De ontwikkeling van een methodiek voor werknemers om zelf regie te nemen in het re-integratieproces.

Veel werknemers hebben moeite met eigen regie nemen bij ziekte en re-integratie. Zij vinden het lastig om informatie te begrijpen en aan te leveren, gesprekken te voeren en actief bij te dragen aan hun terugkeer naar werk. Of iemand zelf regie kan voeren, hangt af van sociale zekerheidsvaardigheden, gezondheidsvaardigheden, communicatievaardigheden en de invloed van de thuis- en werkomgeving. Veel zieke werknemers zijn hierdoor onvoldoende voorbereid en missen de energie om zich te verdiepen in wet- en regelgeving.

Doel

Het ZonMw-project ERIRE (Eigen Regie in Re-integratie) had als doel een methodiek te ontwikkelen, implementeren en evalueren die werknemers ondersteunt bij het nemen van meer eigen regie tijdens hun re-integratieproces. Aanleiding was de constatering dat veel werknemers beperkte kennis hebben van het Wet verbetering poortwachter-proces en moeite ervaren om actief richting te geven aan hun terugkeer naar werk. Het project richtte zich daarom op het versterken van kennis, vaardigheden en zelfvertrouwen, zodat werknemers beter in staat zijn om een actieve rol te spelen in hun re-integratie.

Aanpak/werkwijze

Het project werd uitgevoerd in twee fasen.

Ontwikkeling van de methodiek
In de eerste fase werd de ERIRE-methodiek ontwikkeld in co-creatie met werknemers, werkgevers, arbodiensten, re-integratiebedrijven, verzekeraars en patiëntvertegenwoordigers. Literatuuronderzoek, interviews en focusgroepen vormden de basis voor de ontwikkeling. Hieruit bleek dat eigen regie geen vanzelfsprekendheid is, maar een leerproces waarvoor informatie, vaardigheden en passende ondersteuning nodig zijn. 

De ontwikkelde methodiek bestaat uit:

• Een eigen regiegesprek kort na uitval.
• Een Eigen perspectiefgesprek bij langduriger verzuim.
• Ondersteunende hulpmiddelen, zoals informatie over wet- en regelgeving, werkboekjes ter voorbereiding op gesprekken en materialen om naasten bij het proces te betrekken.

De methodiek werd in de praktijk toegepast bij:

• FrieslandCampina.
• Arbodienst HCS 
• Re-integratiebedrijf Staatvandienst. 

Implementatie en evaluatie
De tweede fase richtte zich op de implementatie en evaluatie van de methodiek. De procesevaluatie onderzocht ervaringen van werknemers, casemanagers en loopbaancoaches. Daarnaast werd een effectevaluatie uitgevoerd met een quasi-experimenteel onderzoeksdesign en een difference-in-difference-analyse op basis van verzuimregisterdata.

Samenwerking

Het project werd gerealiseerd in nauwe samenwerking tussen diverse betrokken partijen uit de praktijk en het onderzoeksveld. Werknemers, werkgevers, arbodiensten, re-integratiebedrijven, verzekeraars en patiëntvertegenwoordigers leverden een actieve bijdrage aan de ontwikkeling van de methodiek.

De implementatie vond plaats binnen FrieslandCampina, arbodienst HCS en re-integratiebedrijf Staatvandienst. Casemanagers, loopbaancoaches en andere professionals speelden een belangrijke rol bij de uitvoering van de gesprekken en de begeleiding van werknemers tijdens hun re-integratie.

Resultaten

De procesevaluatie liet zien dat de ERIRE-methodiek positief werd gewaardeerd door zowel werknemers als professionals. Vooral de extra tijd en persoonlijke aandacht, de ondersteuning bij het voorbereiden van gesprekken en de grotere duidelijkheid over rechten, plichten en re-integratiemogelijkheden werden als waardevol ervaren. Tegelijkertijd bleek dat maatwerk essentieel is: het optimale moment voor een regie- of perspectiefgesprek verschilt per werknemer.

De effectevaluatie liet geen aantoonbaar verschil zien in de snelheid van werkhervatting tussen de interventie- en controlegroep. In beide groepen nam de verzuimduur in vergelijkbare mate af. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat binnen FrieslandCampina gelijktijdig ook andere organisatiebrede verzuiminterventies werden ingevoerd.

Ondanks het uitblijven van een meetbaar effect op werkhervatting heeft het project belangrijke praktische en wetenschappelijke opbrengsten opgeleverd. Dit resulteerde onder meer in:

• Handleidingen en gespreksprotocollen.
• Trainingsmodules voor professionals.
• Animaties en ondersteunende hulpmiddelen.
• Wetenschappelijke publicaties.

Daarnaast hebben FrieslandCampina en Staatvandienst aangegeven de methodiek te blijven gebruiken en bestaat er interesse vanuit werkgevers, verzekeraars en arbodiensten om de aanpak verder te implementeren en op te schalen.

De belangrijkste conclusie is dat eigen regie tijdens re-integratie kan worden versterkt door gerichte gesprekken, toegankelijke informatie en passende begeleiding. De ERIRE-methodiek blijkt uitvoerbaar en wordt positief gewaardeerd door gebruikers. Tegelijkertijd is vervolgonderzoek nodig om de effecten op duurzame werkhervatting in verschillende doelgroepen en arbeidscontexten verder vast te stellen.