Van ziek tot zieker: een beter begrip van het ontstaan van post-exertionele malaise in post-COVID
Veel mensen met post-COVID hebben last van post-exertionele malaise (PEM), waardoor ze minder kunnen meedoen in de samenleving. De precieze oorzaak van spierpijn en spiervermoeidheid bij PEM is nog onbekend. Dit onderzoek kijkt naar wat er in het lichaam gebeurt na inspanning bij post-COVID patiënten. Met nieuwe technieken wordt onderzocht hoe bloed, immuuncellen en het zenuwstelsel bijdragen aan PEM. Het doel is om betere tests en behandelingen te ontwikkelen en de hersteltijd te verkorten.
Doel
Het doel van dit project is om beter te begrijpen hoe PEM ontstaat bij post-COVID patiënten. Dit wordt gedaan door:
(1) genexpressie in skeletspieren en bloedcellen te onderzoeken.
(2) acute veranderingen in bloed en zenuwstelsel na inspanning te analyseren.
(3) biomarkers te ontwikkelen voor PEM-drempels en -duur.
Dit onderzoek biedt aanknopingspunten voor diagnostische testen, niet-ingrijpende metingen en behandelingen om PEM bij patiënten te behandelen en te voorkomen.
Aanpak/werkwijze
Dit project gebruikt 3 onderdelen om de oorzaak van PEM bij post-COVID patiënten te onderzoeken. Voor doel 1 worden eerder verzamelde bloed- en spiermonsters voor en na PEM-inductie met nieuwe technieken en (elektronen)microscopie geanalyseerd. Voor doel 2 wordt bloed verzameld voor en na inspanning bij 15 patiënten en worden geavanceerde analyses en stressmetingen met wearables uitgevoerd. Voor doel 3 worden biomarkers in 25-50 nieuwe monsters gevalideerd. Er wordt rekening gehouden met geslacht, en patiënten met milde en ernstigere klachten worden geïncludeerd waar mogelijk.
Samenwerkingspartners
Dit project combineert expertise uit verschillende disciplines zoals geneeskunde, inspanningsfysiologie, biomedische wetenschappen en datawetenschappen. Onder leiding van Dr. Rob Wüst (Vrije Universiteit Amsterdam), een expert in PEM, werkt een internationaal team samen. Cruciale partners zijn onder andere Dr. Le Grand, uit Lyon (Frankrijk), die meewerkt aan de gedetailleerde gen-analyses in spieren, Dr. Everts voor de stofwisseling in immuuncellen, en klinische specialisten van Amsterdam UMC. Het project omvat patiëntrekrutering, bloed- en spierbiopten, en ethische begeleiding. Er wordt samengewerkt met andere projecten vanuit Post-COVID Netwerk Nederland (PCNN) om outreach, patiëntinclusie en weefselanalyses te optimaliseren. Samenwerkingen met PCNN, de Nederlandse ME/CVS Cohort Biobank (NMCB) en patiëntorganisaties versterken de impact.
(Verwachte) resultaten
Dit project helpt om beter te begrijpen hoe PEM, vermoeidheid en spierpijn ontstaan in post-COVID patiënten. Dit inzicht kan leiden tot meer gerichte behandelingen. Wearables die stress en herstel meten, kunnen in de zorg en interventiestudies worden toegepast. De activiteiten voor kennisoverdracht en impact zijn afgestemd op de PCNN- en NMCB-consortia. Er zullen ten minste 5 tastbare producten worden verspreid, zoals webinars en educatieve presentaties. Impact wordt bereikt door samen te werken met (inter)nationale collega's, het delen van onderzoeksresultaten en het bijwonen van conferenties. Kennis wordt zowel via sociale media als met zorgverleners gedeeld.
Verslagen
Voortgang
Veel patiënten met post‑COVID hebben last van post‑exertionele malaise (PEM), wat hun bijdrage aan de samenleving ernstig belemmert. Spierfunctie is verslechterd in patiënten met post‑COVID na PEM. Spieren bestaan uit spiervezels, haarvaten, immuun-, vet- en bindweefselcellen, maar de invloed van post‑COVID en acute inspanning op de functie van al deze celtypes is nog onduidelijk. Hierdoor is het niet mogelijk de oorzaak van PEM te achterhalen. In dit translationele project wordt de cellulaire oorzaak van spierpijn en spiervermoeidheid tijdens PEM onderzocht met geavanceerde biomedische technieken.
De onderzoeksgroep onderzoekt de acute reactie op fysieke inspanning in post‑COVID om de invloed van bloed, immuuncellen en het centrale zenuwstelsel op het ontstaan van PEM‑symptomen beter te begrijpen. Dit onderzoek zal bijdragen aan ontwikkeling van diagnostische testen voor PEM, en aanknopingspunten bieden voor interventies om de fysieke capaciteit van patiënten te verhogen en de PEM‑duur te verkorten.