Generieke module omgaan met taalbarrières in de zorg en het sociaal domein
Goede communicatie is de basis voor goede zorg en het adequaat afstemmen van de zorg op de zorgvraag, behoeftes en wensen van cliënten. In Nederland wonen ruim 2,5 miljoen mensen voor wie Nederlands niet de moedertaal is. Wanneer zij de taal onvoldoende beheersen, kan communicatie over gezondheid en zorg moeilijk zijn. In dat geval is taalondersteuning nodig, bijvoorbeeld via een tolk, een naaste die vertaalt of een vertaalapp.
Inzet van instrumenten
Veel professionals, cliënten en hun naasten weten niet wanneer en hoe zij welke instrumenten kunnen inzetten om taalbarrières te slechten. Wanneer is een professionele tolk nodig? Wanneer kunnen zij andere instrumenten inzetten zoals naasten die vertalen, vertaalapps of vertaalapparaten? En hoe gebruik je deze instrumenten?
Doel en werkwijze
In dit project is een richtlijn voor het omgaan met taalbarrières in de zorg en het sociaal domein ontwikkeld, onder leiding van Patiëntenfederatie Nederland en in samenwerking met organisaties van patiënten, zorg- en hulpverleners en tolken.
Resultaat
De projectgroep overhandigde de nieuwe generieke richtlijn ‘Omgaan met taalbarrières in zorg en sociaal domein’ op donderdagmiddag 9 oktober 2025 aan directeur-generaal Barbara Goezinne van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). De richtlijn helpt zorg- en hulpverleners, patiënten, naasten en organisaties bij het maken van keuzes over passende taalondersteuning.
De richtlijn bevat aanbevelingen voor het herkennen van taalbarrières, het kiezen van geschikte vormen van taalondersteuning en het beoordelen of communicatiedoelen worden bereikt. De richtlijn wordt verspreid via Pharos, Patiëntenfederatie Nederland en andere betrokken organisaties.
Interview
Patiënten, 12 beroepsorganisaties, tolken en onderzoekers hebben nauw samengewerkt om tot deze richtlijn te komen. Lees het interview met Elize Smal, Simone Goosen en Mariëlle Moonen, inclusief korte reactie en toelichting van enkele beroepsorganisaties.
Praktijkvoorbeeld
In het Haaglanden Medisch Centrum hebben ze, vooruitlopend op de richtlijn, een protocol gemaakt om beter te communiceren met anderstaligen; dat is eigenlijk een soort interactief beslismodel. Nieuwsgierig hoe ze dat hebben aangepakt en hoe dat werkt? Bekijk de korte video hieronder.
Vervolgproject
Dit project heeft onder andere een vervolg gekregen in het project:
Meer ZonMw-projecten
Bekijk andere ZonMw-projecten waarbij projectleider Simone Goosen betrokken is: