Een gezonde wijk met de Check&Grow: samenwerken en leren in de Zuid-Limburgse praktijk

Onderzoekers, beleidsmakers en subsidieverstrekkers werken aan kennis over de gezonde leefomgeving en gezondheid als een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Voorbeelden hiervan zijn het Programma Gezonde Leefomgeving, het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het meenemen van (positieve) gezondheid in beleid, zoals de Omgevingswet. Het meenemen van gezondheid binnen ruimtelijke ontwikkelingen in de gemeentelijke omgeving verloopt echter moeizaam. Het instrument Checklist Gezonde Ruimtelijke Ontwikkeling (Check&Grow) is erop gericht dit te bevorderen.

Doel

In het project pasten we de Check&Grow toe met als doel gezondheid beter mee te nemen in het project gericht op het aantrekkelijker en toegankelijker maken van het groene gebied “De Peschbeemden”, in het westen van Bleijerheide.

Aanpak/werkwijze

Het project volgde de stappen die zijn voorgesteld in de tool Check&Grow. Deze stappen werden ondersteund met onderzoek. Dit onderzoek bestond uit participerende observatie, gesprekken met beleidsmakers en bewoners en directe observatie (voor monitoring) van het projectgebied. Op deze manier konden we zicht krijgen op het gebruik en de werking van de Check&Grow.

Check&Grow stappen:

1.    Ruimtelijke projectgroep samenstellen en taken vaststellen. 
2.    Consensus over gezondheid 
3.    ‘Vastklikken’ van gezondheid in startdocument: 
4.    Uitwerking van de gezondheidsambities in plan 
5.    Implementatie van beoogde ruimtelijke ingrepen

Samenwerkingspartners

RuimteGIDS is in 2019 gestart met de vorming van het onderzoeksconsortium en de vaststelling van de Zuid-Limburgse kennisagenda voor ruimte en gezondheid. De afgelopen jaren is deze samenwerking versterkt door de uitvoering van participatieve actie-onderzoek in Zuid-Limburg. Verder was er binnen dit project samengewerkt met onafhankelijker facilitators, de AWPG, bewonersgroepen, Maastricht University, Open Universiteit Heerlen en andere stakeholders.

Resultaten

Het instrument Check&Grow heeft bijgedragen aan het concretiseren en prioriteren van gezondheidsaspecten, zoals het stimuleren van recreatief wandelen en sociale ontmoeting. Tegelijkertijd bleek dat het instrument in de praktijk nog verder verfijnd moet worden – zowel qua inzet (wanneer en met welk doel) als wat betreft de praktische hanteerbaarheid. In dit project bood Check&Grow ruimte voor lokale afwegingen, bijvoorbeeld ten aanzien van het behoud van kwetsbare natuur. Het instrument vervulde hierbij meerdere functies: gespreksstarter, checklist en borgingsinstrument. 

Opbrengsten

• Ruimte maken voor gezondheid in de stad
• Inzichten en oplossingen voor de borging van gezondheid in ruimtelijk beleid en ontwikkeling