Stand by me, Ontwikkeling van psycho-educatie module voor naasten van (jonge) mensen met een vroege psychose middels toegepast onderzoek.
Psycho-educatie speelt een belangrijke rol in de behandeling van mensen met een vroege psychose én hun naasten. Daarom hebben NHL Stenden, het Netwerk Vroege Psychose, MIND Ypsilon, MIND Anoiksis, Psychosenet.nl en de RUG de handen ineengeslagen om een voorlichtingsmodule te ontwikkelen. Het project liep van januari 2022 tot januari 2024 en is gefinancierd door ZonMw.
Psycho-educatie is een methodiek binnen de psychologische en psychiatrische zorg waarbij hulpverleners cliënten, naasten en andere betrokkenen informeren over de diagnose en hen leren omgaan met psychische klachten. Het doel is inzicht, vaardigheden en steun te bieden die herstel en welzijn bevorderen.
Dit project richtte zich specifiek op het ontwikkelen van toegankelijke psycho-educatie voor naasten van mensen met een vroege psychose. Met een vroege psychose bedoelen we in deze context mensen die tijdens de adolescentie of jongvolwassenheid een psychose hebben doorgemaakt. Dit betekent echter niet dat de module niet ook geschikt is voor naasten van mensen die op latere leeftijd een psychose doormaken.
Hoewel er al een psycho-educatiecursus voor naasten van mensen met schizofrenie bestaat, dateert deze uit 2011. De inhoud van deze module is traditioneel van opzet, verouderd qua visie en taalgebruik, en sluit niet goed aan bij de behoeften van naasten van jonge mensen met een vroege psychose.
Resultaat
Een module die bijdraagt aan herstel. Het project heeft geleid tot een destigmatiserende psycho-educatiemodule die beter aansluit bij de leefwereld van jongeren met een vroege psychose en hun naasten. De module bestaat uit 2 onderdelen:
- Live sessies: jongeren en naasten gaan in gesprek over hun ervaringen en behoeften, begeleid door 2 professionals.
- Online informatie: over psychose, mensenrechten en stigmatisering, maatschappelijke en sociale balans, verbinding, zin- en betekenisgeving, leefstijl, herstelondersteuning en het herstelondersteuningsplan.
De module biedt naast praktische handvatten ook meer inzicht in ervaringen, wat bijdraagt aan het herstel en welzijn van jongeren met een vroege psychose en hun naasten. Zowel jongeren, naasten als betrokken professionals hebben meegewerkt aan de ontwikkeling van de module. Sinds september 2024 is de module geïmplementeerd via het Netwerk Vroege Psychose en wordt deze gebruikt door diverse GGZ-instellingen, waaronder GGzE, KieN VIP, GGNet en GGZ Drenthe.
Samenwerking
Het project is uitgevoerd in samenwerking met:
- NHL Stenden
- Netwerk Vroege Psychose
- MIND Ypsilon
- MIND Anoiksis
- Psychosenet.nl
- Rijksuniversiteit Groningen (RUG)
Verslagen
Eindverslag
Als resultaat van dit project is een nieuwe psycho-educatie module opgesteld die voorziet in de doelstelling om naasten van cliënten met een vroege psychose te helpen in hun herstel en dat van de cliënten. Gedurende het ontwikkelproces ontstond het inzicht dat er behoefte was aan de mogelijkheid om de module als gecombineerde module voor zowel cliënten als naasten aan te kunnen bieden. Door het samenvoegen van deze groep (naasten en cliënten) kan op een betere manier aan herstel worden gewerkt van beide partijen omdat het vergroten van inzicht en begrip vanuit eigen ervaring hierin een krachtig instrument blijkt te zijn. Cliënten en hun naasten die deel hebben genomen aan de pilot gaven aan dat ze zich gezien voelen in de huidige module, er is meer ruimte voor reflectie op eigen ervaringen en inzichten het delen van inzichten vanuit ervaringsperspectief vanuit verschillende perspectieven werkt ondersteunend. De nieuwe module straalt hoop uit naar zowel cliënten als naasten.
Een belangrijk inzicht tijdens het veldonderzoek en de uitvoering van de pilot is dat zorgprofessionals nog niet altijd voldoende kennis en ervaring beschikken om op deze wijze een psycho-educatiemodule te begeleiden. Professionals hebben snel de neiging om hun kennis over te willen dragen. Een passende inzet van de module vraagt een wezenlijk andere insteek waardoor deze nieuwe module dan ook aangeboden wordt met een begeleidende training. Tevens is een werkboek en een docentenhandleiding ontwikkeld en zijn daarnaast diverse ondersteunende documenten beschikbaar in een onlineomgeving die ter ondersteuning dienen voor de uitvoer van de module. Het uitgangspunt op basis van de eerste ervaringen is dat een (verpleegkundige)systeemtherapeut in combinatie met een (familie)ervaringsdeskundige het meest passend is als procesbegeleider van de PE module.