Zwangere aan Zet

Annature Geboortezorg is door een unieke samenwerking tussen verloskundigen, gynaecologen van het Amphia Ziekenhuis, kraamzorgorganisaties en echocentrum Focus één van de koplopers in de geboortezorg in Nederland. Het doel van de samenwerking is het verbeteren van de kwaliteit van zorg voor aanstaande ouders en hun baby.

Annature Geboortezorg streeft naar het geven van zorg op maat. Dicht bij huis waar het kan en goed begeleid in het ziekenhuis als dat nodig is (doelmatigheid). Daarnaast streven zij ernaar ziekten en complicaties van ziekten te voorkomen (preventie). Daarbij proberen ze zo goed mogelijk te luisteren naar wat voor de zwangere belangrijk is (waardegedreven zorg).

Om dit te realiseren werkt Annature Geboortezorg met gezamenlijke, integrale protocollen en een integraal patiëntendossier. Er zijn integrale zorgpaden ontwikkeld voor de meest voorkomende indicaties. Hierbij wordt de geboortezorg gezamenlijk georganiseerd en zijn de verantwoordelijkheden van zowel de eerstelijns- als de tweedelijnszorgverleners duidelijk omschreven. Zo wordt de geboortezorg zo veel mogelijk dicht bij de zwangere vrouw georganiseerd en wordt zo veel mogelijk de juiste zorg op de juiste plek gegeven.

Daarnaast wordt elke zwangere vrouw in een multidisciplinair overleg besproken, waarbij wordt gekeken naar verschillende domeinen, zoals leefstijl, de sociale situatie en de medische en obstetrische voorgeschiedenis. Annature Geboortezorg richt zich hierbij op bestaande risicofactoren (roken, overgewicht), waarbij vroege signalering de zwangerschapsuitkomst verbetert en preventieve interventies mogelijk maakt.

Naast de implementatie van integrale zorgpaden en het multidisciplinair overleg is er ook een buddy-gynaecoloog die spreekuur houdt op locatie samen met de verloskundige en via het integrale dossier al veel vragen kan beantwoorden, waardoor een vrouw niet voor een extra consult naar het ziekenhuis hoeft te komen.

De studie laat zien dat inmiddels bijna alle vrouwen (90%) in het Multidisciplinair Overleg 

(MDO) besproken worden. Doordat een goed regiobeeld is gevormd, zijn de cijfers over bijvoorbeeld leefstijl (roken, aankomen in gewicht) en zorguitkomsten inzichtelijk. Hierbij ziet Annature Geboortezorg dat gewichtstoename onder zwangeren is toegenomen, in het bijzonder na de COVID-pandemie en voornamelijk bij vrouwen met een medische indicatie. Daarnaast ziet Annature Geboortezorg dat individuele coaching nog geen vruchten lijkt af te werpen bij het stoppen met roken. Daarom heeft Annature Geboortezorg de focus verlegd naar groepscoaching, waarvan ZoHealthy een bewezen programma voor het verbeteren van de leefstijl is dat wordt aangeboden.

Qua doelmatigheid is het aantal consulten per zwangerschap gedaald en ook het aantal bevallingen dat in het ziekenhuis plaatsvindt is de afgelopen jaren afgenomen, doordat de eerstelijns- en tweedelijnszorgverleners ook tijdens de bevalling nauwer samenwerken en de zorg met de integrale zorgpaden veel beter op elkaar wordt afgestemd. 

Ook ten aanzien van klinische uitkomsten zijn aanwijzingen zichtbaar dat de implementatie van integrale geboortezorg bijdraagt aan verbetering. De studie laat namelijk zien dat het aantal vroeggeboortes en baby’s met een te laag geboortegewicht de afgelopen jaren is gedaald van 18% naar 15%. De integrale zorgpaden met inzet van preventieve maatregelen hebben hier naar verwachting aan bijgedragen.

