Pharmacogenetics to improve personalized antidepressant dosing in patients with severe depression; a randomized controlled trial using Tricyclic Antidepressants (PITA study)

Het vinden van het juiste antidepressivum en de juiste dosering is vaak een moeizaam proces. Dit komt omdat de enzymen in de lever die betrokken zijn bij de activering en afbraak van geneesmiddelen niet bij iedereen even snel werken. De werkingssnelheid van de enzymen is deels te verklaren door kleine veranderingen in het DNA, die ervoor zorgen dat de enzymen sneller of minder snel werken. 

Uitkomsten

In deze studie is aangetoond dat als je de dosering bepaalt op basis van de kleine veranderingen in het DNA iemand ongeveer 5 dagen sneller de juiste hoeveelheid medicatie in het bloed heeft in vergelijking met de standaardmethode. Bovendien resulteert deze gerichte methode niet in meer of ernstigere bijwerkingen. 
Wat betreft de kosteneffectiviteit zijn geen verschillen aangetoond tussen de toepassing van de farmacogenetische test en de standaardbehandeling. De mogelijke kostenbesparing, berekend uit de budgetimpactanalyse, bedraagt (minimaal) € 4.238.856,- per jaar bij een landelijke implementatie.
 

Samenvatting bij start

Tricyclische Antidepressiva (TCA’s) hebben een centrale plaats in de behandeling van ernstig depressieve patiënten. Het doseren van deze middelen volgens standaardrichtlijnen kost relatief veel tijd en gaat vaak gepaard met bijwerkingen. Bekend is dat de optimale dosis van een TCA afhankelijk is van de activiteit van het Cytochroom P450 (CYP450) enzymsysteem in de lever.

Studie

In dit onderzoek informeert een genetische test de behandelaar over de CYP450-enzymactiviteit van de patiënt. Op basis van de uitslag kan de TCA-dosis individueel worden bepaald. Patiënten zullen willekeuring worden toegewezen aan 1 van de 2 mogelijke behandelstrategieën:

1. doseren gebaseerd op genetische variatie in CYP450 (volgens de KNMP-richtlijnen) in combinatie met spiegelbepalingen en
2. traditioneel doseren op geleide van alleen bloedspiegelbepalingen.

De verwachting is dat patiënten waarvoor de dosis gebaseerd werd op genetische variatie in CYP450  veel sneller hun optimale dosis bereiken en dat het instellen gepaard gaat met minder bijwerkingen dan bij de standaardprocedure. Deze innovatieve doseringsmethode zal kunnen leiden tot een afname van ziekte- en arbeidsgerelateerde kosten.
 

Vervolg

Dit project kent een vervolg in: Implementatie van de Farmacogenetica Medicatiereview Methode in de GGZ praktijk (VIMP) (projectnummer: 10140462310010)

In de media

• Genen in kaart voor persoonlijk medicijn - Onderzoek naar juiste dosering antidepressiva (Radboudumc, okt 2018)
• Onderzoek naar juiste dosering antidepressiva (ZorgKrant, okt 2018)
• Farmacogenetica: de PITA studie voor verbeterde instelling op antidepressiva (Nederlands Kenniscentrum Angst en Depressie, aug 2018)