Zippy’s Friends: a randomised controlled trial of a school-based programme to promote social and socio-emotional skills in children aged 6-8
Zippy’s Vrienden: sociaal-emotionele vaardigheden van jonge kinderen
Vraagstuk
In het lesprogramma Zippy’s Vrienden leren kinderen (5-10 jaar) via rollenspellen sociaal-emotionele vaardigheden voor het oplossen van kleine en grote problemen, zoals ruzie en verlies. Het lespakket bestaat uit zes modules, verdeeld over 24 wekelijkse lessen. Heeft het programma een positief effect op sociaal-emotionele vaardigheden van kinderen? Vermindert het hun eventuele gedrags- en emotionele problemen?Onderzoek
Het effect van het programma is onderzocht op 29 scholen (1.177 leerlingen), met veel kinderen uit gezinnen met een lage sociaaleconomische status.Uitkomst
Kinderen die Zippy’s Vrienden volgden, konden emoties beter bij zichzelf herkennen en leerden beter omgaan met problemen. Ook hadden ze meer motivatie voor het uitvoeren van taken en vertoonden ze minder probleemgedrag, zoals hyperactiviteit. Het programma heeft geen effect op leerprestaties en internaliserende problemen. Het effect is groter bij kinderen die starten in groep 4 dan in groep 3.Verslagen
Eindverslag
In dit onderzoek is het effect geëvalueerd van het schoolprogramma Zippy’s Vrienden (ZV) op sociaal- emotionele vaardigheden, gedragsproblemen en leerprestaties van kinderen (6-8 jaar) uit lage SES-gezinnen. ZV is een universeel schoolprogramma voor kinderen (5-8 jaar) ter bevordering van sociaal-emotionele vaardigheden en wordt ingevoerd in 30 landen. Het lespakket bestaat uit zes modules, verdeeld over 24 wekelijkse lessen (Mishara&Ystgaard, 2006).In dit onderzoek kregen kinderen ZV twee jaar aangeboden. Het onderzoek is gericht op de volgende vragen:
Heeft ZV een positief effect op sociaal-emotionele vaardigheden van kinderen?
Draagt ZV bij aan het verminderen van emotionele en gedragsproblemen?
Heeft ZV een positief effect op leerprestaties (rekenen en taal?
Zijn effecten geassocieerd met etniciteit, sekse, leeftijd en urbanisatiegraad?
Zijn effecten geassocieerd met sociaal klasklimaat, klassamenstelling en programma-integriteit?
1177 kinderen van 29 scholen namen deel aan dit onderzoek. Informanten zijn kind, ouder en leerkracht. De studie toont positieve effecten aan van ZV op sociaal-emotionele vaardigheden en gedragsproblemen. Veel aspecten van de sociaal-emotionele ontwikkeling (zelfbewustzijn, sociaal bewustzijn, besluiten nemen, zelfmanagement en relaties hanteren; CASEL, 2012), worden positief beïnvloed door ZV. Kinderen en ouders rapporteren een toename in emotieherkenning, zelfbewustzijn, bewustzijn anderen, adaptieve coping, motivatie en totale sociaal-emotionele vaardigheden. Ouders rapporteren daarnaast een afname in externaliserend probleemgedrag, met name hyperactiviteit en agressief gedrag. Leerkrachtrapportages laten geen effect zien. Ook zijn geen effecten gevonden van ZV op leerprestaties. Onderzocht is ook of een bepaalde subgroep meer of minder baat heeft bij ZV. Belangrijkste uitkomst is dat kinderen die met ZV starten in groep 4 hier volgens leerkracht- en ouderrapportages meer van profiteren op diverse sociaal-emotionele vaardigheden en gedragsproblemen, dan kinderen die starten met ZV in groep 3. Overige subgroepanalyses (sekse, etniciteit, urbanisatiegraad) geven een minder eenduidig beeld. Tot slot is er geen effect van sociaal klasklimaat, klassamenstelling en programma-integriteit op sociaal-emotionele vaardigheden of gedragsproblemen.
Het onderzoeksdesign bestond uit een cluster RCT met een experimentele en controlegroep (wachtlijst). Scholen zijn geworven met een hoog percentage lage SES-gezinnen. De SES is bepaald aan de hand van het leerlinggewicht van de kinderen, wat gekoppeld is aan de hoogst genoten opleiding van ouders; een valide indicator van SES (Miech & Hauser, 2001). Randomisatie vond plaats op schoolniveau, waarbij participerende scholen zijn gematcht op het aantal allochtone kinderen, stedelijkheid en grootte van de school. Er zijn drie meetmomenten: voor de start van ZV, na 9 maanden (posttest) en 12 maanden daarna. De vragenlijsten zijn individueel afgenomen bij de kinderen door getrainde interviewers, en aanvullend hebben leerkrachten en ouders vragenlijsten ingevuld, waar mogelijk online. De data zijn geanalyseerd met behulp van multi-level analyses in Stata, waarbij missende data zijn geïmputeerd met Maximum Likelihood Estimations. Op basis van een vooronderzoek bij de doelgroep zijn betrouwbare meetinstrumenten geselecteerd. In het hoofdonderzoek is de betrouwbaarheid (Cronbach’s Alpha) van vrijwel alle schalen (heel) goed.
Sterke kanten van dit onderzoek zijn de grote steekproef, meerdere informanten, individuele afname van de kind-interviews, goede betrouwbaarheid van de meetinstrumenten, een grote geografische spreiding van de scholen en relatief weinig uitval van kinderen. Een beperking is uitval van leerkrachten (m.n. derde meting) en van ouders (o.a. vanwege laaggeletterdheid). Dit is ondervangen met imputatie van missende data, maar schatting van parameters gaat altijd gepaard met een onzekerheidsmarge.
Geconcludeerd kan worden dat ZV effecten laat zien o
Het hoofddoel van het project is de effectiviteit van het schoolprogramma Zippy's Vrienden (ZV) vast te stellen voor 6-8 jarige basisschoolleerlingen uit lage ses gezinnen.
De hoofdvraagstelling is:
- Is ZV effectief in termen van sociale en emotionele vaardigheden bij kinderen uit lage ses gezinnen?
De vraagstelling wordt beantwoord met een gerandomiseerde trial, waarvoor 30 scholen, 60 klassen en 1170 leerlingen zijn geworven, verspreid over Nederland. Via loting zijn de scholen evenredig toebedeeld aan de experimentele conditie (15 schools, 30 klassen) of de controleconditie (15 schools, 30 klassen). Daarbij is gestratificeerd op percentage allochtone/autochtone leerlingen (40-100%; 20-40%; 0-20%) en op stad/dorp. In de experimentele conditie voeren de scholen ZV uit in het schooljaar 2012-2013 en in de controle conditie twee jaar later (schooljaar 2015-2016). Er vinden drie metingen plaats: voormeting (t0), nameting (t1: 10 mnd na t0)en folllow-up (t2: 22 mnd na t0).
Middels een vooronderzoek is de face-validity en betrouwbaarheid van enkele vragenlijsten voor kinderen en ouders onderzocht. De best scorende vragenlijsten zijn meegenomen in het hoofdonderzoek.
Inmiddels zijn de leerkrachten getraind in de uitvoering van ZV en zijn t0 en t1 succesvol afgerond. De kind-vragenlijsten zijn/worden individueel afgenomen door ca. 40 getrainde interviewers. Momenteel vindt dataverwerking plaats. In de komende maanden zullen de eerste analyses worden uitgevoerd en zal de t2 worden voorbereid.