Maak professionals reablement ready: Doorontwikkeling en opschaling van ZELF.
Dit project richt zich op de doorontwikkeling en verspreiding van het ZELF-programma. ZELF is een effectief programma gebaseerd op het gedachtegoed van Reablement en ondersteunt zorgprofessionals in het stimuleren van eigen kracht/regie van ouderen. Er is veel landelijke interesse in ZELF, zowel vanuit VVT-aanbieders als vanuit het sociaal domein. De vraag is aanmerkelijk groter dan momenteel gerealiseerd kan worden. De beschikbare materialen zijn nog ontoereikend om ZELF op grote schaal te verspreiden. Daarnaast is voor optimale kennisbenutting een samenhangend disseminatie- en implementatieplan nodig.
Doel
Om een volgende stap te zetten en de benutting van kennis en vaardigheden in de praktijk te bevorderen, zijn drie doelstellingen geformuleerd:
- Doorontwikkeling van het ZELF-programma: ontwikkeling van een gebruiksvriendelijke handleiding met didactische, illustratieve en interactieve materialen voor zorgprofessionals, inclusief een implementatiechecklijst en een train-de-trainer-module waarmee zorgaanbieders het programma intern kunnen uitrollen.
- In kaart brengen van ervaringen: inventarisatie van ervaringen van zorgprofessionals, management en trainers met het ZELF-programma, de train-de-trainer-module en de vernieuwde materialen.
- Ontwikkeling van een disseminatie- en implementatieplan: gericht op netwerkgebruik en opname in relevante interventiedatabanken, zoals de Vilans-database erkende interventies.
Aanpak/werkwijze
Het 12 maanden durende project kent 3 deels overlappende fasen.
Fase I (maand 1–9): Doorontwikkeling van het ZELF-programma via co-creatiesessies met ervaren en nieuwe gebruikers, begeleid door onderzoekers. De sessies leveren input voor het optimaliseren van handleiding, materialen, train-de-trainer module en implementatiechecklijst.
Fase II (maand 6–9): Praktijktest met 4 trainers uit diverse zorgorganisaties om gebruikservaringen te evalueren. Bevindingen over duidelijkheid, toepasbaarheid en verbeterpunten worden verwerkt in de definitieve materialen.
Fase III (maand 9–12): Ontwikkeling van een disseminatie- en implementatieplan volgens ZonMwformat, verspreid via AWO-L, SANO-netwerk, Vilans-database en nationale publicaties en bijeenkomsten.
Samenwerkingspartners
In diverse projectfasen werden verschillende partijen betrokken, onder de vlag van de Academische Werkplaats Ouderenzorg Limburg en onder leiding van kennisinstellingen Zuyd Hogeschool en Maastricht University. Zuyd Hogeschool, Maastricht University, Stichting Cicero Zorggroep (zorgorganisatie waar ZELF2.0 geimplementeerd is), Zorgcentra de Betuwe, Thuiszorg West-Brabant, Meandergroep Zuid-Limburg, Vivantes Zorggroep, Patyna en Buurtzorg Meerssen (allen deelnemers aan de co-creatie sessies).
De samenwerking is uniek omdat alle partijen die ooit betrokken waren bij ZELF mee hebben gedacht over de doorontwikkeling en valorisatie van het programma.
Resultaten
Het ZELF-programma is in 2024 doorontwikkeld tot ZELF 2.0 via 3 co-creatiesessies met 6 organisaties. De opgehaalde feedback resulteerde in een verbeterde handleiding, werkmap, implementatiechecklijst en een train-de-trainer-module. In 2025 is ZELF 2.0 uitgevoerd in 3 zorgteams. Deelnemers waardeerden de scholing gemiddeld met een 7,4, waarbij de acteursessie bijzonder hoog werd gewaardeerd (8,6).
De training vergrootte bewustwording, reflectie en aandacht voor cliëntregie. Aandachtspunten bleken de opvolging van huiswerkopdrachten en de inzet van assistent-trainers. Vanaf het najaar van 2025 wordt ZELF 2.0 uitgerold binnen 8 organisaties. Daarnaast is een disseminatie- en implementatieplan opgesteld en is een erkenningstraject gestart voor opname in de Vilans-database erkende interventies.