Achtergrond afbeelding Achtergrond afbeelding darkmode

A healthcare trajector for people with atopic dermatitis in primary care

Zorgtraject voor mensen met atopische dermatitis in de eerste lijn

Constitutioneel eczeem is een chronische huidaandoening die veel invloed heeft op het dagelijks leven. Goede begeleiding bij zelfmanagement is belangrijk, maar in de eerstelijnszorg is hier niet altijd voldoende tijd en afstemming voor. 

Doel en werkwijze

Dit project richtte zich op het optimaliseren van de zorg voor constitutioneel eczeem in de eerste lijn waarbij een gestroomlijnd multidisciplinair zorgtrajectplan werd ontwikkeld, verfijnd en geïmplementeerd in de praktijk. Patiënten en verzorgers van kinderen met eczeem passen in dit plan zelfmanagement toe onder begeleiding van een huidtherapeut. Ze kunnen zo beter omgaan met de huidaandoening en de eczeemklachten beter én tijdig onder controle houden, wat de kwaliteit van leven sterk kan verbeteren. 

Samenwerking

Dit project is een samenwerkingsverband tussen Hogeschool Utrecht, Universitair Medisch Centrum Utrecht, Erasmus universiteit, regionale zorgpraktijken in de eerste- en tweedelijnszorg en de patiëntenvereniging Vereniging voor Mensen met Constitutioneel Eczeem.

Resultaten

In dit ZonMw-eczeemproject werd een interprofessioneel zorgtraject ontwikkeld waarin huisarts, huidtherapeut en apotheker samenwerken. Centraal staan 3 consulten bij de huidtherapeut, gericht op begeleiding, educatie en advies en ondersteuning bij zelfmanagement. In 2 regionale proeftuinen (Haaglanden en Veenendaal) is het zorgtraject getest. Na 12 weken namen eczeemklachten duidelijk af en verbeterde de kwaliteit van leven. Het zorgtraject biedt een wetenschappelijk onderbouwde basis voor betere en beter samenhangende eczeemzorg in de eerste lijn.

Conclusies

De belangrijkste conclusies uit het project zijn: 

  • Een gestructureerd multidisciplinair zorgtraject voor constitutioneel eczeem in de eerstelijnszorg is in de praktijk haalbaar en kan de toegankelijkheid en kwaliteit van zorg verbeteren. Nauwe samenwerking, met name tussen de huisarts, huidtherapeut en apotheker, biedt eczeempatiënten directe ondersteuning bij het onder controle houden van klachten en toegang tot passende, betrouwbare informatie en advies op maat. Er werd een significante verbetering van de kwaliteit van leven en een afname van de ernst van het eczeem waargenomen. 
  • Door de zorg beter te organiseren en patiënten vroegtijdig te begeleiden, kan over- of onderbehandeling worden voorkomen en krijgen patiënten sneller passende zorg. Goede multidisciplinaire samenwerking en communicatie tussen zorgverleners zijn hierbij essentieel. Door de zorg dichter bij de patiënt te organiseren, kan de toegankelijkheid van eczeemzorg worden vergroot en de huisartsenzorg worden ondersteund. 
  • Huidtherapeuten kunnen een belangrijke rol spelen in eczeembegeleiding en ondersteuning van zelfmanagement. Data laten een significante vermindering van eczeemklachten en een duidelijke verbetering van de kwaliteit van leven zien. Door hun kennis, expertise in huidzorg en goede toegankelijkheid zijn huidtherapeuten geschikt om een sterke positie in de eerstelijnszorg voor eczeempatiënten in te nemen. Begeleiding, educatie en advies over het omgaan met de huidaandoening kunnen bijdragen aan betere therapietrouw, meer zelfmanagement en minder klachten. 
  • Multidisciplinaire samenwerking is noodzakelijk voor goede eczeemzorg. Het zorgtraject voor patiënten met constitutioneel eczeem omvat meerdere disciplines, waaronder huisartsen, huidtherapeuten, dermatologen en apothekers. Heldere afspraken over taken en verantwoordelijkheden zijn daarom essentieel voor effectieve zorg. 
  • Voor een succesvolle implementatie van een zelfmanagementprogramma is gepersonaliseerde, patiëntgerichte zorg nodig. Het afstemmen van educatie, begeleiding en ondersteuning op de dagelijkse routines van patiënten vergroot hun betrokkenheid en therapietrouw bij zelfmanagementstrategieën. 
  • Het betrekken van eindgebruikers (eczeempatiënten en hun verzorgers, evenals zorgprofessionals) bij de ontwikkeling en implementatie van het zorgtraject en het zelfmanagementprogramma heeft ertoe geleid dat het traject als haalbaar en ondersteunend wordt ervaren, zowel door patiënten als zorgverleners. De waardevolle input op praktisch, organisatorisch en inhoudelijk niveau (wat werkt wel/niet goed en wat kan beter) heeft geresulteerd in een praktisch toepasbaar en haalbaar zorgtraject voor constitutioneel eczeem, geschikt voor verdere implementatie en mogelijke opschaling op regionaal niveau.

