Samen op weg! Het realiseren van inwonersparticipatie bij de hervorming van acute zorg in Noord NL

De acute zorg in Noord‑Nederland staat onder druk door personeelstekorten, een groeiende zorgvraag en complexe zorgketens. Binnen het Regionaal Overleg Acute Zorgketen werken organisaties samen aan oplossingen. Daarbij bleek dat inwoners en patiënten nog weinig structureel betrokken waren, terwijl hun ervaringen belangrijk zijn voor toekomstbestendige zorg. Het project Samen op weg! onderzocht hoe inwoners actief en gelijkwaardig kunnen meedoen op thema’s die direct invloed hebben op hun ervaring met acute zorg. De centrale vragen waren wanneer inwoners betrokken worden, hoe dat gebeurt en wat werkt in de praktijk. Tijdens het project gingen inwoners en professionals met elkaar in gesprek in regionale bijeenkomsten. Zo werd duidelijk welke vormen van participatie goed aansluiten bij de leefwereld van inwoners.

Doel

Het project had als doel om inwoners, patiënten en naasten actief te laten meedenken en adviseren over de uitwerking van het plan voor acute zorg. Inwonerparticipatie moet een vaste plek krijgen binnen de processen van het ROAZ, niet alleen via cliëntenraden maar ook via directe betrokkenheid van inwoners bij belangrijke ontwikkelingen. Het project wilde daarnaast inzicht geven in werkzame vormen van participatie en afspraken maken voor duurzame borging. 

Aanpak/werkwijze

Binnen de projectgroep werkten Zorgbelang‑organisaties samen met partners uit het ROAZ. In twee regionale bijeenkomsten stond de dialoog tussen inwoners en professionals centraal, ondersteund door de WorldCafé‑methode. Inwoners konden zo vanuit hun eigen ervaring reageren op thema’s zoals toegankelijkheid en acute zorg. Er werd een nulmeting uitgevoerd en de opbrengsten zijn getoetst. De belangrijkste inzichten zijn verwerkt in een routewijzer die organisaties helpt te bepalen wanneer en hoe inwoners betrokken kunnen worden. Deze routewijzer wordt de komende periode verder ingebed in het netwerk voor acute zorg.

Samenwerkingspartners 

Het project is uitgevoerd door Zorgbelang Drenthe, Zorgbelang Groningen en Zorgbelang Fryslân, samen met het ROAZ Noord‑Nederland. UMCG Ambulancezorg en zorgverzekeraar Zilveren Kruis waren betrokken als kennispartners. De samenwerking is bijzonder omdat professionals, belangenbehartigers en inwoners elkaar ontmoeten op het snijvlak van leefwereld en systeemwereld. Dit vergroot wederzijds begrip en zorgt dat ervaringskennis, professionele expertise en beleidsmatige belangen gelijkwaardig worden meegenomen. Hierdoor ontstaat een sterkere basis voor beleid en uitvoering van acute zorg in de regio.

Resultaten 

Professionals ervaren dat de dialoog met inwoners waarde toevoegt en draagvlak creëert voor participatie. Er is een groep gemotiveerde inwoners ontstaan die betrokken wil blijven. De inbreng van inwoners leidde tot duidelijke randvoorwaarden: gelijkwaardigheid, transparantie en een eerlijke dialoog. Daarnaast is een praktische routewijzer ontwikkeld die organisaties ondersteunt bij het vormgeven van inwonersparticipatie in projecten en besluitvorming binnen de acute zorg. Hierdoor wordt participatie toegankelijker, concreter en beter toepasbaar in toekomstige trajecten.