Oog voor ouderen: kennis delen over ooggezondheid
Slechtziendheid komt veel voor bij ouderen en blijft vaak onopgemerkt of onbehandeld. In Nederland hadden in 2020 bijna 190.000 65-plussers een visuele beperking, naar verwachting stijgt dit aantal tot bijna 270.000 in 2050. De belangrijkste oorzaken zijn ongecorrigeerde refractieafwijkingen, cataract, maculadegeneratie, glaucoom en diabetische retinopathie. Tijdige signalering is belangrijk, omdat sommige aandoeningen goed behandelbaar zijn en vroege detectie de prognose kan verbeteren. Visuele beperkingen hangen samen met een verminderde kwaliteit van leven, een verhoogd risico op vallen, depressieve klachten en hogere zorgkosten. In het iScreen-project werd onderzocht of een door wijkverpleegkundigen ondersteunde oogscreening bij ouderen kosteneffectief is. Na 12 maanden liet deze aanpak een kans van 23% op verbetering van het zicht zien, was de kans op vallen 17% lager en waren de zorg- en maatschappelijke kosten bijna €1.500 lager. Verdere verspreiding van kennis over vroege signalering van oogproblemen onder ouderen is noodzakelijk om vermijdbare slechtziendheid te verminderen.
Doel
Het doel van dit project is om de kennis en ervaringen uit het iScreen-project breed beschikbaar te maken en duurzaam te implementeren in de praktijk van de ouderenzorg. Door wijkverpleegkundigen, verzorgenden, ouderen en relevante maatschappelijke organisaties te informeren en te scholen, willen de projectleden de bewustwording over zichtproblemen bij ouderen vergroten en vroeg-signalering stimuleren. Hiermee beogen ze dat zichtproblemen eerder worden herkend, ouderen tijdig passende oogzorg ontvangen en vermijdbare gevolgen van slecht zicht, zoals vallen, verlies van zelfstandigheid en verminderde kwaliteit van leven, worden voorkomen.
Aanpak/Werkwijze
Het project omvat de ontwikkeling en verspreiding van kennisproducten voor wijkverpleegkundigen, verzorgenden en bijv. specialisten ouderengeneeskunde en huisartsen over zichtproblemen en vroeg-signalering bij ouderen. Disseminatie vindt plaats via digitale platforms van thuiszorgorganisaties, presentaties op congressen en een artikel in een Nederlandstalig vakblad. Daarnaast wordt een geaccrediteerde e-learning over ouder worden en zicht ontwikkeld via CME-Online. In samenwerking met organisaties gericht op valpreventie en belangen voor ouderen en hun gezondheid wordt verkend hoe visusproblemen onder de aandacht gebracht kunnen worden, bijvoorbeeld via valpreventie activiteiten. Daarnaast zal er een publiekscampagne worden opgezet om informatie over ooggezondheid onder ouderen en mantelzorgers te verspreiden. Het bereik ervan zal worden gemonitord.
Samenwerkingspartners
Het project wordt uitgevoerd in samenwerking met thuiszorgorganisaties en CME-online. Daarnaast beoogt het project om samen te werken met diverse organisaties zoals VeiligheidNL, het Nationaal Ouderenfonds, het Oogfonds, de ANBO-PCOB ouderenvereniging en VISION 2020 Netherlands om de bewustwording rondom zichtproblematiek bij ouderen te vergroten en dit onderwerp breder onder de aandacht te brengen. VeiligheidNL levert hierbij expertise op het gebied van valpreventie, en de andere partners dragen bij aan de verspreiding van toegankelijke informatie onder ouderen.
Verwachte resultaten
Het project vergroot de beschikbaarheid van kennis over zichtproblemen en vroeg-signalering bij ouderen en binnen de ouderenzorg. (Wijk)verpleegkundigen, verzorgenden en andere zorgprofessionals krijgen toegang tot praktische informatie en scholing, waardoor hun kennis en handelingsbekwaamheid worden versterkt. Daarnaast neemt de bewustwording over het belang van goed zicht toe onder ouderen en mantelzorgers. Door samenwerking met landelijke organisaties wordt aandacht voor visuele beperkingen beter verbonden met bestaande thema’s zoals valpreventie en zelfredzaamheid. Monitoring van bereik en gebruik levert inzicht op in effectieve verspreidingsstrategieën en ondersteunt duurzame implementatie van de ontwikkelde materialen.