COVID-19-vaccinatie bij patiënten met een hematologische aandoening (COBRA-KAI)

Patiënten met een ziekte van het bloed, zoals leukemie of lymfeklierkanker, hebben vaak een verzwakt afweersysteem. Hierdoor was het risico op een ernstig beloop van een COVID-19-infectie sterk verhoogd. Tegelijkertijd was het de vraag of vaccinatie wel goed werkte bij deze patiënten, omdat hun afweersysteem mogelijk minder goed in staat was om immuniteit op te bouwen. Dit kan komen door de ziekte zelf of juist door behandelingen die het afweersysteem onderdrukken. Dit is de reden dat bij deze patiënten vaak van vaccinatie wordt afgezien. Om ervoor te zorgen dat deze patiëntgroep optimaal beschermd kon worden was meer onderzoek nodig naar het effect van COVID-19-vaccinaties. In deze studie werd niet alleen gekeken naar de vraag of patiënten met een hematologische ziekte goed beschermd waren na vaccinatie, maar ook of één of meerdere extra (booster) COVID-19 vaccinatie(s) leidt tot een adequate bescherming in patiënten die onvoldoende afweer opbouwen na het standaard COVID vaccinatieschema, en hoe lang deze bescherming aanhoudt. De onderzoekers hebben daarnaast delen van het afweersysteem in kaart gebracht die voorspellen welke patiënten een goede afweer opbouwden, en welke niet. De uitkomsten van dit onderzoek werden gebruikt om vaccinatierichtlijnen en -adviezen te verbeteren.

Doel

Het in kaart brengen van specifieke patiënten groepen die na het standaard COVID-19 vaccinatieschema (on)voldoende beschermd waren, en, of 1 of meerdere extra (booster) COVID-19 vaccinatie(s) voor patiënten die onvoldoende beschermd waren leidde tot een adequate bescherming tegen COVID-19.

Onderzoeksopzet

In dit onderzoek werd bij 850 patiënten met ziekten van het bloed (hematologische ziekten) die tegen COVID-19 gevaccineerd werden de reactie van het afweersysteem op de vaccinatie gemeten. Hiervoor werd bij patiënten zowel voorafgaand aan de vaccinatie als op vaste tijdspunten daarna bloed afgenomen. In dit bloed werden verschillende aspecten van de afweerreactie tegen SARS-CoV-2 gemeten, zoals antistoffen en de werking van cellen van het afweersysteem (B- en T-cellen). Ook werden gegevens van patiënten verzameld, zoals de precieze diagnose, eerdere anti-kankerbehandelingen, huidige behandeling en medicijngebruik.

Patiënten die onvoldoende afweer hadden opgebouwd na een standaard COVID-19-vaccinatieschema kregen een boostervaccinatie, waarna werd onderzocht of er voldoende afweer was opgebouwd of dat een extra boostervaccinatie nodig was. Ook patiënten die in eerste instantie een respons lieten zien op het standaard vaccinatieschema, maar na 6 maanden onvoldoende afweer lieten zien, kregen een boostervaccinatie.

Resultaten

De belangrijkste bevinding van de COBRA-KAI studie was dat hematologie patiënten, ondanks hun verminderde afweer, een goede immunologische bescherming konden opbouwen met mRNA vaccinaties. De vaccinatierespons na de standaardserie van 2 vaccinaties was minder dan in gezonde personen, maar na een extra vaccinatie bouwde de meerderheid van de patiënten een goede afweer op. In een bevolkingsonderzoek hebben de onderzoekers kunnen bevestigen dat sinds de introductie van vaccinaties voor patiënten met een hematologische ziekte de uitkomst van COVID-19 is verbeterd. 

Weliswaar houden deze patiënten een hoger risico op een ernstig beloop van COVID-19 vergeleken met gezonde personen, maar vaccinatie reduceerde het risico op ernstige COVID-19 aanzienlijk. 

Zeker in tijden van hoge viruscirculatie, zoals tijdens een pandemie of in het griepseizoen, is het van belang deze patiënten te vaccineren, ook midden in een behandeltraject of als ze recent een stamceltransplantatie hebben ondergaan.