Persoonsgericht samen beslissen met ouderen; wijkverpleging aan zet.
In 2022 steeg het aantal ouderen met WLZ-zorg thuis met 28,9%, een trend die naar verwachting zal aanhouden. Dit legt een grote druk op de teams wijkverpleging langdurige zorg (WVP-LZ), aangezien het aantal zorgverleners gelijk blijft. De uitdaging is om de zorg anders te organiseren, waarbij de kwaliteit van leven van cliënten centraal staat en de inzet van wijkverpleging efficiënter wordt, met behoud van werkplezier. De methodiek ‘Persoonsgericht samen beslissen met ouderen’ biedt een nieuwe manier van gesprekvoering om samen met ouderen keuzes te maken over zorg, ondersteuning en behandeling, wat kan bijdragen aan betere zorg en meer werkplezier.
Doel
Het project heeft als doel te onderzoeken hoe de methodiek ‘Persoonsgericht samen beslissen met ouderen’ kan worden ingezet door de wijkverpleging voor het samenstellen en evalueren van zorgarrangementen bij WLZ-zorg thuis. Daarnaast wordt onderzocht in welke mate deze methodiek leidt tot zorg en begeleiding die beter aansluit bij de kwaliteit van leven van ouderen en hun naasten, en wat het effect is op de inzet van wijkverpleegkundige zorg en werkplezier.
Aanpak
Het project bestaat uit 4 fases. In fase 1 is een kernteam samengesteld van zorgverleners (ambassadeurs), onderzoekers, een cliëntvertegenwoordiger en projectleiders. Dit kernteam is aan de slag gegaan om de Samen Beslis Hulp aan te passen op de praktijk van de langdurige zorg thuis. Ook is de Samen Beslis Hulp in een
aantal gesprekken met ouderen uitgeprobeerd. In de nieuwe versie van de Samen Beslis Hulp is dit verwerkt. Fase 2 is inmiddels gestart; implementatie in 3 teams langdurige zorg thuis.
Het project volgt het Medical Research Council (MRC) framework voor het ontwikkelen van complexe interventies. De methodiek wordt aangepast aan de context van de wijkverpleging Langdurige Zorg en de haalbaarheid wordt onderzocht in 3 teams WVP-LZ. Na training van zorgverleners en implementatie van de Samen Beslis Hulp (SBH) wordt de interventie uitgerold naar 5 andere teams. De impact van de interventie wordt onderzocht en bij positieve resultaten wordt de werkwijze geborgd en verspreid binnen ZZG Zorggroep en daarbuiten.
Samenwerkingspartners
Het project wordt uitgevoerd bij de 8 teams WVP-LZ van ZZG Zorggroep. Het ondersteunende kernteam bestaat uit zorgtrajectbegeleiders, wijkverpleegkundigen, een verzorgenden IG, een cliëntvertegenwoordiger en een gebiedsondersteuner van ZZG Zorggroep en adviseurs en onderzoekers van HAN en Vilans. De samenwerking is bijzonder door de integratie van praktijkervaring en wetenschappelijke expertise en de combinatie van onderwijs en praktijk. Het Radboudumc begeleidt mede het onderzoek. De Expert- en OpschalingsGroep (EOG) omvat landelijke en regionale partijen, waaronder Netwerk 100, KBO-Brabant en V&VN. Deze samenwerking is nodig voor het ophalen van expertise, verspreiding van de resultaten en de verkenning van kansen voor opschaling.
Tussentijdse ervaringen
Patricia Jaspers, zorgtrajectbegeleider/wijkverpleegkundige bij ZZG Groep Mook-Molenhoek, heeft als één van de eersten het gespreksmodel Persoonsgericht Samen Beslissen uitgeprobeerd en is enthousiast. “Je krijgt een heel ander gesprek. Ik dacht dat ik Samen Beslissen al lang toepaste, maar blijkbaar deed ik dat eigenlijk niet. Eerst het verhaal van een cliënt horen is heel belangrijk; wij gaan vaak al snel invullen voor iemand. Ik merk nu hoe belangrijk het is om te luisteren. Ik ga door het gespreksmodel zelf ook anders luisteren. Als je de mensen zelf laat vertellen wat zij belangrijk vinden in hun leven, wordt het een interessanter gesprek, dat ook nog eens veel leuker is."
Ik dacht dat ik Samen Beslissen al lang toepaste, maar blijkbaar deed ik dat eigenlijk niet. Eerst het
verhaal van een client horen is heel belangrijk; wij gaan vaak al snel invullen voor iemand.
Belangrijk is dat de oudere (en zijn partner of familielid) zich voorbereidt op het gesprek en bepaalt wát voor hem of haar belangrijk is in het leven en welke onderwerpen hij of zij wil bespreken met de wijkverpleegkundige. Dat kan door vooraf de Samen Beslis Hulp in te vullen. Patricia vertelt hoe zij daarna het gesprek aan kon gaan: “Ik kon de ingevulde vragenlijst even bekijken en het daarna met de oudere bespreken. Ik had een ander gesprek: ik kon veel meer aansluiten op de leefwereld van de mensen. Vaak kom ik binnen en dan hoor ik direct wat er aan de hand is. Onder tijdsdruk denk ik dan vaak al snel in oplossingen. Door het gesprek kreeg ik inzicht in het brede verhaal: dan kom je ook tot andere keuzes. Je kunt veel meer de diepte in gaan. Het onderwerp valgevaar kwam nu bijvoorbeeld in het gesprek naar voren. De partner van de oudere maakte zich daar zorgen over. Samen kun je dan kijken wat er mogelijk is om vallen te voorkomen. Ik heb nu de waarde van Persoonsgericht Samen Beslissen gezien: mensen voelen dat ze gehoord worden.”
(Verwachte) Resultaten
De bestaande e-learning is aangepast op de praktijk in de langdurige zorg thuis en er is een eerste versie van de toolbox (een implementatiewijzer) gemaakt. Daarbij is gekeken hoe Persoonsgericht Samen Beslissen kan worden ingebed in de dagelijkse praktijk. De project- en onderzoeksresultaten worden via verschillende kanalen gepubliceerd en gedeeld. De beoogde uitkomsten zijn, WLZ-zorg thuis;
- die meer waarde toevoegt aan het leven van cliënten en naasten;
- die efficiënter is door het inzetten van niet-zorg oplossingen;
- die leidt tot meer werkplezier in de wijkverpleging.
De kennis die in dit project wordt ontwikkeld, is relevant en bruikbaar voor alle organisaties in Nederland die WLZ-zorg thuis aanbieden.