Mobiele menu

Zorg en beschermingsarrangementen als instrument om de complexiteit van het geweldsprobleem in gezinnen beter te begrijpen en aan te pakken

Projectomschrijving

Beschermingsarrangementen bij huiselijk geweld

Om geweld in gezinnen duurzaam te stoppen, is samenwerking tussen zorg- en veiligheidspartners noodzakelijk. Dit is ook het uitgangspunt in het nationale beleid. In de praktijk blijkt dit lastig te realiseren. De veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland richtte in 2019 het project Allen voor één op om de onderling samenwerking tussen zorg en veiligheid in de regio te verbeteren en zo betere en passender hulp te bieden onder andere bij huiselijk geweld. Zorg en beschermingsarrangementen voor verschillende (gezins)profielen kunnen een handvat bieden voor een verbetering van de samenwerking. In dit actiegerichte onderzoek zijn samen met de praktijk handvatten (beschermingsarrangementen) ontwikkeld voor verschillende huiselijk geweldsproblematieken (gezinsprofielen): intieme terreur, gezin in de stress, kindgedrag en opvoedstress, langdurige zorg en complexe scheiding.

Aanpak van het onderzoek: 3 fasen

Het onderzoek bestond uit 3 fasen:

Fase 1 – Doorontwikkeling van de gezinsprofielen zoals naar voren gekomen uit het onderzoek Kwestie van Lange Adem en vaststellen van elementen van beschermingsarrangementen voor elk profiel. Dit is gedaan op basis van een secondaire analyse van 99 interviews met 74 gezinnen uit het onderzoek Kwestie van Lange Adem.

Fase 2 – Ontwikkeling van concrete beschermingsarrangementen met professionals uit de praktijk aan de hand van (groeps)gesprekken met professionals over bestaande casuïstiek.

Fase 3 – Doorontwikkeling van de beschermingsarrangementen aan de hand van negen casusstudies die een jaar lang zijn gevolgd en twee dialoogsessies met experts en een dialoogsessie met ervaringsdeskundigen.

Aanbevelingen zijn geformuleerd op grond van de verzamelde interviews en de ontwikkelingen binnen de regio Zaanstreek-Waterland. De resultaten zijn terug te vinden in het eindrapport. Of bekijk het nieuwsbericht (juli 2023) over dit project. 

Augeo kennis: Gezinsprofielen

De Augeo Foundation heeft een magazine gemaakt over de 5 gezinsprofielen en hoe deze te herkennen zijn. 

 

Verslagen


Samenvatting van de aanvraag

Ondanks alle inspanningen van de afgelopen decennia blijkt het zeer moeizaam om het geweld in gezinnen daadwerkelijk te stoppen. Het blijkt niet gemakkelijk om te komen tot een integraal plan van aanpak en te realiseren dat het geweld stopt en de onderliggende oorzaken worden aangepakt, waarbij bescherming en zorg hand in hand gaan. Zorgpartijen zijn te weinig op de hoogte van de mogelijkheden van het straf- en bestuursrecht, terwijl veiligheidspartners onvoldoende inzicht hebben in de werkzame interventies van het sociale domein. Er zijn belemmeringen op verschillende niveaus: in de interactie tussen de professional en het gezin en de zorg aan het gezin (micro), in de samenwerking tussen professionals in het zorg en veiligheidsdomein (meso) en in de bestuurlijke context van beleid, regels en wetten waarin professionals zich bewegen (macro).

In Zaanstreek/Waterland is een samenwerkingsplan ontwikkeld, ‘Allen voor één’, waar acht gemeenten en alle relevante veiligheidspartners en zorgpartners zich aan hebben gecommitteerd om daadwerkelijk samen te werken als het gaat om geweld in gezinnen. Het plan ligt er, nu gaat het om de implementatie ervan. Dit actiegerichte onderzoek ondersteunt de implementatie. Samen met professionals, beleidsmakers en management, de veldpartijen in Zaanstreek/Waterland, gaan we aan de slag om het plan ‘Allen voor één’ in de praktijk handen en voeten te geven door gezamenlijk zorg- en beschermingsarrangementen vast te stellen vanuit de casuïstiek; gezinnen waar sprake is van complexe geweldsproblematiek en waarbij verschillende instellingen betrokken zijn vanuit het zorg en veiligheidsdomein. Het onderzoek is een wisselwerking tussen empirisch onderzoek en uitvoering in de praktijk, een zogenaamd iteratief proces, waardoor knelpunten die aan het licht komen, sneller kunnen worden opgelost. Dit kunnen zowel concrete oplossingen zijn voor de casuïstiek, als meer algemene beleidsmatige en bestuurlijke voorwaarden betreffen.

Vanuit dit uitgangspunt hebben we het onderzoek in drie fasen ingericht. We starten met het omschrijven van gezinsprofielen en het maken van portretten, voortbouwend op eerder onderzoek naar hulp aan gezinnen die zijn gemeld bij Veilig Thuis. We verdiepen de verschillende gezinsprofielen vanuit de vraagstelling: welke zorg- en beschermingsarrangementen zijn hierin wenselijk en welke elementen binnen een arrangement moeten altijd aanwezig zijn? Dit doen we aan de hand van literatuuronderzoek en een secondaire analyse van materiaal uit een eerder casusonderzoek waar diepte-interviews met 99 gezinsleden en 25 hulpverleners zijn gehouden. Vervolgens gaan we in fase 2 met betrokken professionals, beleidsmakers en management uit het veiligheids- en sociaal domein aan de slag door bijeenkomsten te houden waarin we aan de hand van concrete lopende casussen een zorg- en beschermingsarrangement vaststellen. We gebruiken hierbij de werkwijze van een binnenkring van professionals en een buitenkring van beleidsmakers en management. Naast het vaststellen van concrete arrangementen worden ook beleidsmatige en bestuurlijke voorwaarden gecreëerd om het zorg en beschermingsarrangement ook daadwerkelijk te kunnen uitvoeren. Dit doen we in alle acht de gemeenten voor 10 casussen verspreid over de verschillende gezinsprofielen. In de derde fase volgen we deze casussen via een N=1 studie met als doel de werkzame elementen te achterhalen en voorwaarden te ontwikkelen zodat zorg en beschermingsarrangementen zodanig kunnen worden ingezet dat het tot duurzame veiligheid en herstel van de gezinsleden leidt. Het onderzoek betreft de drie niveaus. Op microniveau zal aan de hand van klantreizen inzicht worden gegeven hoe de individuele reis verloopt op basis van meerdere diepte-interviews met gezinsleden, waarmee hun ervaringen centraal staan. Het mesoniveau betreft de onderlinge samenwerking tussen de professionals van zorg en veiligheidsdomein. Via het bijwonen van casusbesprekingen, interviews met professionals en interlokale dialoog sessies krijgen we inzicht in knelpunten en werkzame elementen, en leren professionals uit verschillende beroepsgroepen van elkaar. Op macroniveau gaat het om de gevolgen van de gekozen arrangementen voor de systeemwereld van regels, beleid, inkoop en budgetten. Via interviews en twee bijeenkomsten met bestuur en management wordt gesproken over de knelpunten binnen het systeem waardoor professionals niet kunnen doen wat nodig is, en worden aanbevelingen gedaan over veranderingen in de systeemwereld naar aanleiding van de ervaringen met de 10 casussen. Het onderzoek wordt in samenwerking met de projectcoördinator van ‘Allen voor één’ uitgevoerd. Het kernteam van ‘Allen voor één’ zal als klankbordgroep optreden.

Dit alles levert inzicht op in het werken met zorg- en beschermingsarrangementen. Naast een rapportage wordt de kennis via het leerproduct ‘Samenwerken in arrangementen bij geweld in gezinnen’ in samenwerking met Augeo Academy verspreid.

Augeo magazine ‘Vakmanschap versterken’

Wetenschappelijke kennis over de aanpak van kindermishandeling en huiselijk geweld heeft grote waarde voor de werkvloer. Maar dan moet de kennis wel begrijpelijk en toegankelijk zijn. In de 3e onderzoeksspecial vertaalden we in 2023 samen met Augeo opbrengsten uit onderzoek naar de werkpraktijk. Ook van dit project verscheen een artikel in het magazine.

Lees hier het volledige artikel.

Kenmerken

Projectnummer:
10260021910002
Looptijd: 100%
Looptijd: 100 %
2019
2023
Gerelateerde subsidieronde:
Projectleider en penvoerder:
Mr. dr. K.D. Lünnemann
Verantwoordelijke organisatie:
Verwey-Jonker Instituut