Aanbevelingen

Diverse aanbevelingen uit dit project kunnen worden gegeven:

  1. Pas een stepped-care benadering toe 

    De behandeling en begeleiding moeten worden afgestemd op de ernst van het eczeem en de zorgbehoefte van de patiënt, waarbij eerst minder intensieve interventies worden ingezet en zo nodig opgeschaald.

  2. Versterk de rol van huidtherapeuten in begeleiding, educatie en advies 

    Huidtherapeuten kunnen patiënten ondersteunen bij zelfmanagement, het gebruik van medicatie en het omgaan met triggers van eczeem. Het volgen van de post Hbo cursus Eczeembegeleiding biedt huidtherapeuten om zich te professionaliseren op dit gebied.

  3. Bevorder multidisciplinaire samenwerkingen 

    Duidelijke afspraken en verwachtingen tussen zorgverleners zoals huisartsen, huidtherapeuten, dermatologen en apothekers zijn essentieel om de zorg goed te organiseren en informatie uit te wisselen.

  4. Gebruik gestandaardiseerde meetinstrumenten en zorgprofielen en registreer uitkomstmaten

    Het registreren van data door de betrokken beroepsgroepen in de eerstelijns eczeemzorg helpt om de kwaliteit van eczeemzorg inzichtelijk te maken. Door het gebruik van gestandaardiseerde en voorgestelde meetinstrumenten kan uniform gegevens verzameld worden. Dit maakt betere afstemming met de patiënt en het monitoren van de voortgang en het effect van behandeling mogelijk. Goede ondersteuning van patiënten met het invullen van de vragenlijsten wordt aanbevolen.

  5. Maak gebruik van uniforme ondersteunende voorlichtingsmaterialen en educatieve tools

    De recent ontwikkelde materialen vanuit het Nationaal Constitutioneel Eczeem Project (NCEP), zoals smeerschema’s, instructievideo’s en e-learningmodules, zorgen ervoor dat patiënten en zorgprofessionals beschikken over dezelfde, gestroomlijnde informatie over eczeem. Dit draagt bij aan een beter begrip van de aandoening en ondersteunt patiënten bij het correct uitvoeren van de behandeling.

Blog

‘De positie van de huidtherapeut in de multidisciplinaire zorgtrajecten op het gebied van chronische huidzorg is nog niet (goed) ingericht’, vertelt hogeschool hoofddocent en senior onderzoeker Esther Tjin.

Efficiëntere eerstelijnszorg bij constitutioneel eczeem

 

Afbeelding
Portret Esther Tjin

Producten

Titel: voortgangsverslagformulier 10270032021201 (tussentijds februari 2025)
Titel: Nieuw zorgtraject voor constitutioneel eczeem
Auteur: Dr. Femke de Vries, Dr. Esther Tjin
Magazine: De Huidtherapeut, vakblad voor de huidtherapie
Link: https://huidtherapie.nl/professional/vakblad/samen-vooruit/nieuw-zorgtraject-voor-constitutioneel-eczeem/

Kenmerken

  • Projectnummer:
    10270032021201
  • Looptijd: 100%
    Looptijd: 100 %
    2022
    2026
  • Gerelateerde programma's:
  • Gerelateerde subsidieronde:
  • Projectleider en penvoerder:
    F. de Vries
  • Verantwoordelijke organisatie:
    Hogeschool Utrecht

Kennisvergroting en onderzoek

Kennisvergroting door wetenschappelijk onderzoek en de verspreiding van die kennis onder paramedici zijn nodig om zowel onderzoek als zorg op een hoog niveau te houden. Daarom investeert ZonMw in kennisontwikkeling en -benutting.