Changes in the use and organization of care in general practices and out-of-hours services: lessons learned from the COVID-19 pandemic

Het uitbreken van de COVID-19-pandemie had een groot effect op de zorg via de eigen huisarts of via de huisartsenpost. Het COVID-GP project onderzocht met 1) gegevens uit de elektronisch patiëntendossiers van de huisarts of huisartsenpost, 2) vragenlijsten uit het Nivel Corona cohort en 3) interviews met patiënten en zorgprofessionals, wat de gevolgen waren voor het zorggebruik en de organisatie van huisartsenzorg. In de eerste fase van de pandemie was er veel afname in de zorg via de huisarts en werd een deel van de zorg op afstand geleverd. De grotere toegankelijkheid zorgde voor een positief effect. Dit kwam doordat er meer tijd voor consulten en minder drukte in de wachtkamer was. Ook werd de effectiviteit vergroot door de zorg op afstand en het beperken van patiëntenstromen door triage (medische en niet-medische regels die teams van zorgverleners moeten volgen bij het bepalen wie het meest dringend hulp nodig heeft). Desondanks nam het zorggebruik in de loop van de tijd/pandemie weer toe en waren de consulten weer vaker in de huisartsenpraktijk gepland. Meer onderzoek is noodzakelijk om te achterhalen wat de langetermijneffecten zijn van de uitgestelde of gemiste huisartsenzorg en hoe de oplossingen in de pandemie ook kunnen bijdragen aan het verlagen van de druk op de huisartsenzorg buiten een pandemie.

Doel
Het overkoepelende doel van het project was inzicht krijgen in de impact van COVID-19 maatregelen op zorggebruik en organisatie van zorg in huisartsenpraktijken en huisartsenposten (HAP) en de ervaringen van patiënt en professional.

Onderzoeksopzet
Het onderzoek was een samenwerking tussen het Nivel en het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG). Routine zorgdata uit de elektronische patiëntendossiers van de huisartspraktijken en de HAP werden geanalyseerd om het zorggebruik in kaart te brengen. Deze werden, met specifieke aandacht voor kwetsbare groepen in onze samenleving, gerelateerd aan:

1. Organisatorische veranderingen
2. Ervaringen van patiënten en zorgprofessionals verkregen uit interviews
3. Vragenlijsten en gegevens over het gebruik van Thuisarts.nl

Eerste resultaten
De eerste resultaten van dit onderzoek zijn in maart 2021 gepubliceerd. Dit gaat over verminderd zorggebruik in 2020 voor niet-COVID-19 geassocieerde zorg, behalve voor ouderen. Dit zijn de kernpunten van het artikel:

• Tijdens het voorjaar en het najaar was het zorggebruik op de huisartsenpost voor niet-COVID-19 geassocieerde gezondheidsproblemen aanzienlijk lager, in vergelijking met voor de coronapandemie. In de zomer was het zorggebruik vergelijkbaar met 2019.
• Bij ouderen (≥70 jaar) was er geen afname in het zorggebruik op de huisartsenpost voor niet-COVID-19 geassocieerde gezondheidsproblemen in coronatijd van 2020.
• Er was een toename van contacten met de huisartsenpost gerelateerd aan (schouwen bij) dood/ overlijden en dyspnoe (kortademigheid)/ benauwdheid toegeschreven aan luchtwegen voor ouderen (≥70 jaar).

Het artikel is te lezen op de website van Nivel. Verder is er een kwartaalrapportage gemaakt over afgenomen zorggebruik van zwangeren en net bevallen vrouwen.