A multi-modal lifestyle intervention program in routine clinical care for children with mental disorders.

Algemene samenvatting

Een ongezonde levensstijl, zoals een dieet rijk aan verzadigde vetten en suiker, inactiviteit, overmatig gamen en verstoorde slaappatronen, houdt verband met een hoger risico op verschillende aandoeningen zoals overgewicht, suikerziekte, hart- en vaatziekten en slaapproblemen. Dit effect is nog sterker wanneer een ongezonde levensstijl al op jonge leeftijd is ontstaan, zoals juist vaak gebeurt bij kinderen met psychische klachten. Ook kan een ongezonde levensstijl psychische klachten versterken.

Doel

Het doel van dit project was het toetsen van de effectiviteit van een multimodaal leefstijlinterventieprogramma binnen de reguliere klinische zorg, vergeleken met gebruikelijke zorg voor kinderen (6–12 jaar) met psychische problemen, met als doel het verbeteren van hun kwaliteit van leven. 

Plan van aanpak

Er vond een gerandomiseerde gecontroleerde trial plaats. Na de intake kregen kinderen een gestandaardiseerd medisch onderzoek om hun lichamelijke gezondheid in kaart te brengen, waaronder overgewicht, ondergewicht, obesitas en cardiovasculaire risicofactoren. Daarnaast werd een checklist gebruikt om leefstijlfactoren te beoordelen, zoals een ongezond voedingspatroon en eetgewoonten, slaapproblemen (bijvoorbeeld slapeloosheid en onvoldoende slaaphygiëne), lichamelijke inactiviteit, een zittende leefstijl en schermtijdgebruik. Op basis van de resultaten van de checklist en het medisch onderzoek werden kinderen en hun gezinnen verwezen naar de multimodale leefstijlinterventie. De behandeling bestond uit psycho-educatie over gezond gedrag, cognitieve gedragstherapie, psychomotore(systeem) therapie en intensieve thuisbehandeling gegeven door een multidisciplinair team dat speciaal getraind is door verschillende experts uit de verschillende zorgdisciplines voor kinderen (diëtist, kinderslaapexpert, verslavingsexpert, kinderarts). De effecten op kwaliteit van leven, het gebruik van zorgvoorzieningen en gezondheidsparameters werden geëvalueerd na 3, 6 en 12 maanden.

Samenwerkingspartners

Voor het onderzoek wordt samen gewerkt met verschillende experts (kinderarts, kindersomnoloog, , diëtist, gedragsdeskundigen, klinisch genetica) op gebied van leefstijlfactoren van het RadboudUMC, Karakter Kinder- en jeugdpsychiatrie, UMC Utrecht, Rijnstate ziekenhuis, GGz Eindhoven, kinderslaapexpert en GGz Centraal.

Daarnaast ook met de landelijke werkgroep voor Leefstijlpsychiatrie van het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie en DREAMS (Dutch REsearch in child and Adolescent Mental health; een landelijk samenwerkingsverband tussen de vier grote, academische instellingen voor kinder- en jeugdpsychiatrie).

Binnen het DREAMS netwerk is een screeningsvragenlijst vanuit MOVEMENTSS gericht op leefstijlfactoren voor de intake van kinderen en jongeren met een psychische kwetsbaarheid ingezet.

Verder is in het landelijk onderwijs voor kinder- en jeugdpsychiaters van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP) gezond gedrag en leefstijl onderdeel in het nieuwe onderwijsprogramma.

Resultaten

Zowel de interventie- als de Care As Usual-groep vertonen in de eerste 12 weken verbeteringen in met name psychiatrische problemen en eetgewoonten. Voor kwaliteit van leven werden in beide groepen lichte, niet-significante verbeteringen gevonden. Op basis van multivariate en univariate analyses werden echter geen significante verschillen gevonden tussen de interventie- en controlegroep voor kwaliteit van leven, mentale gezondheid of lichamelijke gezondheid op korte termijn.

Gezien de nog lopende dataverzameling en de gedeeltelijk uitgevoerde analyses, kunnen op dit moment nog geen definitieve conclusies worden getrokken over de effectiviteit van de interventie op langere termijn. 

Producten van ZonMw

Lees ook het interview Een leefstijlinterventieprogramma voor kinderen met psychische stoornissen uit onze artikelenreeks Inzet van leefstijlgeneeskunde in de curatieve zorg.