Mobiele menu

Familie en cliëntparticipatie; wat maakt het moeilijk, hoe kan het beter?

Projectomschrijving

Het aantal ouderen met chronische aandoeningen neemt toe. Passende participatie in de zorg van cliënten en familie in de thuissituatie is nodig om kwaliteit van zorg te garanderen. De mate waarin familie en cliënten kunnen of willen participeren is echter divers.

Knelpunten

In dit project zijn de knelpunten in de dagelijkse praktijk in kaart gebracht. De belangrijkste knelpunten in de zorg zijn het niet uitspreken van wederzijdse verwachtingen ten aanzien van cliënt- en familieparticipatie waardoor misverstanden en/of frustraties ontstaan en familie en cliënten niet optimaal (kunnen) participeren in de zorg. Vaardigheden en tijd ontbreken bij zorgverleners  om de behoeften van bespreekbaar te maken en de zorg hierop aan te passen.

Aanbeveling

Ontwikkel een richtlijn en/of leidraad met effectieve manieren om cliënt- en familieparticipatie in de wijk in te zetten. Ook een gesprekshandleiding op individueel niveau en organisatieniveau helpt om participatie in de zorg bespreekbaar te maken en de zorg in de thuissituatie beter af te stemmen op de behoeften en mogelijkheden van cliënt en familie.

Verslagen


Eindverslag

Publiekssamenvatting Knelpuntenanalyse: Familie en cliëntparticipatie; wat maakt het moeilijk, hoe kan het beter?

Het aantal ouderen met chronische aandoeningen neemt toe, en passende participatie in de zorg van cliënten en familie in de thuissituatie is nodig om kwaliteit van zorg te garanderen.
De mate waarin familie en cliënten kunnen of willen participeren is echter divers. De belangrijkste knelpunten in de zorg zijn het niet uitspreken van wederzijdse verwachtingen ten aanzien van cliënt en familieparticipatie waardoor misverstanden en/of frustraties ontstaan en familie en cliënten niet optimaal (kunnen) participeren in de zorg. Vaardigheden en tijd ontbreken bij zorgverleners om de behoeften van bespreekbaar te maken en de zorg hierop aan te passen.
Aanbeveling: Ontwikkel een richtlijn en/of leidraad met effectieve manieren om cliënt en familieparticipatie in de wijk in te zetten. Ook een gesprekshandleiding op individueel- en organisatieniveau helpt om participatie in de zorg bespreekbaar te maken en de zorg in de thuissituatie beter af te stemmen op de behoeften en mogelijkheden van cliënt en familie.

