De implementatie van reeds bestaande kennis over genees- en zelfzorgmiddelen rondom de zwangerschap om deze laagdrempelig beschikbaar en toegankelijk te maken voor zwangere of lacterende vrouwen en hun zorgverleners
Veel zwangere vrouwen gebruiken geneesmiddelen, maar over het veilig gebruik hiervan tijdens de zwangerschap is nog veel onbekend.
Doel
Doel van dit project is om te zorgen dat zwangere vrouwen én hun zorgverleners altijd en overal toegang hebben tot de meest recente kennis en adviezen over medicijngebruik tijdens de zwangerschap en borstvoedingsperiode. Veel van de informatie over veilig gebruik van geneesmiddelen is bekend, maar is nu niet makkelijk te vinden in alle informatiepagina’s op het internet.
Zeker bij zelfzorgmiddelen is het belangrijk zwangere vrouwen te voorzien van toegankelijke en betrouwbare informatie, zodat ze hier zelf een weloverwogen keuze in kunnen maken. Met name omdat er geen counseling of advies van een zorgverlener aan te pas komt bij het verkrijgen van zelfzorgmiddelen. Ook zorgverleners lukt het niet altijd goed terug te vinden welke richtlijnen en adviezen het beste te volgen. Zo is het van belang de mogelijke risico's van het medicijn af te wegen tegen de risico's van het niet behandelen van de klachten.
Meer informatie
Dit project is gerelateerd aan: The Pregnancy Drug Register: development and implementation (project: 836012001)
Verslagen
Eindverslag
Voor dit project is gebruikgemaakt van het zevenstappenmodel van Grol en Wensing. In dit model wordt eerst gekeken naar de aanleiding en de huidige situatie. Daarna volgt een probleemanalyse en worden passende strategieën bepaald. Op basis daarvan wordt een implementatieplan ontwikkeld, uitgevoerd en geëvalueerd.
Bijna alle zwangere vrouwen gebruiken op enig moment tijdens de zwangerschap een geneesmiddel of zelfzorgmiddel. Dit gebeurt echter niet altijd volgens de richtlijnen. Enerzijds zijn zwangere en lacterende vrouwen en zorgverleners zich niet altijd bewust van de mogelijke risico’s van medicatie. Anderzijds wordt medicatie soms onterecht vermeden uit voorzorg. Dit komt doordat informatie vaak als ontoegankelijk en onoverzichtelijk wordt ervaren. Uit verschillende behoeftepeilingen blijkt dat er veel behoefte is aan duidelijke informatie en eenduidig advies over het gebruik van geneesmiddelen en zelfzorgproducten rondom de zwangerschap.
Binnen Lareb is een goede infrastructuur aanwezig en is er een kennisbank beschikbaar met actuele kennis over de veiligheid van geneesmiddelen rondom de zwangerschap. Het bijhouden van nieuwe ontwikkelingen en het verbeteren van de manier waarop informatie wordt aangeboden, is ingebed in de dagelijkse werkzaamheden van Lareb. Deze kennis vindt echter nog onvoldoende zijn weg naar de praktijk. Met dit implementatieproject is daarom gewerkt aan de ontwikkeling en implementatie van een tool om de kennis beter te ontsluiten. Hiervoor is een mobiele app ontwikkeld voor zwangere en lacterende vrouwen, waarin informatie over de veiligheid van zelfzorgmiddelen rondom de zwangerschap op een laagdrempelige en overzichtelijke manier is gebundeld.
Voor dit project is gekozen voor een combinatie van informerende, motiverende en faciliterende strategieën. Een belangrijke faciliterende factor was de actieve betrokkenheid van stakeholders bij de ontwikkeling van de app, onder andere via een behoeftepeiling, focusgroepen met een zwangerenpool en overleg met de projectgroep. Voor een deel van de vrouwen is een informerende strategie voldoende aanleiding om de app te downloaden en te gebruiken. Dit is ondersteund met sociale-mediacampagnes, promotiemateriaal in drogisterijen, posters en flyers bij verloskundigenpraktijken en publicaties in tijdschriften. Voor een grotere groep zijn motiverende strategieën nodig. Daarom is ook ingezet op zorgverleners als sleutelfiguren. Wanneer zorgverleners de app actief aanbevelen aan hun cliënten, vergroot dit het bewustzijn van het belang van betrouwbare informatie en helpt dit de app te onderscheiden van andere beschikbare tools.
Om te bepalen of de implementatie succesvol is, is gekeken naar een aantal implementatie-uitkomsten van Proctor. Daarbij is gekeken naar acceptatie, adoptie, juistheid en penetratie. De resultaten tot nu toe laten zien dat deze uitkomsten positief zijn. Een substantieel deel van de zwangere vrouwen in Nederland hoort op de een of andere manier over de app. Er zijn ongeveer 2.000 downloads per maand, met in totaal meer dan 25.000 downloads.
Daarnaast geven gebruikers aan dat de informatie duidelijk is en goed te vinden. Ook ervaren zij de app als een verbetering ten opzichte van andere informatiebronnen. De app wordt veel gebruikt en het aantal actieve gebruikers per maand blijft stijgen. In april ging het om ongeveer 11.000 gebruikers, gemiddeld 370 per dag. Zorgverleners geven aan dat zij de app als een goed product zien. Tegelijkertijd blijkt dat het aanbevelen van de app, door de hoeveelheid informatie en verplichtingen, soms uit het zicht raakt en dat de koppeling met Lareb niet altijd duidelijk is.
De resultaten laten zien dat de app voorziet in een duidelijke behoefte en goed wordt gebruikt. Verdere inzet op zichtbaarheid en actieve aanbeveling door zorgverleners is nodig om de implementatie te verduurzamen en om de informatie structureel onderdeel te maken van de zorg rondom de zwangerschap.