Mobiele menu

ConnectAD: connecting brain injury to cognitive outcome in Alzheimer’s disease

De witte stof connecties in onze hersenen vormen een netwerk. De kwaliteit van dat netwerk bepaald deels ons cognitief functioneren. In mensen met dementie is het hersennetwerk al in een vroeg stadium aangedaan. 

Resultaten

Wij vonden in dit project dat afwijkingen in het hersennetwerk cognitief verval over 2 jaar voorspelt. Hiervoor hebben wij gebruik gemaakt van de nieuwste technieken en methodes om het hersennetwerk zo nauwkeurig mogelijk te meten.
Op basis van deze resultaten hebben we verder onderzocht welke dementie-gerelateerde processen de afbraak van het hersennetwerk mogelijk veroorzaken. Onze studies laten zien dat schade aan de kleine bloedvaten een belangrijke potentiële oorzaak is. Hoe meer vaatschade hoe minder efficiënt het hersennetwerk kan functioneren en hoe erger de cognitieve problemen, ook bij mensen met Alzheimer dementie. Verlies van corticaal hersenweefsel (buitenste hersenschors) en de ophoping van het amyloid eiwit lijken daarentegen een minder directe rol te spelen bij de afbraak van het hersennetwerk.
Tenslotte vinden we dat verbindingen die het meeste energie kosten in onderhoud (d.w.z. lange verbindingen en/of verbindingen tussen zogeheten ‘hersenknooppunten’) het meest zijn aangedaan in patiënten met beginnende dementie.

Samenvattend vinden we dat afbraak van het hersennetwerk een belangrijk onderdeel is van de ziekte dementie en met name een belangrijke voorspeller voor het cognitief functioneren. Onze bevindingen geven inzicht in de mechanismen die verantwoordelijk zijn voor veranderingen in het hersennetwerk. Deze mechanismen moeten we aanpakken als we cognitieve achteruitgang door dementie in de toekomst willen afremmen of voorkomen.

Meer informatie

Om vervolg te geven aan het project, ontving het een VIMP-subsidie ten bate van Verspreiding- en Implementatie. Dit project heeft als titel: Implementatie van de lesion impact score - geïndividualiseerde diagnose en prognose door integratie van laesie locatie en hersennetwerk topologie  
 

Producten

Titel: Nieuwsbrief Hersencentrum UMC Utrecht
Auteur: YD Reijmer, Prof Biessels en andere leden van onze onderzoeksgroep
Titel: The cumulative effect of small vessel disease lesions is reflected in structural brain networks of memory clinic patients
Auteur: Heinen, Rutger, Vlegels, Naomi, de Bresser, Jeroen, Leemans, Alexander, Biessels, Geert Jan, Reijmer, Yael D.
Magazine: Neuroimage Clinical
Titel: Brain imaging correlates of mild cognitive impairment and early dementia in patients with type 2 diabetes mellitus
Auteur: Groeneveld, O., Reijmer, Y., Heinen, R., Kuijf, H., Koekkoek, P., Janssen, J., Rutten, G., Kappelle, L., Biessels, G.
Magazine: Nutrition, Metabolism & Cardiovascular Diseases
Titel: Dementie onderzoek verbindingsnetwerk
Auteur: Yael D. Reijmer
Link: http://www.youtube.com/watch?v=97nopQFHe20
Titel: Wat als je geheugen je in de steek laat?
Auteur: Prof. GJ Biessels, Dr. YD Reijmer, Prof. A Visser-Meily
Titel: Network Dysfunction and Vascular Cognitive Impairment
Auteur: YD Reijmer
Titel: De hersenen opereren als netwerken
Auteur: YD Reijmer
Titel: Disconnecting the Dots: Neurodegeneration as a Connect-opathy
Auteur: Y.D. Reijmer
Link: http://can-healthybrains.com/program/

Verslagen


Eindverslag

De witte stof connecties in onze hersenen vormen een netwerk. De kwaliteit van dat netwerk bepaald deels ons cognitief functioneren. In patiënten met dementie is het hersennetwerk al in een vroeg stadium aangedaan. Wij vonden in dit project dat afwijkingen in het hersennetwerk cognitief verval over twee jaar voorspelt. Hiervoor hebben wij gebruik gemaakt van de nieuwste technieken en methodes om het hersennetwerk zo nauwkeurig mogelijk te meten. Op basis van deze resultaten hebben we verder onderzocht welke dementie-gerelateerde processen de afbraak van het hersennetwerk mogelijk veroorzaken. Onze studies laten zien dat schade aan de kleine bloedvaten een belangrijke potentiële oorzaak is. Hoe meer vaatschade hoe minder efficiënt het hersennetwerk kan functioneren en hoe erger de cognitieve problemen, ook bij mensen met Alzheimer dementie. Verlies van corticaal hersenweefsel (buitenste hersenschors) en de ophoping van het amyloid eiwit lijken daarentegen een minder directe rol te spelen bij de afbraak van het hersennetwerk. Tenslotte vinden we dat verbindingen die het meeste energie kosten in onderhoud (d.w.z. lange verbindingen en/of verbindingen tussen zogeheten ‘hersenknooppunten’) het meest zijn aangedaan in patiënten met beginnende dementie. Samenvattend vinden we dat afbraak van het hersennetwerk een belangrijk onderdeel is van de ziekte dementie en met name een belangrijke voorspeller voor het cognitief functioneren. Onze bevindingen geven inzicht in de mechanismen die verantwoordelijk zijn voor veranderingen in het hersennetwerk. Deze mechanismen moeten we aanpakken als we cognitieve achteruitgang door dementie in de toekomst willen afremmen of voorkomen.
Tijdens het tweede jaar van dit project hebben we de hersennetwerken van patiënten met beginnende dementie in kaart gebracht. De breinvolumes zijn nauwkeurig gemeten met in-huis ontwikkelde software net zoals de zichtbare vaatschade. De eerste resultaten laten een duidelijk verband zien tussen de hoeveelheid vaatschade in het brein en de kwaliteit van het hersennetwerk. Hoe meer vaatschade hoe minder efficiënt het hersennetwerk kan functioneren en hoe erger de cognitieve problemen, ook bij mensen met Alzheimer dementie. In patiënten met beginnende Alzheimer zien we overigens dat de schade aan het hersennetwerk niet alleen kan worden verklaard door de aanwezigheid van vaatschade, maar dat ook andere mechanismen een rol spelen. Een hypothese is dat verlies van corticaal hersenweefsel (buitense hersenschors) zich doorzet tot in de witte stof en daardoor het netwerk beschadigd. Hier vinden wij echter geen aanwijzingen voor. In het komend jaar gaan we onderzoeken wat de rol is van het Alzheimer eiwit (amyloid) op de kwaliteit van het netwerk. Samenvattend krijgen we steeds een beter beeld van welke mechanismen verantwoordelijk zijn voor de afbraak van het hersennetwerk in patiënten met beginnende dementie.

Kenmerken

Projectnummer:
733050503
Looptijd: 100%
Looptijd: 100 %
2015
2019
Onderdeel van programma:
Gerelateerde subsidieronde:
Projectleider en penvoerder:
Dr. Y.D. Reijmer
Verantwoordelijke organisatie:
Universitair Medisch Centrum Utrecht