Zichtbare Schakel, de wijkverpleegkundige als zichtbare spil in de wijk.

Een zichtbare schakel is een wijkverpleegkundige die een verbindende (schakel-) functie heeft in de wijk en daarin zichtbaar is voor inwoners en in de wijk betrokken hulpverleners. In Vlaardingen waren in 2011 en 2012 wijkverpleegkundigen van Zonnehuisgroep Vlaardingen, Careyn en Argos Zorggroep als zichtbare schakels actief. Zij werden gefinancierd in het kader van het uitvoeringsprogramma Zichtbare Schakel van ZonMw. Zij richten zich op kwetsbare burgers, het bevorderen van een gezonde buurt en het verbeteren van samenhangen tussen wonen, zorg en welzijn in de wijken Holy, Westwijk en Babberspolder. Zij zijn daar goed in geslaagd en voorzien duidelijk in een behoefte. Directe netwerkpartners – bijvoorbeeld huisartsen, woningcorporaties, welzijn, psychiatrie, politie – waardeerden de zichtbare schakels met het rapportcijfer 8. Van de netwerkpartners vindt 93% dat de zichtbare schakels gaten in de zorg invult en van toegevoegde waarde is in de wijk. Netwerkpartners geven aan dat door de komst van de zichtbare schakels meer kwetsbare mensen in beeld gekomen zijn, dan wanneer de zichtbare schakels niet hadden bestaan. Tegelijkertijd geven huisartsen aan dat het aantal onnodige bezoeken aan de huisarts gedaald is. De netwerkpartners vinden het effectief om de zichtbare schakels in te zetten. De zichtbare schakels kunnen snel aan de slag in ingewikkelde situaties. Zij zijn laagdrempelig en kunnen ook aan de slag als er geen indicatie aanwezig is. Wel moet er sprake zijn van een ‘niet pluisgevoel’ ten aanzien van de gezondheidsproblematiek. Bij de cliënten waar zij komen is het vaak niet mogelijk om ordentelijk een vastgestelde procedure te doorlopen. De problemen zijn te chaotisch, niet indiceerbare activiteiten vragen om acute aandacht of zijn nodig om het vertrouwen van cliënten te winnen. Soms willen cliënten helemaal geen hulp. Het ontbreekt dan vaak aan ziekte-inzicht of lijdenslast ten aanzien van de lichamelijke of geestelijke gezondheid. Sociale problemen vormen dan een ingang om het ook over de gezondheid te hebben. Of, lichamelijke zorg vormt een ingang om het over psychische klachten te hebben. Altijd vraagt het werk om het leggen van contact, het aangaan van een vertrouwensrelatie met de cliënt en het uitvoeren van specifieke activiteiten. De zichtbare schakel heeft contact met de verwijzer en met anderen die al bij de cliënt betrokken zijn. Na afloop koppelt zij aan de verwijzer terug wat er is gedaan. De zichtbare schakels merken dat er bij een deel van de cliënten al meerdere hulpverleners aanwezig zijn zonder dat zij dit van elkaar weten (overlap). Zij brengen die hulpverleners met elkaar in contact en trekken zich dan zo mogelijk terug. In andere gevallen merken zij dat de cliënt hulp van andere instanties weigert, dat instanties onvoldoende doorverwijzen of dat de cliënt niet binnen het gewone aanbod van hulp/ zorgverlening valt (lacune). Hier pakken zij de situatie op. Van het voorjaar 2011 tot en met december 2012 boden de zeven zichtbare schakels zorg aan 343 cliënten. Gemiddeld hadden zij bijna vier contacten met de cliënt en/of diens familie/ naasten. Cliënten waren gemiddeld ongeveer veertien weken in zorg. De zichtbare schakels investeerden veel tijd in het opbouwen en onderhouden van hun professionele netwerk. Om hun werk goed te kunnen doen moeten zij immers met veel van deze instanties en professionals samenwerken. De zichtbare schakels doen meer dan alleen cliënten zorg. Zo geven zij ook groepsvoorlichting en psycho-educatie, houden zij spreekuren in de wijk en nemen zij deel aan overleg zoals het wijkteamoverleg, het lokaal zorgnetwerk, wijkgerichte activiteiten en een leefbaarheidsplatform. Landelijk is men het er over eens dat de zichtbare schakels toegevoegde waarde hebben. Zij kunnen snel en makkelijk (zonder ingewikkelde indicatieprocedures) inspelen op specifieke situaties van cliënten. Om deze zorg in 2013 en 2014 te kunnen blijven geven, heeft de regering geld aan gemeenten gegeven. D