Samenvatting van de aanvraag

Achtergrond Het aantal ouderen in Nederland neemt sterk toe, waarbij het aantal oudere mensen met een of meerdere chronische aandoeningen stijgt. Om het systeem betaalbaar en beheersbaar te houden legt de Nederlandse overheid meer nadruk op eigen verantwoordelijkheid en het creëren van een participatiesamenleving. Een gevolg daarvan is dat ouderen langer thuis blijven wonen, en dat mensen meer moeten participeren in de zorg voor hun oudere en/of zieke naaste(n). Probleemstelling Belangrijke belemmeringen voor familieparticipatie liggen bij de belastbaarheid, beschikbaarheid en bereikbaarheid van de familie, en de fysieke afstand tussen zorgvrager en familie. Ook geven zorgverleners aan tijdsgebrek te ervaren en onvoldoende geschoold te worden om familiegerichte ondersteuning te bieden (Simmes 2017). Knelpunten zullen in de toekomst alleen maar toenemen door het toenemende beroep wat op de cliënt, familie, naasten en vrijwilligers wordt gedaan. Hier ligt een grote uitdaging voor verpleegkundigen en verzorgenden om op deze verandering te anticiperen (Luttik et al 2016). Er is echter nog onvoldoende inzicht in de door verpleegkundigen, verzorgenden, cliënten- en familie ervaren knelpunten met betrekking tot familie en cliëntparticipatie in de thuissituatie. Een eerste belangrijke stap is het uitvoeren van een knelpuntenanalyse waarbij methodisch wordt onderzocht wat hierover bekend is uit de (inter)nationale literatuur,en welke knelpunten kunnen worden geidentificeerd in de huidige praktijk. Hoe familie- en cliëntparticipatie momenteel wordt uitgevoerd en welke knelpunten worden ervaren door familie, cliënten, verpleegkundigen en verzorgenden. Voor dit onderzoek zijn de volgende vraagstellingen geformuleerd: 1. Wat zijn in de (inter)nationale literatuur geïdentificeerde knelpunten met betrekking tot familie- en cliëntparticipatie in de (wijk)verpleegkundige zorg? 2. Wat zijn knelpunten in familie- en cliëntparticipatie in de wijkverpleegkundige zorg, vanuit het perspectief van verzorgenden, verpleegkundigen, verpleegkundig specialisten, cliënten en hun naasten? 3. Wat zijn mogelijke oplossingen voor de gevonden knelpunten vanuit het perspectief van verzorgenden, verpleegkundigen, verpleegkundig specialisten, cliënten en hun naasten? Methoden 1.Literatuuronderzoek. Onderzoek in de nationale en internationale literatuur naar knelpunten bij familie en cliënt participatie in de zorg door wijkverpleegkundigen en verzorgenden. De focus in de nationale en internationale literatuur is gericht op knelpunten in de familieparticipatie in de thuissituatie, en de zorg gegeven door verpleegkundigen en verzorgenden in de wijk. Ook zullen studies en systematische reviews gericht op familie- en cliëntparticipatie in het algemeen worden beoordeeld op relevantie. 2.Focusgroep interview met acht verzorgenden, verpleegkundigen en verpleegkundig specialisten. Hierin worden de resultaten van de literatuurstudie voorgelegd aan de professionals in de zorg, en wordt gevraagd naar aanvullende knelpunten uit de praktijk. Gestreefd wordt naar een verdeling van twee verpleegkundigen in de wijk (niv.4) twee wijkverpleegkundigen (niv.5) drie verzorgenden en een verpleegkundig specialist. 3.Focusgroep interview met acht mantelzorgers/naasten van cliënten die wijkverpleegkundige zorg ontvangen. Mantelzorgers en naasten worden geworven via het steunpunt mantelzorg en mantelzorgNL (voorheen mezzo). Resultaten uit de literatuur en de door de naasten ervaren knelpunten worden besproken. 4.Interviews met cliënten die wijkverpleegkundige zorg ontvangen. Zes cliënten worden geworven via de aan de focusgroep deelnemende professionals en het eigen professionele netwerk. Er wordt gestreefd naar een passende vertegenwoordiging van cliënten, waarbij de duur van periode waarin zij wijkverpleegkundige zorg ontvangen een van de elementen is. 5. Een Delphi vragenlijst in twee ronden voor de prioritering van knelpunten en oplossingen. Deze vragenlijst wordt uitgezet bij een selecte steekproef van vijftig experts in de wijkverpleging. Deelnemers aan de Delphi vragenlijst worden direct vanaf de start van het onderzoek geworden onder de genoemde platforms en afdelingen van VNVN, en via de onlangs opgerichte Wetenschappelijke tafel wijkverpleging en het Nederlands Wijkverpleegkundigen Genootschap. In twee ronden worden deze experts gevraagd de gevonden knelpunten en mogelijke oplossingen te beoordelen op relevantie en urgentie. Analyse en rapportage. De resultaten van de knelpuntenanalyse familie- en cliëntparticipatie worden beschreven in een rapport dat op aanvraag verkrijgbaar is. Hierover wordt vooraf overlegd met ZonMw en V&VN. De gevonden knelpunten en mogelijke oplossingen worden tevens weergegeven in een infographic. In de rapportage wordt ingaan op mogelijke vervolgstappen zoals de ontwikkeling van een richtlijn, zorgstandaard of ander type product, investering in scholing, het ontwikkelen van informatiemateriaal of andere hulpmiddelen, of nader onderzoek.

Kenmerken

Projectnummer:
516004033
Looptijd: 100%
Looptijd: 100 %
2019
2021
Gerelateerde subsidieronde:
Projectleider en penvoerder:
Dr. M.M. Heinen
Verantwoordelijke organisatie:
Radboudumc
Afbeelding

Knelpuntenanalyses

Om de de kwaliteit van zorg te behouden en te vergroten, is inzicht nodig in de knelpunten in het wijkverpleegkundig handelen zodat die aangepakt kunnen worden. Daarom financieren we knelpuntenanalyses op verschillende onderwerpen. Dit project is daar één van. Bekijk de andere projecten.