WhyMBA: Why and when to use the Model-Based Approach to evaluate clinical effects of radiotherapy techniques?
Radiotherapie speelt een cruciale rol bij de behandeling van kanker. Bewijs uit traditionele studies zoals RCT’s is vaak traag voor handen en veroudert snel door technologische vooruitgang. Het WhyMBA-project onderzocht een slimmer alternatief: modelgebaseerde klinische evaluatie (MGKE). Hierbij worden voorspellingen uit klinische modellen vergeleken met echte patiëntgegevens om sneller inzicht te krijgen in de effecten van nieuwe technieken. In simulatiestudies is gekeken naar betrouwbaarheid, invloed van ontbrekende factoren en voorwaarden voor correcte toepassing van de MGKE. De resultaten bieden richtlijnen voor veilig gebruik van MGKE en worden nu toegepast bij verschillende kankersoorten om te bepalen of protontherapie bijwerkingen beter vermindert dan fotonentherapie. Meer informatie: www.whymba.nl.
Producten
Auteur: Alexa M.M. Mulder, Jungyeon Choi, Lotta M. Meijerink, Wouter van Amsterdam, Artuur M. Leeuwenberg, Ewoud Schuit
Magazine: medRxiv
Link: https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2025.07.09.25331182v1
Verslagen
Eindverslag
Meer dan 60% van de kankerpatiënten ontvangt radiotherapie. RCT’s gelden als gouden standaard voor evaluatie van zorginterventies, maar in radiotherapie evolueren technieken en implementatie snel, waardoor bewijs uit grote, kostbare RCT’s vaak snel verouderd raakt.
Een alternatief is de modelgebaseerde klinische evaluatie (MGKE), waarbij waargenomen toxiciteiten bij nieuwe therapieën worden vergeleken met de risico’s geschat met klinische voorspelmodellen (zogenaamde NTCP-modellen) op basis van standaard behandelplannen. Ons doel: robuustheid van MGKE onderzoeken en richtlijnen bieden voor het gebruik bij nieuwe radiotherapietechnieken.
We hebben simulatiestudies uitgevoerd op klinische data uit protonencentra, waarbij het hele proces werd gesimuleerd: van de NTCP-modelontwikkeling tot de MGKE (schatting van behandelingseffecten). We hadden 3 focuspunten:
1. Effect van niet-gemodelleerde confounders op validiteit van MGKE-schattingen.
2. Vergelijking van RCT en MGKE onder veranderende omstandigheden (leercurve, techniek).
3. In hoeverre verschillende maten van model performance ons informeren over de validiteit van de behandeleffecten via MGKE, of nog breder geformuleerd: wat zijn de randvoorwaarden voor valide behandeleffectschattingen via MGKE.
De kennis uit WhyMBA wordt op dit moment toegepast in de daadwerkelijke MGKE bij meerdere typen kanker, waarbij NTCP-modellen patiënten selecteren voor protontherapie om te onderzoeken wat het effect is van protontherapie t.o.v. fotonentherapie in het reduceren van radiotherapie geïnduceerde bijwerkingen.