 18 gemeenten gerealiseerd. De GGD was weliswaar niet in alle regio’s de coördinator, maar de GGD was vanuit een rol als provinciale ketenregisseur in iedere regio betrokken en er was ook nog steeds een periodiek overleg. Er was een Fries netwerk valpreventie opgericht dat was ondergebracht bij de Friese Preventieaanpak waarmee valpreventie ook was gekoppeld aan de coalitie Fitaal Wiis; een coalitie die als doel had vitaal en gezond ouder worden te bevorderen. De ketenregisseur was onderdeel van deze coalitie en tevens van het expertteam ouderen binnen de GGD. Wel bleef het aanbod van valpreventie voor hoog-risico achter bij de doelstellingen. Dit kwam doordat er vanuit de zorgverzekeraar nog geen passend werkproces was gevonden om tot een vergoeding te komen.
Resultaten
Iedere gemeente stond voor dezelfde uitdaging. Deze ketenaanpak leende zich uitermate goed om ook met elkaar op te trekken. Waar in het eerste jaar vooral aandacht was voor het komen tot een goede aanpak en het managen van de onderlinge verwachtingen, zagen we later dat het tot een versnelling leidde van het aanbod valpreventie. Door de regie te leggen bij de GGD (in ons geval ondergebracht bij de Friese Preventieaanpak) waren er ook op provinciaal niveau (tevens ook de zorgkantoorregio) afspraken te maken die voor alle gemeenten van toepassing waren. Niet alleen was dit tijdwinst, ook verwachtten we dat het voor lagere kosten zorgde doordat niet iedereen eigen communicatiematerialen hoefde te ontwikkelen en conceptcontracten met aanbieders met elkaar konden worden uitgewisseld.
Vervolg
In Friesland hebben de Friese gemeenten met elkaar besloten om enkele overkoepelende (gezondheids-)uitdagingen gezamenlijk aan te vliegen. Vanuit SPUK-IZA is er een financiering gekomen, deels bekostigd door uit een klein deel van iedere gemeente. Dit heeft ervoor gezorgd dat de regionale infrastructuur zowel van onderop als van bovenaf draagvlak heeft en waardoor er ook snel stappen kunnen worden gezet in zowel medisch als sociaal domein. Deze infrastructuur staat weliswaar los van valpreventie, het is wel essentieel om op provinciaal niveau een coördinerende rol te kunnen spelen.