Ten slotte wordt de cliëntervaring en meerwaarde voor de zwangere vrouw geëvalueerd door middel van gevalideerde vragenlijsten (ICHOM) en exploreert Annature Geboortezorg de cliëntervaring met moederraden (diepte-interviews en focusgroepen). Daarnaast werd de informatievoorziening aan zwangere vrouwen verbeterd door filmpjes op de Annature-website en uniforme informatie die wordt aangeboden in de vorm van digitale folders. De ketenpartners hebben intensief samengewerkt om alle voorlichting te integreren en te uniformeren. De Zwangerenapp zal hierin nog een verbeterslag bieden, doordat de informatie daarmee nog meer op maat en op het juiste moment kan worden aangeboden.

De ZonMw-regio-impuls heeft bijgedragen aan de doorontwikkeling van de integrale samenwerking en de duurzame inrichting van processen die bijdragen aan het organiseren van de juiste zorg op de juiste plek.

Bereikte resultaten

Ten aanzien van preventie, doelmatigheid van zorg en kwaliteit zijn de volgende inhoudelijke doelen behaald:

Preventie

• Implementatie van een gezamenlijk MDO. In 2022 werd 90% van de zwangeren hierin besproken en sinds dit jaar sluit hierbij ook de JGZ aan.
• Doordat een goed regiobeeld is gevormd, zijn de cijfers over bijvoorbeeld leefstijl (roken, aankomen in gewicht) inzichtelijk. Hierbij ziet Annature Geboortezorg dat gewichtstoename onder zwangeren is toegenomen, in het bijzonder na de COVID-pandemie en voornamelijk bij vrouwen met een medische indicatie.
• Verder ziet Annature Geboortezorg ten aanzien van roken een afname van 7,4% in 2017 naar 5,5% in 2020 in de regio. Landelijke cijfers laten zien dat 8% van de zwangere vrouwen rookte in 2021.
• Ondanks deze afname bestaat het vermoeden dat bij leefstijlverbetering groepscoaching de voorkeur verdient boven een individuele aanpak. Daarom heeft Annature Geboortezorg de focus verlegd naar groepscoaching, waarvan ZoHealthy een bewezen programma voor het verbeteren van de leefstijl is dat wordt aangeboden.

Doelmatigheid van zorg

• In het MDO wordt aan iedere zwangere vrouw een zorgpad gekoppeld, waarin de verschillende verantwoordelijkheden van de eerstelijns- en tweedelijnszorgverleners staan omschreven. Op deze manier kan veel zorg gezamenlijk (‘shared care’) plaatsvinden met een positief effect op de doelmatigheid van zorg.
• Het totale aantal consulten in de eerste- en tweedelijnszorg, evenals het aantal tweedelijnsconsulten in het ziekenhuis, is verminderd.
• Het aantal klinische bevallingen is verminderd; meer vrouwen starten de baring in de eerstelijnszorg.
• Met het ingerichte regiobeeld is het mogelijk om de cijfers ten aanzien van verschillende determinanten goed in beeld te brengen en te analyseren, zodat toekomstige interventies hierop kunnen worden geprioriteerd en gemonitord.

Kwaliteit en meerwaarde voor de zwangere vrouw

• De implementatie van de ICHOM-vragenlijst in het integrale patiëntendossier is volledig afgerond.
• De kennis van de zwangere vrouw werd verbeterd door informatie aan te bieden in de vorm van informatieve filmpjes op de Annature-website en gestandaardiseerde informatie in de vorm van folders.
• De Zwangerenapp wordt hierbij na implementatie eveneens van groot belang. De potentiële invloed daarvan op de kennis van zwangeren heeft echter nog niet kunnen worden geëvalueerd.

Overall heeft de regio-impuls bijgedragen aan de doorontwikkeling van de integrale samenwerking en de duurzame inrichting van een aantal processen die bijdragen aan de doelstelling om de juiste zorg op de juiste plek te organiseren.