Naasten – Een venster op mantelzorgdilemma’s

In ons vorige ZonMw-project (2017-2021) ontwikkelden we, na onderzoek, het stripboek Naasten over mantelzorg in de palliatieve fase. Enkele onderwijservaringen toonden toen dat het boek lezen en bespreken leerzaam kan zijn voor zorgverleners en vrijwilligers als het gaat om de begeleiding van de patiënt en naasten. Het perspectief van naasten is namelijk niet altijd even zichtbaar in de praktijk of in het onderwijs, maar adequate ondersteuning vraagt juist aandacht voor wat mantelzorgen voor mensen betekent. 

Doel 

Dit VIMP-project heeft daarom als doel een trainingsaanbod en onderwijsmaterialen te ontwikkelen waarmee op originele manier (namelijk via werkvormen gebaseerd op ons stripboek) zorgverleners en vrijwilligers (meer) bewust gemaakt kunnen worden van het perspectief van naasten. Via een train-de-trainer module wilden we ook andere opleiders, docenten en ambassadeurs helpen dit bij hun eigen cursisten, studenten of collega’s te bereiken. 

Aanpak/werkwijze 

Via 4 routes hebben we geprobeerd ons doel te bereiken: 

1. Via de netwerken en onderwijsknooppunten palliatieve zorg organiseerden we online bijeenkomsten voor geïnteresseerden. 
2. Met ervaren trainers van de Vrijwilligers Palliatieve Terminale Zorg Nederland (VPTZ) Academie ontwikkelden we 2 type trainingen voor coördinatoren/bestuursleden en voor vrijwilligers. Deze trainingen verzorgden, evalueerden en optimaliseerden we samen. 
3. Met Carend verbonden we het KWF-project ‘Mind the gap’ aan dit VIMP-project om de band tussen formele en informele zorg te versterken, via diverse onderwijsproducten en publiek toegankelijke producten.
4. Via losse onderwijsactiviteiten voortkomend uit diverse samenwerkingen, probeerden we de bekendheid van dit onderwijs nog wat te vergroten. 

Samenwerkingspartners 

In dit project werd onder andere samengewerkt met Optimaliseren Onderwijs Palliatieve Zorg (O2PZ), netwerkencoördinatoren en ambassadeurs van de onderwijsknooppunten, de VPTZ Academie, Carend en het Netwerken Naasten & Nabestaanden (N3). De samenwerking met deze partners maakte het mogelijk om de trainingen en het onderwijsmateriaal nationaal aan te bieden, en te borgen voor de komende jaren. Het was van grote waarde om samen met deze partijen uit het veld op te trekken, omdat zij het uitgebreide en zeer gevarieerde veld van de palliatieve zorg voor ons ontsloten en het daarmee mogelijk maakten dat de trainingen op de juiste plek kwamen. 

Resultaten 

We hebben op een voor zorgprofessionals en vrijwilligers vaak originele en inspirerende manier, bijgedragen aan meer of hernieuwde aandacht voor het perspectief van naasten en nabestaanden binnen de palliatieve zorg via: 

• 6 online bijeenkomsten voor opleiders, docenten of ambassadeurs mantelzorg. 
• vast aanbod van eendaagse-trainingen voor coördinatoren/bestuursleden en vrijwilligers via de VPTZ Academie
• het Carend-scholingsaanbod voor zorgprofessionals en vrijwilligers: 
  • onderwijsmodule binnen leergang palliatieve zorg met bijbehorende e-learning (openbaar) 
  • een mantelzorgcongres (mei 2024) voor zorgprofessionals en vrijwilligers 
  • borging van informatie en materialen via de webpagina van Carend over mantelzorg
• diverse gastlessen, workshops en onderwijsbijeenkomsten gericht op zorgprofessionals 

Producten

Onze producten zijn: 

• Werkschema en diverse trainingsmaterialen voor de eendaagse trainingen bij de VPTZ Academie, waarvan gedeeltes ook te gebruiken zijn voor losse gastlessen of workshops op andere plekken. 
• Kosteloze en breed inzetbare e-learning over mantelzorg in de palliatieve fase op basisniveau, bedoeld ter bewustwording van zorgprofessionals, studenten en vrijwilligers. Links naar diverse organisaties, handige websites of bruikbare tools zijn gebundeld in het online document ‘Meer weten over mantelzorg & doen voor naasten’ 
• Webpagina van Carend over mantelzorg die op den duur (gedeeltelijk) wordt overplaatst naar het onderdeel Samen Carend, met daarop informatie, links en het aanbod om een training of bijeenkomst op maat aan te vragen. 
• Ansichtkaarten van platen uit het stripboek ‘Naasten’ met verwijzing naar onze eigen webpagina over het stripboek zodat mensen desgewenst meer informatie over het project kunnen vinden. 
• Herbruikbare canvas posters met platen uit het stripboek ‘Naasten’ om te gebruiken in (VPTZ) trainingen en presentaties. 
• Printbare ‘praatplaten’ voorzien van bewerkbare suggesties voor gespreksvragen die de docent/trainer aan de eigen doelgroep kan aanpassen. Deze worden bewust (nog) niet verder gedeeld dan op aanvraag of in onderwijsverband. 
• Filmpjes over ons project en boek, gemaakt in opdracht van het Netwerk Palliatieve Zorg Amsterdam/Diemen in samenwerking met filmmaker Mark Schoonagen. De teaser van 1 minuut is publiek toegankelijk gemaakt op onze webpagina over het stripboek. De andere versies worden bewust (nog) alleen in onderwijsverband gedeeld met deelnemers. 
• Het stripboek is ook ondergebracht op Palliaweb. 

Vervolg 

Carend en de VPTZ brengen de trainingen geregeld onder de aandacht van geïnteresseerden, en Maaike Haan of een andere, goed opgeleide trainer verzorgt deze trainingen. 

Dit is een vervolgproject van De mantel der liefde verbeeld. De ontwikkeling van een graphic novel over mantelzorg in de palliatieve fase als bron voor publiekseducatie.