Behavioural medicine for lower-educated patients with type 2 diabetes: the effectiveness and implementation of a tailored intervention in primary care

Samen sterk met suiker: een toepassing in de eerstelijns diabeteszorg voor laag opgeleiden

Algemene samenvatting

Leefstijlgeneeskunde maakt een gezonde leefstijl onderdeel van de behandeling. Voor diabetes type 2 is de potentiële winst vooral groot onder patiënten met een beperkte opleiding. Het huidige ondersteuningsaanbod sluit niet goed aan bij hun behoeften. De groepsinterventie ‘Samen sterk met suiker’ doet dat wel. Deze is uniek in de focus op het gebruik van passende leerstrategieën, en het mobiliseren van sociale steun.

Doel

Het eerste doel van deze studie was om het effect van deze interventie op glycemische instelling en medicatie te onderzoeken. Dit gebeurde in een quasi-experimentele trial in de eerste lijn, met ongeveer 150 patiënten. De vergelijkingsgroep was gebaseerd op registratiegegevens. Ten tweede onderzochten we onder welke condities (wijze van financieren etc.) de interventie op grote schaal in de eerste lijn kan worden toegepast.

Aanpak/Werkwijze

Voor het testen van de effectiviteit van de interventie hebben we deelnemers geworven uit huisartsenpraktijken in Amsterdam. Twee gematchte controlegroepen, die standaard zorg kregen, werden vergeleken met de interventiegroep. We hebben gekeken naar het verschil tussen de verschillende groepen in glycemische controle (HbA1c),  medicijngebruik en het gebruik van zorg, gezondheidsgedrag en kwaliteit van leven. 

Daarnaast hebben we ook een procesevaluatie uitgevoerd om de voorwaarden voor implementatie te specificeren.

Samenwerkingspartners

We werkten samen met een aantal huisartspraktijken in Amsterdam die het programma aanbieden, bijvoorbeeld GAZO praktijken en OLVG locatie oost. Ook werkten we samen met Windesheim Flevoland, de GGD Amsterdam, Diabetesvereniging Nederland en Zilveren Kruis. Wensen en behoeften van eindgebruikers zijn ook uitvoerig meegenomen in de ontwikkeling van het programma. 

Resultaten

Dit onderzoek heeft laten zien dat een op maat gemaakte, groepsgerichte aanpak van patiënten met diabetes type 2 met lage gezondheidsvaardigheden, tot een verbetering van klinische uitkomsten leidt, ondanks dat deze patiënten al vele jaren de ziekte hadden (gemiddeld 11 jaar). In vergelijking met twee verschillende controlegroepen (samen ruim 500 patiënten), was een jaar na de start van het programma de HbA1c waarde van de ruim 100 deelnemers aan de interventiegroep klinisch en statistisch significant gedaald.

De procesevaluatie liet zien dat met name de positieve groepsdynamiek en het collectieve leerproces bijdroeg aan het succes van het programma, net als het gebruik van materiaal dat op de doelgroep was afgestemd. 

Producten van ZonMw

Lees ook het interview Samen sterk met suiker: een toepassing in de eerstelijns diabeteszorg voor praktisch opgeleiden uit onze artikelenreeks Inzet van leefstijlgeneeskunde in de curatieve zorg.

Lees meer over het aanvullende project dat in 2023 is gehonoreerd om deze leefstijlinterventie te implementeren en de impact te vergroten.