Samen sterk: De rol van lotgenotencontact voor jongeren met traumatische jeugdervaringen
'Ik heb een pittige jeugd gehad met traumatische ervaringen. Ik merk dat ik contact met lotgenoten, laagdrempelige informatie en ervaringsverhalen over de gevolgen die een trauma kan hebben, heb gemist' (Noah, projectleider Samen sterk).
Doel
Hoewel lotgenotencontact veelbelovend lijkt, is er weinig kennis over hoe dit goed vorm te geven. Doel van dit onderzoek is om de behoeften bij jongeren aan lotgenotencontact en de wijze waarop lotgenotencontact kan bijdragen aan een beter welzijn van jongeren met een trauma in kaart te brengen.
Aanpak
Dit doen de onderzoekers met literatuuronderzoek en met een jongerenteam die interviews doet bij 20 jongeren met een trauma en met 10 ervaringsdeskundigen ten aanzien van lotgenotencontact.
Verwachte resultaten
Op basis van de resultaten maken ze een richtlijn over hoe lotgenotencontact goed vormgegeven kan worden, een webinar en een podcast. De resultaten zijn van belang, omdat het jongeren die nu (geen) professionele hulp ontvangen extra mogelijkheden kan bieden om te herstellen van hun trauma.
Verslagen
Eindverslag
Doelstelling en methode
Doel van dit onderzoek was om de behoeften aan lotgenotencontact en de wijze waarop lotgenotencontact kan bijdragen aan een beter welzijn van jongeren met een trauma in kaart te brengen. Dit hebben we ten eerste gedaan met interviews bij 26 jongeren met een traumatische achtergrond, afgenomen door een jongeren onderzoeksteam. We hebben de interviews getranscribeerd met AmberScript en gecodeerd met behulp van Atlast.ti. Daarnaast hebben we een systematisch literatuuronderzoek gedaan in de databanken Scopus, Web of Science en PsycINFO welke 14 relevante studies opleverde.
Resultaten
De resultaten van de interviews laten zien dat lotgenotencontact op verschillende manieren bij kan dragen aan het welzijn van jongeren met een traumatische achtergrond. Jongeren hebben behoefte aan lotgenotencontact omdat het hen helpt om zich minder eenzaam te voelen en om emotionele steun te vinden. Door contact met anderen die vergelijkbare ervaringen hebben, voelen jongeren zich begrepen en erkend. Dit resultaat uit de interviews sluit aan bij de resultaten van onze literatuurstudie die laten zien dat kinderen en jongeren met een traumatische achtergrond veel behoefte hebben aan validatie van hun ervaringen. Jongeren voelen zich meer begrepen door iemand van dezelfde leeftijd. De gedeelde ervaringen van lotgenoten zorgen ervoor dat jongeren zich begrepen voelen. Hierdoor durven zij zich open te stellen voor anderen zonder gevoelens van schaamte en voelen zij zich minder geïsoleerd. Ook wijzen de resultaten van het literatuuronderzoek erop dat lotgenotencontact in de vorm van een groepsinterventie samenhangt met een verbetering in het subjectieve welzijn van jongeren. Verder komen er uit de interviews naar voren dat lotgenotencontact volgens jongeren zowel positieve als negatieve aspecten heeft. Een aantal do’s & don’ts ten aanzien van lotgenotencontact worden genoemd, waaronder het belang van samen activiteiten doen (zoals samen eten), het goed vormgeven van de begeleiding van lotgenotencontact (bijvoorbeeld met een goede, betrokken begeleider) en het laagdrempelig en flexibel vormgeven van lotgenotencontact.
Conclusies en aanbevelingen
Een belangrijke conclusie van dit project is dat jongeren met traumatische jeugdervaringen behoefte hebben aan lotgenotencontact omdat het hen helpt om zich minder eenzaam te voelen en om emotionele steun te vinden. Herkenning en begrip tussen jongeren kunnen een belangrijke rol spelen in hun welzijn. Aangezien het literatuuronderzoek weinig onderzoek opleverde naar lotgenotencontact bij jongeren met een traumatische achtergrond bevelen we aan om vervolgonderzoek te doen naar de vormgeving en uitkomsten van lotgenotencontact voor jongeren met een traumatische achtergrond, ook in verhouding tot professionele hulpverlening. Een aanbeveling voor de praktijk is om lotgenotencontact flexibel, laagdrempelig en met gezamenlijke activiteiten vorm te geven, onder leiding van een goede, betrokken begeleider, zodat het aansluit bij de behoeften van jongeren met traumatische jeugdervaringen.