Mobiele menu

Rouwzorg door verpleegkundigen bij naasten van een patiënt op de intensive care

Video over rouwzorg op de IC

Bekijk de korte video over rouwzorg op de IC op de website van Stichting FCIC:

Afbeelding
Screenshot video over project STRIC

Projectomschrijving

De IC, vol hectiek en medische apparatuur belemmert intiem afscheid bij overlijden. Naasten hebben daarom een verhoogd risico op een complex rouwproces. Verpleegkundigen zijn de professionals bij uitstek om naasten te ondersteunen (rouwzorg).

Doel

Om verpleegkundigen hierbij te helpen heeft een multidisciplinair projectteam een voorbeeld uit het Erasmus MC doorontwikkeld tot de Toolbox STRIC.

Resultaten

Deze toolbox omvat 4 thema’s:

  • handvatten voor communicatie
  • een afscheidsmand (of waakdoos)
  • het creëren van een warme huiselijke sfeer
  • het organiseren van nazorg

Daarnaast is veel materiaal ontwikkeld om implementatie te bevorderen:

en specifieke strategieën om de toolbox overal te kunnen implementeren.

Afscheidsmand

Bekijk de korte video over de afscheidsmand op de website van Stichting FCIC:

Afbeelding
Screenshot video over afscheidsmand die ontwikkeld is binnen het project STRIC

Vlog

Meer weten? Dit project en 9 andere projecten gaan aan de slag met een toegankelijk overzicht van goed beschreven praktijkvoorbeelden in de verpleging en verzorging. In een vlogreeks stellen zij zichzelf voor.

> Bekijk de vlogreeks

Producten

Titel: Hoe gaan we om met nabestaanden op de intensive care?
Auteur: Margo van Mol en projectgroep STRIC
Titel: Animatie afscheidsmand intensive care
Auteur: Margo van Mol en projectgroep STRIC
Titel: Informatie voor publiek
Auteur: Projectgroep STRIC
Link: https://icconnect.nl/na-de-ic/
Titel: Handreiking voor professionals
Auteur: Margo van Mol, Erica Witkamp, Peter Spronk, Mustafa Bulut en projectgroep STRIC
Titel: Leaflet en affiche voor professionals
Auteur: Projectgroep STRIC
Titel: Interculturele rouwzorg
Auteur: Mustafa Bulut en projectgroep STRIC

Verslagen


Eindverslag

De intenisve care afdeling, vol hectiek en medische apparatuur belemmert intiem afscheid bij overlijden. Naasten hebben verhoogd risico op een complex rouwproces. Verpleegkundigen zijn de professionals bij uitstek om naasten te ondersteunen. Om hen wat in handen te geven heeft een multidisciplinair projectteam een voorbeeld uit het Erasmus MC doorontwikkeld tot de Toolbox STRIC. Deze omvat vier thema’s: handvatten voor communicatie, een afscheidsmand (of waakdoos), het creëren van een warme huiselijke sfeer en het organiseren van nazorg. Daarnaast is veel materiaal ontwikkeld om implementatie te bevorderen. Alle materialen zijn publiekelijk toegankelijk via www.fcic.nl/onze-projecten/rouwzorg, namelijk: Een poster, folder en animatievideo over de toolbox, een video over rouwzorg op de IC, een (bijna gratis!) e-learning interculturele rouwzorg, en specifieke strategieën om de toolbox overal te kunnen implementeren. Voor meer informatie zie ook: STerven en Rouwen op de IC (STRIC) - Hogeschool Rotterdam.
Het project heeft de naam STRIC gekregen; STerven en Rouwen op de Intensive Care. Kern van STRIC is uitbreiding van kennis en vaardigheden van IC-verpleegkundigen in de ondersteuning van naasten tijdens en na het overlijden van de patiënt. Zij kunnen leiderschap tonen in het multidisciplinaire IC-team en zo bijdragen aan het implementeren van een kwalitatief excellente palliatieve benadering. Op basis van ervaringen en de literatuur verwachten we dat dit nabestaanden helpt; doordat nabestaanden de situatie van overlijden op de IC-afdeling beter verwerken, kunnen gezondheidsproblemen zoals complexe rouw, depressie en posttraumatische stress worden voorkomen of verminderen en daalt de zorgvraag. Momenteel zijn we bezig met de voorbereidingen en het ontwerpen van educatief materiaal zoals een interactieve workshop, filmopname van ervaringsverhalen, samenstelling van een afscheidsmand en een praktische handleiding voor de professionals.

