Improving treatment of severe major depressive disorder by reducing negative future-oriented mental imagery
Depressieve stoornissen hebben veel impact op het leven van patiënten en hun naasten. Hoewel therapie helpt, knapt ongeveer 50% van de patiënten niet volledig op. Mogelijk houden negatieve toekomstgerichte mentale beelden (bijvoorbeeld over zelfdoding) de klachten ook in stand. Deze beelden kunnen worden behandeld met imagery rescripting, waarbij patiënten een negatief toekomstbeeld veranderen in een positiever scenario. In deze pilotstudie werd de haalbaarheid, acceptatie en effect variatie van deze interventie onderzoek. Volwassen patiënten met een depressie kregen óf alleen de gebruikelijke behandeling, óf daarnaast 3 tot 5 sessies imagery rescripting.
Er werden 42 deelnemers geïncludeerd en 19 rondden de studie volledig af. Dit onderzoek geeft eerste aanwijzingen dat slechts 3 tot 5 imagery rescripting sessies mogelijk tot een sterke afname in depressieve klachten leidde en actiever gedrag tot 3 maanden na de behandeling. Op basis van deze bevindingen in deze kleine studie wordt uitgebreider vervolgonderzoek aanbevolen, waarin zowel de haalbaarheid en acceptabiliteit als de effectiviteit van imagery rescripting bij een grotere groep patiënten systematisch worden onderzocht.
Richtlijn
Bekijk de bijbehorende richtlijn in de FMS Richtlijnendatabase.
Producten
Auteur: M.A. Albers, E.A.M. van Dis, & C.L. Bockting
Link: https://www.eaclipt.org/post/eaclipt24
Auteur: EAM van Dis en C Bockting
Auteur: EAM van Dis & CL Bockting
Verslagen
Eindverslag
Patiënten met een ernstige depressieve stoornis (MDD) hebben vaak onvoldoende baat bij de behandeling. Negatieve toekomstgerichte mentale beelden (bijvoorbeeld gedachten aan zelfmoord of de eigen begrafenis) kunnen de depressie mede in stand houden, maar behandeling richt zich hier vaak niet op. Imagery rescripting zou een veelbelovende therapeutische techniek kunnen zijn om deze beelden te behandelen.
Doelstelling(en)
Alvorens de (kosten)effectiviteit van toekomstgerichte beeldherschrijving te vergelijken met de gebruikelijke behandeling (TAU), is een pilotstudie nodig om 1) de haalbaarheid van de studie, 2) de aanvaardbaarheid van de interventie, en 3) de effectvariantie te onderzoeken om de steekproefomvang van de hoofdstudie te schatten.
Onderzoeksopzet
Een multicenter gerandomiseerde gecontroleerde studie (RCT) met een gemengd factoriaal ontwerp met drie tijdstippen (d.w.z. baseline, na behandeling en follow-up na 3 maanden) beoogde om 50 patiënten met MDD testen die willekeurig werden toegewezen aan toekomstgerichte beeldherschrijving plus TAU of alleen TAU.
Onderzoeksobjecten/eenheden
De steekproef bestaat uit volwassen patiënten met een MDD-diagnose (met een evenwichtige geslachtsverdeling en verschillende etnische achtergronden).
Interventie
Alle patiënten in het onderzoek ontvingen TAU, wat een combinatie van farmacologische, psychologische en/of psychosociale interventie inhoudt. De helft van de patiënten heeft ook 3 tot 5 sessies toekomstgerichte beeldherschrijving ontvangen. In elke sessie beginnen patiënten zich een catastrofale toekomstige gebeurtenis voor te stellen (bijv. beelden van zelfmoord of andere op de toekomst gerichte negatieve beelden). Vervolgens werd hen gevraagd dit beeld te ‘herschrijven’ tot een positiever beeld.
In totaal kwamen 42 deelnemers in aanmerking en werden in het onderzoek opgenomen. Hiervan voltooiden 19 deelnemers het onderzoek (TAU: 11; TAU + ImRes: 8). Voorlopige analyses tonen aan dat deelnemers die beeldherschrijving plus TAU kregen, in vergelijking met alleen TAU, lagere depressieve symptomen rapporteerden (BDI-II; p = .049; partiële eta-kwadraat = 0.29) en een hogere gedragsactivering (BADS; p = .012; partiële eta-kwadraat = 0.42) tot 3 maanden na de follow-up. Van voor tot na de behandeling waren er geen groepsverschillen in gerapporteerde levendigheid, waarschijnlijkheid en ervaring van toekomstige negatieve of positieve scenario's (gemeten met PIT). Andere analyses (waaronder SCID-uitkomsten) zullen worden uitgevoerd na afronding van de kwaliteitscontroles.
Discussie
Deze interventie van 3 tot 5 sessies liet veelbelovende resultaten zien, die worden verspreid op conferenties en in tijdschriftartikelen. Op basis van deze voorlopige positieve resultaten wordt aanbevolen een groot RCT op te zetten om behandelrichtlijnen te onderbouwen. Een beperking is dat slechts 25 van de 42 opgenomen deelnemers daadwerkelijk aan het onderzoek zijn begonnen (bijvoorbeeld geen contact mogelijk, verandering in behandeling). Ondanks de kleine steekproefomvang wijzen de voorlopige resultaten op grote effectgroottes, wat de toevoeging van de toekomstgerichte beeldherschrijvingsinterventie veelbelovend maakt naast de gebruikelijke zorg.
Registratienummer: NCT06454695 (ClinicalTrials[dot]gov).