Wat ik zeggen wil: Pragmatiek bij jonge dove en slechthorende kinderen.
Pragmatiek verwijst naar het gebruik van taal in interacties met anderen. Hoe begin je een gesprek? Hoe reageer je op een vraag? Hoe vertel je een verhaal? Dove en slechthorende kinderen en jongeren hebben hier vaak moeite mee. Daarom is het belangrijk om hier al op jonge leeftijd aandacht aan te besteden.
Doel en opzet
In dit project onderzoeken we pragmatiek bij dove en slechthorende kinderen tussen 2 en 6 jaar. Er is geen goed instrument om de pragmatiek bij jonge kinderen te meten. In Amerika is dat er wel: de Pragmatics Checklist. Deze is genormeerd voor dove en slechthorende kinderen. In dit onderzoek gaan we de lijst naar het Nederlands vertalen. Dan kunnen we de pragmatiek van dove en slechthorende kinderen meten.
In het onderzoek vullen de ouders van 50 dove/slechthorende kinderen de lijst in. Ook ouders van 50 horende kinderen vullen de lijst in. Zo kunnen we de pragmatiek van de twee groepen met elkaar vergelijken. Ook onderzoeken we de ervaring van ouders en professionals met de lijst.
Producten
Auteur: Loes Wauters, Rosanne van der Zee, Evelien Dirks
Auteur: Loes Wauters, Rosanne van der Zee, Evelien Dirks
Link: https://www.fcei.at/unit/fcei/congress
Verslagen
Eindverslag
Achtergrond
In het huidige onderzoek is onderzocht of de Amerikaanse Pragmatics Checklist een geschikt instrument is om de pragmatische vaardigheden van dove en slechthorende (DSH) kinderen tussen 2 en 7 jaar in kaart te brengen. Pragmatische vaardigheden zijn de taalvaardigheden die je nodig hebt in sociale interacties, de vaardigheden om je taalgebruik aan te passen aan je gesprekspartner, de context en de situatie. DSH kinderen in de basisschoolleeftijd en adolescentie laten hierin een achterstand zien. Sinds de neonatale gehoorscreening zien we dat dove en slechthorende kinderen betere taalvaardigheden laten zien. Toch geven ouders en professionals aan dat zij op het gebied van de pragmatiek uitdagingen zien en geen instrumenten of tools hebben om daarmee aan de slag te gaan. Een goed instrument om de pragmatische vaardigheden van dove en slechthorende kinderen in Nederland in kaart te brengen, ontbreekt namelijk. Ook is er nauwelijks tot geen onderzoek gedaan naar de vroege pragmatische vaardigheden van DSH kinderen.
Opzet
In Amerika is er iets meer onderzoek gedaan en daar is de Pragmatics Checklist onderzocht en genormeerd bij DSH kinderen tussen 2 en 7 jaar. Deze lijst biedt de mogelijkheid om bij jonge kinderen in kaart te brengen welke pragmatische vaardigheden deels of volledig beheersen. Daarom is de Pragmatics Checklist in dit onderzoek vertaald naar het Nederlands. De vertaalde lijst is ingevuld door de ouders van 32 dove en slechthorende en 235 horende kinderen tussen de 2 en 7 jaar.
Resultaten
De resultaten lieten zien dat de ouders van de DSH de pragmatische vaardigheden van hun kinderen lager beoordelen dan ouders van horende kinderen. Zowel op de totaalscore van pragmatiek als op vier van de zes onderliggende categorieën van pragmatiek zijn de scores voor de DSH kinderen significant lager dan die van de horende kinderen. Naast het onderzoeken van de pragmatische vaardigheden van de kinderen is in dit onderzoek ook de bruikbaarheid van de checklist onderzocht. Hiervoor hebben de ouders een aantal vragen over de vragenlijst ingevuld en zijn professionals in een focusgroep bevraagd naar hun ervaringen. Dit liet zien dat de vertaalde Pragmatiek Checklist door ouders en professionals als positief ervaren wordt. Ouders vinden de instructies duidelijk en geven aan de vragen makkelijk te begrijpen. Ook geven ze aan dat het invullen van de checklist weinig tijd in beslag neemt. Hoewel ouders van DSH kinderen onderling wat verschillen in hun mening over het nut van de lijst voor de behandeling van hun kind, is 80% bereid om de lijst in te vullen tijdens de behandeling. De professionals geven aan dat de checklist meer inzicht biedt in de taalvaardigheid van kinderen en dat de vragenlijst bruikbaar is voor behandeling vanaf de leeftijd van 3,5 jaar. Wel geven ze aan dat het prettig zou zijn voor ouders als er meer voorbeelden gegeven kunnen worden bij de items. Dit zal het voor ouders makkelijker maken om de lijst in te vullen. Daarnaast vonden de professionals dat het waardevol zo zijn als er normdata zouden zijn over de leeftijd waarop DSH kinderen de verschillende items verwerven om te kunnen bepalen of behandeling op een bepaald onderdeel nodig is voor een kind. Door de inzichten uit dit onderzoek kunnen we in de behandeling gerichter aandacht besteden aan de ontwikkeling van pragmatische vaardigheden. Ook hebben we nu een bruikbaar instrument om die pragmatische vaardigheden in kaart te brengen.