Samenvatting van de aanvraag

Met dit project beogen we intensive care (IC)-afdelingen, en specifiek verpleegkundigen, te motiveren en te ondersteunen om gestructureerd aandacht te besteden aan afscheid en rouw bij naasten en nabestaanden van patiënten die overlijden op de IC-afdeling, door middel van de beschrijving en verspreiding van ons goede voorbeeld. De expliciete einddoelen zijn: - Rapport met adequate en volledige beschrijving van een praktische toolbox als hulpmiddel in rouwzorg door verpleegkundigen bij naasten van een patiënt overleden op de IC, inclusief educatiemateriaal en implementatie aanbevelingen. - Ontwikkeling van nieuwe materialen zoals beeldmateriaal met ervaringen van nabestaanden en verdieping in communicatieve vaardigheden door een workshop en/of e-module. - Verspreiding van de toolbox, inclusief de geleerde lessen en de handleiding naar alle IC-afdelingen in Nederland. Ons goede voorbeeld is gericht op het verbeteren van rouwzorg door middel van een praktische toolbox waarin verschillende elementen en interventies zijn samengebracht. Dit betreft 1) handvatten voor communicatie, zoals een informatiefolder over verlies en rouw, een condoleancekaart en een checklist met relevante onderwerpen om te bespreken in het proces van sterven en overlijden; 2) een afscheidsmand met gedichtenbundels, spirituele attributen en ondersteunende materialen om een blijvende herinnering te maken zoals het afknippen van een haarlok en aanbieden om een vingerafdruk te maken met een stempelkussen; en 3) organiseren van nazorg, zoals een herdenkingsbijeenkomst en telefonische follow-upgesprekken door IC-verpleegkundigen 2 tot 4 maanden na het verlies. De onderdelen werden zorgvuldig geselecteerd op basis van beschikbare literatuur, ervaringen van IC-verpleegkundigen en suggesties van ervaringsdeskundigen bij stichting FCIC (Family and patient Centered Intensive Care). In de toolbox wordt gebruik gemaakt van elementen die hun meerwaarde in de palliatieve zorg (bijv. in de oncologie en hospices) hebben laten zien. Voor de IC-zorg is een dergelijke toolbox en de toepassing echter een nieuwe ontwikkeling. Vanuit het naastenperspectief vormen factoren als het zich gesteund weten, het bieden van ruimte aan de rouw, de mogelijkheden om een blijvende herinnering te maken en systematische follow-up een belangrijke meerwaarde ten opzichte van de eerdere situatie. De toolbox ondersteunt verpleegkundigen met evidence-based handvatten om gecompliceerde rouw te verminderen. Op basis van voorgaande ervaringen en de evaluatie van de toolbox is een activiteitenplan opgesteld om het goede voorbeeld te beschrijven en verder te verspreiden. De activiteiten zijn onderverdeeld in drie speerpunten. - Verfijning en aanvulling op de interventies in de toolbox; De elementen in de toolbox van het praktijkvoorbeeld kunnen toegepast worden in andere IC-omgevingen. Dat vraagt een goede afstemming en finetunen in die werkomgeving en cultuur. Omgekeerd zijn er al mooie interventies elders gebruikt die een aanvulling zijn op het goede voorbeeld. Juist met deze wisselwerking in een gezamenlijk proces kan een compleet uitgewerkte toolbox breed verspreid worden bij alle IC-afdelingen in Nederland en mogelijk internationaal. De toolbox kan bijvoorbeeld verfijnd worden met materialen voor niet-Westerse rituelen, gedachtenbundels in verschillende talen, mogelijkheden om muziek af te spelen of livemuziek te organiseren, massageolie en andere verzorgende producten, sfeer makende attributen zoals een mooie sprei of kussens, medische fotografie na overlijden en face2face follow-up. - Educatie en communicatie met betrekking tot de toolbox; Voor het gebruik van de toolbox is het essentieel om IC-verpleegkundigen aanvullende kennis en competenties aan te reiken en om op verschillende opvattingen te kunnen inspelen. Dit betreft het ondersteunen van naasten in de stervensfase van de patiënt, communicatievaardigheden, als ook praktische tips-and-tricks om de toolbox te gebruiken. Hierdoor wordt het draagvlak onder de professionals groter en is een succesvolle implementatie beter gewaarborgd. - Valorisatie van de resultaten; Het beschrijven en publiekelijk delen van het proces en de resultaten van het project is ondersteunend aan een verbetering in de kwaliteit van stervensbegeleiding door IC-verpleegkundigen. Het eindresultaat is een rapport met adequate en volledige beschrijving van een praktische toolbox als hulpmiddel in rouwzorg door verpleegkundigen bij naasten van een patiënt op de IC. Het project start 1 augustus 2020 met het vormen van de werkgroep met minimaal drie IC-afdelingen (Gelre Ziekenhuis, ETZ, en Erasmus MC) in samenwerking met Hogeschool Rotterdam en Stichting FCIC/IC-Connect. Afronding van het project uiterlijk 31-07-2021

Kenmerken

Projectnummer:
10040012010004
Looptijd: 100%
Looptijd: 100 %
2020
2022
Onderdeel van programma:
Gerelateerde subsidieronde:
Projectleider en penvoerder:
Dr. M.M.C. van Mol
Verantwoordelijke organisatie:
Hogeschool Rotterdam
Afbeelding

Margo van Mol

Lees meer over Margo van Mol.
Afbeelding

Beschrijven van goede praktijkvoorbeelden

Om goede voorbeelden breed in de praktijk te kunnen toepassen, is het belangrijk dat er goede beschrijvingen van zijn. Daarom hebben we 10 projecten gefinancierd die hiermee aan de slag gaan. Dit project is daar één van. Bekijk de andere projecten.