GEricht imPLementeren USD-4D (GEPLUSD-4D) VIMP

Het 4-dimensionele Utrecht Symptoom Dagboek (USD-4D) is een signaleringsinstrument dat het mogelijk maakt om 4-dimensioneel symptomen en klachten van patiënten te monitoren in de samenhang tussen de existentiële, sociale, psychische en lichamelijke dimensie. En dat in de context van totaal ervaren (on)welbevinden, waarde van het leven en de eigen prioriteiten voor ondersteuning. Het herhaald gebruik van het USD-4D zet patiënten aan het denken over waarden, wensen en behoeften waar zij zonder gestructureerde vragen niet altijd aan kunnen of durven denken. 

Doel 

Dit project is gestart om een trainingsprogramma te ontwikkelen waarin zorgverleners de juiste kennis en vaardigheden kunnen opdoen om patiënten te begeleiden bij het gebruik van het USD-4D en met hen het gesprek aan te gaan over wat op dat moment het meest essentieel is in de vraag voor ondersteuning en zorg in de palliatieve fase. 

GEPLUSD-4D is een opvolging van het afgeronde project INZICHT. Het betreft een doelgerichte start van een landelijk implementatietraject van het USD-4D. De ontwikkelde train-de-trainer module heeft als doelstelling zorgverleners te scholen in gespreks-en reflectievaardigheden zodat zij waardevrij met patiënten in gesprek kunnen over thema’s en onderwerpen uit de persoonlijke leefwereld van patiënten. Daarnaast richt de module zich op verspreiding en implementatie van het USD-4D door het leren coachen van collega’s in het gebruik van het instrument en het inbedden van het instrument binnen de eigen organisatie.

Aanpak/werkwijze 

We ontwikkelden een trainingsprogramma van 2 dagen, rekening houdend met de leerbehoeften van de deelnemers. Door de inzet van trainingsacteurs konden de deelnemers actief oefenen met het gebruik van het USD-4D en het voeren van gesprekken naar aanleiding van de ingevulde scores en antwoorden van een patiënt. Hier ging een interactieve les over multidimensionale symptoommonitoring en gespreksvoering aan vooraf, waarbij gezamenlijk is gereflecteerd op de eigen waardeoordelen en onzekerheden. De deelnemers schreven tijdens de training een persoonlijk plan van aanpak voor de implementatie van het USD-4D in hun dagelijkse werkzaamheden en gingen in de periode tussen de 2 trainingsdagen hiermee aan de slag. In die periode was er een intervisiebijeenkomst of een individueel coachingsmoment beschikbaar om hen te ondersteunen. Tijdens de tweede trainingsdag verkenden en gebruikten we de leerervaringen om een impuls te geven aan de verdere verspreiding van het USD-4D, zowel in het individuele gebruik als de inbedding de organisaties/werkpraktijken van de deelnemers. 

Samenwerkingspartners 

Expertisecentrum Palliatieve Zorg UMC Utrecht ontwikkelde in samenwerking met Hogeschool Utrecht een train-de-trainer module voor palliatieve zorg verpleegkundigen, de alumni van de post-HBO opleiding palliatieve zorg van Hogeschool Utrecht. 

Resultaten 

De train-de-trainer module gericht op het gebruik en de implementatie van het USD-4D verbetert kennis en vaardigheden die nodig zijn voor multidimensionale symptoommonitoring en gespreksvoering met patiënten over waarden, wensen en behoeften. 

Oefenen met trainingsacteurs laat een verbetering zien in de gespreks- en reflectievaardigheden van de deelnemers. Hierbij is het van belang dat zorgverleners leren om het USD-4D in te zetten als instrument voor multidimensionale symptoommonitoring en gebruik van het USD-4D als een gespreksondersteuner waarbij de patiënt leidend is in het prioriteren van symptomen, problemen en gespreksonderwerpen. Het structureel uitvragen van alle items, inclusief de sociale- en spirituele vragen, waarborgt de aandacht voor de multidimensionaliteit van zorgbehoeften. 

Zorgverleners stimuleren om het USD-4D zelf te gaan gebruiken werkt als implementatiestrategie waarna zij als ambassadeurs de implementatie verder kunnen brengen. Het is hierbij van belang dat zorgverleners zelf de voordelen en waarde van het USD-4D ervaren en hiermee oefenen, zodat zij met kennis en vaardigheden collega’s kunnen begeleiden. Het breder implementeren binnen de organisaties/werkpraktijk van de deelnemers kost tijd en scholing. 

Producten 

Voor de train-de-trainer module ontwikkelden we de volgende onderdelen: 

1. les over multidimensionale symptoommonitoring en gespreksvoering met behulp van het USD-4D 
2. les over implementeren met als vertrekpunt het beroepsprofiel van de palliatieve zorg verpleegkundige
3. regietheater en workshop ‘in gesprek over de persoonlijke leefwereld van de patiënt’ in samenwerking met trainingsacteurs 
4. workshop implementeren 
5. werkboek voor het schrijven van een persoonlijk plan van aanpak voor de implementatie in de eigen werkpraktijk 

Vervolg 

De train-de-trainer module bieden we vanaf 2024 jaarlijks aan als nascholing voor de alumni van de post-HBO Palliatieve Zorg Hogeschool Utrecht. Daarnaast ontwikkelen we de module door voor andere zorgverleners. Verder richten we op Palliaweb een pagina in over het USD-4D waar de scholingsmaterialen beschikbaar zijn. En de geleerde lessen gebruiken we voor de verdere implementatie van het USD-4D via de Academische Werkplaats Palliatieve Zorg in de Eerste Lijn en de Huisartsenopleiding van het UMC Utrecht.