Zuid-Limburg aan de slag met Gezonde Kinderopvang

In Zuid-Limburg willen we gezondheidsachterstanden inhalen door in te zetten op de jeugd. De kinderopvang is een omgeving waar veel jonge kinderen en hun ouders bereikt worden. Als we die omgeving zo gezond mogelijk inrichten, zorgen we er voor dat gezonde gewoonten met de paplepel worden ingegoten.

Doel

De doelstelling van het project was het versterken van de aanpak Gezonde Kinderopvang in Zuid-Limburg door kinderopvangorganisaties te ondersteunen bij de implementatie, doorontwikkeling en borging van gezondheidsbevorderende interventies, en samenwerking te stimuleren via 'Lerend Netwerk' bijeenkomsten. 

Aanpak/werkwijze

In het project is samengewerkt in een ‘Lerend Netwerk’, waar kennis met elkaar wordt gedeeld. Er is in kaart gebracht wat goed gaat in het Lerend Netwerk en in de kinderopvang, en wat beter zou kunnen. Ook de impact van de door het netwerk uitgevoerde interventies en activiteiten in de kinderopvang is geëvalueerd door middel van observaties en interviews.

Samenwerkingspartners

In het project hebben kinderopvangorganisaties, GGD Zuid Limburg, Universiteit Maastricht en andere organisaties samengewerkt. 

Resultaten

De bijeenkomsten hadden een hoge opkomst en betrokkenheid. Het netwerk groeide van aanvankelijk vijf kinderopvangorganisaties naar een breed samenwerkingsverband met acht extra organisaties, drie gastouderbureaus, de JGZ, partners in sport en vitaliteit en een regionale MBO-opleider, en is structureel geborgd. 

Het onderzoek liet zien dat gezondheidsbevordering vooral sterk verankerd is in hygiëne, voeding en beweging, met een duidelijke toename in implementatie gedurende het project. Thema’s als mediagebruik en groene omgeving kregen minder aandacht en er bleek een kloof tussen formeel beleid en de uitvoering daarvan in de praktijk. Ouders gaven aan dat zij vooral belang hechtten aan voeding, beweging, buitenspelen en sociaal-emotionele ontwikkeling. Ouders waren overwegend tevreden over de kinderopvang, maar zagen verbeterkansen in het gebruik van groen en natuur, beweging en ouderbetrokkenheid. 

Het onderzoek leverde ook inzichten op over het functioneren en de impact van het Lerend Netwerk. Het netwerk droeg bij aan kennisuitwisseling, professionalisering en samenwerking tussen organisaties en met scholen, gemeenten en gezondheidsprofessionals. Daarnaast vergrootte het de zichtbaarheid van de kinderopvang als gezondheidspartner. De rol van de coördinator bleek cruciaal bij het behouden van betrokkenheid, het structureren van bijeenkomsten en het bevorderen van samenwerking. Deelname aan het netwerk droeg bij aan professionalisering, betere afstemming met organisatiedoelen en praktische verbeteringen in gezondheidsbevordering. Het netwerk kende ook uitdagingen, zoals verminderde cohesie bij groei, beperkte handelingsruimte en autonomie van deelnemers, en weerstand tegen verandering binnen organisaties. 

Tot slot werd lerend monitoren en evalueren over de verschillende projecten heen geëvalueerd. Hierin werden vijf randvoorwaarden geïdentificeerd voor lerend monitoren en evalueren: stakeholderbetrokkenheid, cyclisch werken, continu monitoren, borging van resultaten en overdraagbaarheid. Naast de wetenschappelijke inzichten heeft dit project in praktische zin geleid tot de uitgave van twee Spring Mee! magazines die actief worden gebruikt binnen de kinderopvang en concrete handvatten bieden voor een gezonde leefstijl.