Versterken van de rol van de leidinggevende in het vinden van passend werk voor zieke werknemers in het eerste jaar van het re-integratieproces
Bij ziekteverzuim moeten werkgevers en leidinggevenden vroegtijdig passend werk aanbieden, zodat werknemers niet onnodig lang thuiszitten en duurzame re-integratie wordt bevorderd. In sectoren als ouderenzorg en bouw is dit lastig door fysieke en mentale belasting, personeelstekorten, en beperkte mogelijkheden om taken aan te passen.
Doel
Het project had drie doelen: het ontwikkelen van een Passend Werk-methodiek die leidinggevenden ondersteunt bij het vinden van passend werk voor zieke werknemers in het eerste jaar van re-integratie; het toepassen en evalueren van deze methodiek in deelnemende arbeidsorganisaties; en het ontwikkelen van een implementatie- en borgingsstrategie voor gebruik binnen en buiten de bouw en ouderenzorg.
Aanpak
Het project kende een gefaseerde opzet: ontwikkeling, implementatie/evaluatie en borging. De ontwikkelfase bestond uit literatuuronderzoek, interviews en focusgroepen met leidinggevenden, HR-professionals, arboprofessionals en praktijkpartners. De interventie werd in co-creatie ontwikkeld. De evaluatie bestond uit een effectevaluatie met quasi-experimenteel design en difference-in-difference-analyses op basis van verzuimregisterdata, plus een mixed-methods procesevaluatie naar gebruik, waardering en context.
De eenheden waren arbeidsorganisaties, leidinggevenden, HR-professionals, Passend Werk-adviseurs, en zieke werknemers in het eerste jaar van re-integratie. De behoefte-inventarisatie omvatte interviews en focusgroepen in bouw en ouderenzorg. De implementatie en effectevaluatie vonden plaats in acht ouderenzorgorganisaties. De bouwsector werd niet geëvalueerd, omdat deelname en de rol van Passend Werk-adviseur onvoldoende haalbaar bleken. De databronnen waren interviews, focusgroepen, vragenlijsten, leernetwerksessies en verzuimregisterdata.
De Passend Werk-methodiek bestaat uit drie onderdelen: een online platform met praktische tools, animaties, gespreksmaterialen, praktijkvoorbeelden en zoekfuncties voor taak- en functieaanpassingen; de rol van de Passend Werk-adviseur ter ondersteuning van leidinggevenden; en een leernetwerk voor kennisdeling tussen organisaties en professionals. De methodiek werd organisatiebreed ingebed via een implementatiehandleiding en instructiematerialen.
Resultaten
Het project heeft geleid tot een ontwikkelde methodiek voor bouw en ouderenzorg, en tot implementatie en evaluatie in de ouderenzorg. Concrete opbrengsten zijn het Passend Werk-platform, tools, animaties, gespreksmaterialen, een rolbeschrijving en ondersteuningsmaterialen voor Passend Werk-adviseurs, een implementatiedraaiboek en een leernetwerk. De methodiek is gedurende ten minste zes maanden in acht ouderenzorgorganisaties actief toegepast, met regelmatige leernetwerkbijeenkomsten. De effectevaluatie laat in deze periode positieve re-integratie-uitkomsten zien: in deelnemende organisaties was het aandeel werknemers dat binnen 6, 9 en 12 maanden volledig terugkeerde naar werk hoger dan in de controlegroep. De difference-in-difference-analyse liet een significante toename zien in volledige werkhervatting. De procesevaluatie laat zien dat de methodiek vooral bijdroeg aan meer bewustwording, meer structuur en meer ondersteuning bij het zoeken naar passend werk. Passend werk werd eerder en explicieter besproken, met een centrale rol voor HR-professionals en Passend Werk-adviseurs. Het directe platformgebruik door leidinggevenden was echter beperkt.
Het project laat zien dat passend werk niet alleen afhangt van individuele leidinggevenden, maar vooral van organisatorische inbedding: een duidelijke rolverdeling, tijd, ondersteuning, samenwerking en bestuurlijk draagvlak. De methodiek lijkt bij te dragen aan een snellere werkhervatting en meer aandacht voor passend werk. Verder onderzoek is nodig in andere sectoren en het mkb.
Samenwerking
Universitair Medisch Centrum Groningen, ActiZ, Arbeidsdeskundig Kennis Centrum (AKC), FNV, Bouwens Nederland