Immunologische & Virologische Ontregeling als Onderliggende Post-COVID Pathofysiology

In dit project kwamen experts op het gebied van de klinische praktijk van post-COVID, het immuunsysteem en virologie samen om te onderzoeken welke cellen van het immuunsysteem ontregeld zijn bij post-COVID, en hoe dit gerelateerd is aan de klachten die patiënten ervaren. Het project onderzocht ook of deze veranderingen veroorzaakt worden door langdurige aanwezigheid van het virus (virale persistentie). Dit helpt de mechanismen van virale persistentie en immuunsysteemverstoringen beter te begrijpen, en kan helpen bij het vinden van een therapie.

Het project vergeleek 3 groepen: mensen met post-COVID die kort (<12 maanden) en lang (>24 maanden) ziek waren, en mensen zonder post-COVID na een SARS-CoV-2 infectie. Van alle deelnemers werden bloedmonsters verzameld om de ontregeling van immuun cellen en mogelijke aanwezigheid van SARS-CoV-2 daarin te onderzoeken. Ziekteklachten werden met vragenlijsten uitgevraagd, en de resultaten van het labonderzoek werden aan deze klachten(patronen) gekoppeld. Hiermee probeerden de onderzoekers mensen met post-COVID in verschillende groepen in te delen, op basis van bloedwaarden en klachten, om zo een meer gepersonaliseerde behandeling mogelijk te maken.

Binnen het Erasmus MC werd expertise gebundeld van immunologie (de afdeling Longgeneeskunde) en virologie (de afdeling Viroscience). Daarnaast werd samengewerkt met het Leiden UMC (stolling), Maastricht UMC (stolling), Amsterdam UMC (antistoffen), UMC Utrecht (ontsteking in het brein), en de Radboud Universiteit Nijmegen (DNA-veranderingen). Met deze partners werden de nieuwste methoden in het post-COVID onderzoek gedeeld, en werden ook samples uitgewisseld om zo veel mogelijk verschillende oorzaken van post-COVID te onderzoeken in dezelfde patiëntengroep. Hierdoor maakten de onderzoekers optimaal gebruik van bestaande expertise per locatie.

De onderzoekers vonden weinig tekenen van een ontregeld afweersysteem in het bloed van post-COVID (PCS) patiënten, met name als ze een langere ziekteduur hadden. Wel vonden ze aanwijzingen dat afweercellen vanuit het bloed naar bijvoorbeeld de hersenen kunnen verplaatsen. Ook vonden ze geen aanwijzingen voor een verandering in de antivirale respons in PCS-patiënten. Mogelijk was er wel een her-activatie van andere virussen die vaak in het lichaam aanwezig zijn.

De onderzoekers zijn van plan om te vragen of de deelnemers met post-COVID terug willen komen na 1 jaar en 2 jaar en opnieuw bloed af te staan. Hierdoor zou men kunnen onderzoeken hoe de onderliggende mechanismen veranderen tijdens het natuurlijk beloop. Daarnaast kunnen ze onderzoeken hoe het afweersysteem van mensen met post-COVID bij wie de klachten veranderen en mensen bij wie dat niet gebeurt verschillend zijn.