Gesprekken over intimiteit en seksualiteit met patiënten met hartfalen of COPD
Gesprekken over verandering in intimiteit en seksualiteit vinden nauwelijks plaats met patiënten met gevorderd hartfalen of COPD. Zowel ziekte als behandeling, en de daaraan gekoppelde fysieke en psychische problemen zoals pijn, vermoeidheid en angst, kunnen leiden tot veranderingen in intieme relaties en seksueel functioneren. Het vermoeden is dat driekwart van de patiënten problemen ervaart met intimiteit of seksualiteit. Bespreekbaar maken van deze veranderingen kan stress verminderen, en kwaliteit van leven en van de relatie vergroten. Gesprekken over veranderingen in intimiteit en seksualiteit worden echter nauwelijks gevoerd in het ziekenhuis, door ongemak of onduidelijkheid wie dergelijke gesprekken zou moeten voeren. Door de aard van hun contact zijn verpleegkundigen veelal geschikte zorgprofessionals om dergelijke gesprekken aan te gaan.
Doel
Het doel van ons project is ervoor te zorgen dat verpleegkundigen in het ziekenhuis gesprekken aangaan over veranderingen in intimiteit en seksualiteit met patiënten met gevorderd hartfalen of COPD. Deze aandacht moet leiden tot een verbeterde kwaliteit van leven bij patiënten en verbeterde competenties van verpleegkundigen in het bespreken van veranderingen in intimiteit en seksualiteit. Daarnaast richten we ons op het evaluatie van procesuitkomsten, om meer kennis op te doen over effectiviteit van ontwikkelde materialen en strategieën.
Aanpak/werkwijze
In het project werken we samen met eindgebruikers aan de praktische ontwikkeling van materialen en strategieën, gericht op het belang van het bespreken van veranderingen in intimiteit en seksualiteit met patiënten met gevorderde ziektes. We evalueren of dit leidt tot beter ervaren kwaliteit van leven bij patiënten en verbeterde competenties van verpleegkundigen in het bespreken van veranderingen. Hiervoor maken we gebruik van vragenlijsten en interviews.
Samenwerkingspartners
Vanuit het Amsterdam UCM werken we samen met Dijklander Ziekenhuis, Leidsuniversitair Medisch Centrum, Erasmus MC, College van Ervaringsdeskundigen en Harteraad.
Verwachte resultaten
Met ons project verbeteren we de competenties van verpleegkundigen:
- Het bespreken van veranderingen in intimiteit en seksualiteit met behulp van een eerder ontwikkelde vragenlijst.
- Semigestructureerde interviews met verpleegkundigen, waarin we dieper ingaan op de gevoerde discussies, aanhoudende belemmeringen en waargenomen competenties (actieve fase).
Kennis over implementatiestrategieën en noodzakelijke vereisten voor implementatie van discussies in de dagelijkse praktijk.
Veel mensen met ernstig hart- of longfalen krijgen te maken met veranderingen in hun intieme relatie en seksualiteit. Dit verdient meer aandacht binnen de zorg. Wij onderzoeken hoe verpleegkundigen dit onderwerp laagdrempelig kunnen bespreken, zodat ook in de laatste levensfase patiënten een zo goed mogelijke kwaliteit van leven behouden.
ZonMw en palliatieve zorg
Dit project financieren we vanuit ons programma Palliantie. Met het programma zetten we ons in voor een goede kwaliteit van leven voor mensen die ongeneeslijk ziek zijn en hun naasten. Dat betekent dat zij zorg en ondersteuning krijgen op lichamelijk, psychisch, sociaal en spiritueel vlak, aansluitend op hun wensen en behoeften. We stimuleren verbetering in de palliatieve zorg door samen met partijen uit beleid, onderzoek, praktijk en het onderwijs te investeren in kennisontwikkeling, verdere professionalisering van de palliatieve zorg en kennisbenutting van ontwikkelde resultaten.
Producten
Auteur: van Oirschot J, Noijons ED, Merten H, Onwuteaka-Philipsen BD, Ockhuijsen HDL, Vervoort SCJM, Jongerden IP.
Magazine: BMC Nursing.
Link: https://link.springer.com/article/10.1186/s12912-026-04537-8